Danıştay 8. Daire E.2025/4305 K.2025/7779

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından. Bartın ili, Merkez ilçesi, ... Köyü hudutları dahilinde İR:... ruhsat nolu kalker madeni sahasında bulunan 207.411,22 m² açık işletme alanı için 16/04/2027 tarihine kadar Orman Kanunu'nun 16. maddesi kapsamında izin verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E:... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada ...

İdare Mahkemesi tarafından verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı "dava konusu işlemin iptali" yönündeki karara istinaden davalı idarece yapılan teknik değerlendirme neticesinde talep alanının rehabilitasyon durumu ve fiili durumunun sorgulanması ile talep alanındaki verimli devlet ormanlarının talepten çıkarılması suretiyle talebin revize edilerek tekrar izin talep edilmesi halinde talebin değerlendirmeye alınacağına ilişkin tesis edilen Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacı şirketin maden işletme izni verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işleme karşı açtığı davada işlemin iptali yönünde verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun da ... Bölge İdare Mahkemesi ....

İdari Dava Dairesi'nin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiğinin görülmekte olduğu, bu durumda, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgeler ile konuya ilişkin mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; yargı kararlarının bağlayıcılığı ilkesi gereğince, yargı kararını icaplarına göre "aynen" ve "gecikmeksizin" uygulamaktan başka bir seçeneği bulunmayan davalı idarece,

bahse konu yargı kararını aynen uygulamak yerine bu karara istinaden yapılan teknik değerlendirme neticesinde talebin revize edilerek tekrar izin talep edilmesi halinde talebin değerlendirmeye alınacağına ilişkin tesis edilen işbu davaya konu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, Mahkeme kararına istinaden idarelerince yapılan teknik değerlendirmede talebin alanın rehabilitasyon durumu ve fiili durumun sorgulanması ile talep alanındaki verimli devlet ormanlarının talepten çıkarılarak talebin revize edilmesine dair karar verildiği, davacı şirket tarafından yeni bir talebin sunulmayıp işlemin iptali için dava açıldığı, ancak idarenin ''talebin revize edilmesi'' yönündeki işleminin kesin ve icrai bir işlem olmadığı, idari yargı yerinde iptal davası açılabilmesi için idari işlemin kesin ve yürütülebilir olmasının zorunlu olduğu,

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14/3-c maddesi uyarınca, idari yargıda açılan davaların ilk inceleme aşamasında “idari davaya konu olacak kesin ve yürütülebilir işlem olup olmadığı” yönünden incelenmesi gerektiği, bu şartı taşımayan davanın reddinin gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, meri mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin maddi ve hukuki koşullara göre uygulanabilir nitelikte olan esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin bir yargı kararının icaplarına göre "aynen" ve "gecikmeksizin" uygulamaktan başka bir seçeneğinin bulunmadığı, idarenin yargı kararlarını maksadına uygun biçimde uygulamasının, yargı kararlarının bağlayıcılığı ilkesi gereği idare için temel bir ödev olup, ayrıca bu zorunluluk toplumda korunması gereken hukuk düzeninin hak arama özgürlüğü kapsamında kişilere sağladığı hukuk güvenliğinin bir sonucu olduğu,

idare tarafından bahse konu yargı kararının aynen uygulanmak yerine hukuka aykırı olarak etkisiz hale getirilmesine yönelik işlem tesisinin hukuk devletinde yargı kararının uygulanmamasına yönelik olarak tesis edilen işlem olduğu, bu sebeplerle davaya konu idare işleminin açıkça hukuka aykırı olması nedeniyle davalı idarenin temyiz başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından. Bartın ili, Merkez ilçesi, ...

Köyü hudutları dahilinde İR:... ruhsat nolu kalker madeni sahasında bulunan 207.411,22 m² açık işletme alanı için 16/04/2027 tarihine kadar Orman Kanunu'nun 16. maddesi kapsamında izin verilmesi talebinde bulunulduğu, başvuru üzerine dosya ve arazi üzerinde yapılan incelemeler neticesinde Bartın Orman İşletme Müdürlüğünde oluşturulan komisyon marifetiyle tanzim olunan ... tarihli rapor ve ... tarih ve ... sayılı görüş yazısı ile, "Talebe konu yerin verimli kestane ağaçlarının bulunduğu ormanlık alana denk geldiği, verimli kestane ağaçlarının bulunduğu bu alanda %70 ve üzeri kapalılık tespit edildiği,

arıcılık yaparak ve kestane meyvesi toplayarak geçimini sağlayan orman köylüsü için sosyal problem teşkil edeceğinden ve köylüye olumsuz etkilerinden dolayı Orman Kanunu'nun 16. maddesi kapsamında bu sahanın maden işletme amacına yönelik olarak izin verilmesinde sakınca bulunduğu" kanaatine varıldığı yönünde değerlendirme yapıldığı, bu değerlendirmeye istinaden söz konusu gerekçeye dayanılarak tesis edilen davaya konu Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E:... sayılı işlemi ile davacının başvurusunun reddi işleminin iptali istemiyle açılan davada ...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K... sayılı karar ile dava konusu işlemin iptal edildiği, anılan mahkeme kararına istinaden davalı idarece yapılan teknik değerlendirme neticesinde talep alanının rehabilitasyon durumu ve fiili durumunun sorgulanması ile talep alanındaki verimli devlet ormanlarının talepten çıkarılması suretiyle talebin revize edilerek tekrar izin talep edilmesi halinde talebin değerlendirmeye alınacağına ilişkin Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işleminin tesis edildiği, söz konusu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

6831 sayılı Orman Kanunu'nun, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olduğu haliyle, 16. maddesinin 1. fıkrasında. "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.

Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davaya konu işlemin dayanağı olan Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E:... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile dava konusu işlemin iptal edildiği, karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:...sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine yapılan temyiz başvurusunun kabulü ile Dairemizin 20/10/2025 tarih ve E:2024/5346, K:2025/7778 sayılı kararıyla bozma kararı verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, temyize konu iş bu Mahkeme kararının hukuki dayanağının ortadan kalktığı açık olup, Mahkemece oluşan yeni hukuki duruma göre yeniden karar verilmesi gerektiğinden, kararda mevcut hukuki duruma uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.