Danıştay 8. Daire E.2024/719 K.2025/8650

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plaka sayılı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. 10/12/2022 tarihinde Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü Sivil Trafik Ekipler Amirliği'ne bağlı polis memurları tarafından yapılan denetim neticesinde tanzim edilen tutanakta, araçta bulunan yolcunun, " ... ... plakalı aracı internet üzerinden Transay aracılığı ile çağırdım. İstanbul Havalimanından Yenikapı İDO'ya geldim. 400-TL ücret ödedim.

Aracı taksi olarak kullandım.'' şeklinde beyanda bulunduğu, tutanağın görevli memurlar ve araçta bulunan yolcu tarafından imza edildiği, araç sürücüsünün imzadan imtina ettiğine ilişkin ibareye yer verildiği, davaya konu araç ile "ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan" ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının tutanakla sabit olduğundan, söz konusu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, İstanbul'da servis taşımacılığı yapmasına ilişkin tüm izinlerin ve belgelerin alındığı, ruhsatlı olarak servis taşımacılığı yaptığı, güzergah izin belgesinin mevcut olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden, 10/12/2022 tarihinde Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü Sivil Trafik Ekipler Amirliği'ne bağlı polis memurları tarafından yapılan denetimde davacı adına kayıtlı ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca, davacıya ait aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir. İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat düzenlemelerinden, her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını belirlemek dahil trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütme konusunda Büyükşehir Belediyelerine yetki ve sorumluluk verildiği, ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dâhilinde yolcu taşınması halinde sözkonusu aracın altmış gün süreyle trafikten menedileceği, alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşınması halinde sözkonusu aracın otuz gün süreyle trafikten menedileceği anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, Dairemizin 22/09/2025 tarih ve E:2024/719 sayılı ara kararına İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından verilen cevapta, 27/08/2014 tarih ve 201/8-9 sayılı UKOME kararıyla Filo Otomobil ile Yolcu Taşımacılığı usul ve çalışma esasları belirlenmiş olup, Filo Otomobil İle Yolcu Taşımacılığı Geçici Araç İzin Belgesi ile kamu ya da özel kurum ve kuruluşların taşımacılık yapılması imkanı tanındığı, ... plakalı aracın davacı şirket adına kayıtlı olduğu, söz konusu araç için denetim tarihini de kapsayan 18/04/2022- 18/04/2023 tarihleri arası "Filo Otomobil ile Yolcu Taşımacılığı Geçici Araç İzin Belgesi" bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bu sebeple, dava konusu trafikten men yaptırımına konu fiilin ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşınması olduğu, dava konusu aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b maddesi kapsamında alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımaktan dolayı 30 gün süreyle trafikten men edilmesi gerekir iken, Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine yönelik dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka ve aktarılan kanuni düzenlemelere uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.