Danıştay 8. Daire E.2025/2787 K.2025/8669

Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına tescilli ... plakalı aracı için servis plakası verilmesi (L plaka) istemiyle yapmış olduğu başvurusunun aracın uygun nitelikte olmaması sebebiyle reddine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı UKOME kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının ...

İdare Mahkemesi nezdinde görülen davaya konu başvurusunun süresinde olduğu, 25/10/1996 tarihinden itibaren öğrenci ve/veya personel servis taşımacılığı yaptığını ticaret odası faaliyet belgesi ile kanıtladığı, ... plakalı aracın 25 Mayıs 2015 tarihinde adına kayıtlı olduğu, uyuşmazlık konusu aracın model yılı itibarıyla (1992 yılı tescilli) öğrenci ve personel servis aracı olarak kullanılmasına hukuken imkân bulunmadığı savunulmakta ise de ilgili mevzuatta "plaka sabit olmak" üzere araç değişimini engelleyen bir düzenleme bulunmadığı ve bu belge kapsamında servis taşıt kartı verilmesine engel teşkil etmediği,

model yılının uygun olup olmadığının araç bazında tanzim edilmesi öngörülen güzergah kullanım izin belgesinin verilmesi aşamasında denetlenmesi gerektiği, güzergah kullanım izin belgesine sahip olmayan taşıtlarla öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti verilemeyeceğinin açık olduğu, bu nedenlerle davacının başvurusunun kabulü gerekirken "aracın uygun olmaması" sebebiyle başvurunun reddi yönünde tesis edilen dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının başvurusunun aracın model yılının 1992 olması sebebiyle reddedildiği, 25/05/2015 tarihi itibarıyla 23 yaşında olan aracın servis taşımacılığında kullanılabilecek araç model yılı sınırının üzerinde olduğu, davacı tarafından süresi içerisinde başvuru yapılmadığı, başvurunun reddine dair dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından davacının ... plaka sayılı aracına ilişkin servis taşımacılığı hakkından yararlanabilmesi amacıyla yapılan 29/09/2020 tarihli başvurunun, ... tarih ve ... sayılı UKOME kararına aykırı olduğundan bahisle reddine dair İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi nezdinde ...

Esasına kayden dava açıldığı, yapılan yargılama neticesinde Mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin yetki yönünden iptaline karar verildiği, karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla reddedildiği, akabinde davacı tarafından Mahkeme kararı uyarınca yeniden başvuru yapıldığı, başvurusunun aracın uygun nitelikte olmaması sebebiyle reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (f) bendinde.

"Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek", (p) bendinde.

"Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek.

Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek" büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış, "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9'uncu maddesinin 2'nci fıkrasında;

bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, 3'üncü fıkrasında; ulaşım koordinasyon merkezi kararlarının, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe gireceği, 4'üncü fıkrasında;

ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararların, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcı olduğu kurala bağlanmıştır.

Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliğinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde "Personel servis araçlarında aranacak şartlar" başlıklı 12'nci maddesinin a bendinde; “Personel servis aracı olarak kullanılacak taşıtların; a) Fabrikasından imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınmak kaydıyla ondokuz yaşından küçük olması gerektiği, Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Taşıtlarda aranacak şartlar" 4. maddesinin f bendinde; "Okul servis aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşları oniki yaşından büyük olmayacaktır."

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat düzenlemelerinden, ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlama ve koordinasyonunu sağlama görevinin büyükşehir belediyesinde olduğu, büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, bu çerçevede personel servis aracı olarak kullanılacak taşıtların fabrikasından imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınmak kaydıyla ondokuz yaşından küçük olması gerektiği, okul servis aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşlarının ise oniki yaşından büyük olmayacağı anlaşılmaktadır.

Olayda; davacı şirket tarafından, ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı kapsamında 11/03/2021 tarihli dilekçe ile ... plakalı araca servis plakası verilmesi talebiyle başvuruda bulunulduğu, idarece yapılan incelemede davacının ilgili oda kaydının bulunduğu, tahditli plaka düzenlenmesi amacıyla ibraz ettiği ilgili Emniyet Müdürlüğünden alınmış Araç Özet Bilgileri başlıklı 21/10/2020 tarihli belgeden davacı şirket adına kayıtlı 1992 model ... plakalı ... marka otobüs cinsi aracın, kullanım amacının "ticari", kullanım şeklinin "yolcu nakli" olarak tescil edildiği,

son olarak ... tarih ve ... sayılı UKOME kararıyla 25/05/2015 tarihi itibarıyla kendi adına kayıtlı servis aracı ile gerçekten servis taşımacılığı yapan ve 25/05/2015- 25/06/2015 tarihleri arasında ilgili esnaf odasına kaydı bulunan gerçek ve tüzel kişilere servis plaka hakkı verilmesi bu kapsamdaki başvuruların 02/11/2020 tarihine kadar alınmasına karar verildiği, bu kapsamda Büyükşehir sınırları dahilinde ticari amaçla yolcu taşımacılığında kullanılacak araçların "okul servisi, ticari veya yolcu nakli, ticari" ibarelerinden biri ile tescil edilmiş olması,

öğrenci servisi taşımacılığında 12, personel servis taşımacılığında 19 yaşından büyük olmaması gerektiği, uyuşmazlık konusu ... plakalı aracın, 1992 model ve 2015 yılında 23 yaşında olduğu dikkate alındığında, yaş şartını taşımayan bir aracın servis taşımacılığı için yapılan bir işlemde esas alınamayacağı anlaşılmakla dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.