Danıştay 8. Daire E.2025/226 K.2025/983

Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı ... plakalı araçla, ilgili belediyeden alınan izin ve ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK-2/3-b maddesi uyarınca aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve .../... sayılı işlem ile 2.098,00-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve IR-... no'lu işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlıkta, iptali istenilen işlemlere konu ... plakalı araçla, ilgili belediyeden alınan izin ve ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı yapıldığı hususunu somut olarak ortaya koyan tespit tutanağının dosyaya ibraz edilmesi yönünde Mahkemece yapılan 04.02.2020 ve 12.03.2020 tarihli iki Ara Kararına rağmen, olaya ilişkin usulüne uygun düzenlenmiş tespit tutanağının dosyaya sunulmadığı,

bu durumda, ilgili belediyeden alınan izin ve ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı yapıldığı hususu yeterli ve somut delillerle ortaya konulamadığından, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince, Danıştay Sekizinci Dairesinin bozma kararına uyularak; istinafa konu İdare Mahkemesi kararı ile dava konusu işlemlerin dayanağı tespit tutanağının dosyaya ibraz edilmesi yönünde yapılan 04.02.2020 ve 12.03.2020 tarihli iki rağmen, olaya ilişkin usulüne uygun düzenlenmiş tespit tutanağının dosyaya sunulmadığından davalı idarece dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu hususu yeterli ve somut delillerle ortaya konulamadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş ise de, yapılan denetime ilişkin olarak ayrıca elle düzenlenmiş tespit tutanağı bulunmamakla birlikte,

sürücü tarafından imzalanan trafik idari para cezası karar tutanağında ...İlköğretim Okulu önünde denetimin gerçekleştirildiği ve ilgili belediyeden alınan izin konusu dışında faaliyette bulunulduğu gerekçesiyle yaptırım uygulandığının belirtildiği, denetim sırasında öğrenci servis taşımacılığı yapıldığı belirtilen okul bahçesinde uyuşmazlığa konu aracın fotoğraflarının çekildiği, davacı tarafından da yapılan taşımacılığın inkâr edilmediği ancak faaliyete ilişkin izin belgelerinin mevcut olduğunun ileri sürüldüğü,

bu durumda, davacı tarafından öğrenci servis taşımacılığı yapıldığını gösteren bilgi ve belgelerin dosyada mevcut olduğu anlaşılmakta olup, söz konusu taşımacılığa ilişkin gerekli izinlerin olup olmadığının hususunun değerlendirilmesi gerektiği, bu itibarla, dava dilekçesi ekinde 13/12/2019- 30/06/2020 tarihleri arasında geçerliliği bulunan ... sayılı "Okul Servis Aracı Güzergah Kullanım "İzin Belgesi" bulunduğu ve bu belgede denetim yapıldığı yer olan ...İlköğretim Okulu'nun da yer aldığı görüldüğünden, Dairenin 10.09.2024 tarihli ara kararı ile, ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden, "dava konusu araca ait olan ve 13/12/2019- 30/06/2020 tarihleri arasında geçerliliği bulunan ... sayılı "Okul Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi" için hangi tarihte başvurulduğunun sorulmasına, bu hususa ait tarih ve saatini gösterir başvuru formunun bir örneğinin, varsa önceki tarihli yetki belgesinin gönderilmesinin" istenilmesi üzerine,

bu Ara Kararına cevaben dosyaya sunulan anılan Müdürlüğün ... tarih ve E..... sayılı yazı ve eklerinden davacının söz konusu belge için denetim tarihi olan 12.12.2019 tarihi, saat:23:02'de başvuruda bulunduğunun anlaşıldığı, bu durumda, davacının gerçekleştirilen öğrenci servis taşımacılığı faaliyetine ilişkin olarak denetim sırasında geçerli bir okul servis aracı güzergah kullanım izin belgesinin bulunmadığı sabit olmakla birlikte işlem tarihi ile aynı gün izin/ruhsat için yetkili belediye/büyükşehir belediyesine makul sürede başvuruda bulunarak ertesi gün denetimin yapıldığı ...

İlköğretim Okulu'nun da içerisinde yer aldığı okullara ilişkin "Okul Servis Aracı Güzergah Kullanım "İzin Belgesi" nin alındığı anlaşıldığından dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk, istinafa konu Mahkeme kararında ise sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı, nitekim, Danıştay 8. Dairesinin bu husustaki içtihadının; makul sürenin işlem tarihi ile aynı gün izin/ruhsat için yetkili belediye/büyükşehir belediyesine başvuru yapılması gerektiği yönünde olduğu gerekçesiyle, davalı idare istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, yapılan denetimde ilgili belediyeden alınmış izin ve ruhsat olmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği ve dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu, temyiz isteminin kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacı adına kayıtlı... plakalı araçla, ilgili belediyeden alınan izin ve ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK-2/3-b maddesi uyarınca aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile 2.098,00-TL para cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı Ek 2. maddesinde; "...10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımanın yasak olduğu,

bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verileceği, fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezalarının iki kat olarak uygulanacağı, işleteni veya sahibinin, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlü olduğu, aracın, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten yasaklanacağı..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin/ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir.

Başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin/ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnası, araç sahipleri/araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin/ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.

Nitekim denetim tarihine kadar gerekli belgeleri almaksızın taşımacılık hizmeti verenlerin, eğer denetim olmasa idi izinsiz faaliyeti devam ettirebilecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozmalarının yanında haksız rekabete yol açacakları açıktır.

Dosyanın incelenmesinden; 12/12/2019 tarihinde davacıya ait araç ile öğrenci servis taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, denetimde görevlilere okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi ibraz edilmediği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından dosyaya sunulan okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin, dava konusu işlemden sonra 12/12/2019 tarihinde saat 23:02'de yapılan başvuru üzerine, 13/12/2019 tarihinde alındığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacının işlem tarihinden bir gün sonra yetkili idareden aldığı okul servis aracı güzergah kullanım izin belgesinin makul sürede alınmadığı, davacının söz konusu belge için yetkili Büyükşehir Belediye Başkanlığına işlem tarihinden önce yaptığı başvuruya ilişkin dosyaya bilgi / belge sunulmadığı gibi bu yönde bir iddiada da bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin gerekçeli reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Temyiz istemine konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının onanması gerektiği görüşüyle, çoğunluk kararına katılmıyorum.