Danıştay 8. Daire E.2025/5769 K.2025/8734

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Gümüşhane ili, Merkez ilçesi, ... Köyü sınırları dahilinde altın ve gümüş madeni üretimi yapılan IV. Grup işletme ruhsatlı sahası için eksik tahakkuk ettirilen 11.332.958,53-TL'lik Devlet hakkının gecikme cezasıyla birlikte tahsili amacıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emirleri uyarınca ödemesi yapılan 15.998.551,34-TL'nin, ödeme emirlerinin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı işlemin ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edildiği belirtilerek bahse konu tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle yapılan 29/01/2024 tarihli başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile 15.998.551,34-TL'nin davalı idare tarafından, ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirket hakkında tesis edilen 2011-2014 yıllarına ilişkin eksik ödendiği belirtilen Devlet hakkına ilişkin Gümüşhane İl Özel İdaresi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... (mahkemece sehven K:... yazılmıştır) sayılı kararıyla anılan işlemin iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusunun Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 28/09/2022 tarih ve E:2020/6447, K:2022/5234 sayılı kararıyla reddedildiği, bu aşamada ortada hukuken mevcut bir kamu alacağından söz edilemeyeceği, dolayısıyla davacı tarafından yapılan ödemelerin dayanaksız kalan ödeme emrinden kaynaklandığı anlaşıldığından,

davacı tarafından, ödenen 15.998.551,34-TL'nin işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunduğundan, davacı tarafından ödenen 15.998.551,34-TL'nin idareye başvuru tarihinden (29/01/2024) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacı tarafından ödenen 15.998.551,34-TL'nin idareye başvuru tarihinden (29/01/2024) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idare tarafından, Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun incelenmesi neticesinde kararın, dava konusu işlemin iptaline, 15.998.551,34-TL'nin işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmının aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülerek davalı idarenin istinaf isteminin reddine, davalı idarece, davacıya ödenmesi gereken 15.998.551,34-TL'ye işletilecek faizin başlangıcı yönünden, yerleşik yargı içtihatlarına göre hükmedilecek maddi tazminata yürütülecek faizin başlangıç tarihinin, iptal davasını açıldığı tarih olarak uygulanması gerekmekte ise de;

dava konusu olayda idari işleme karşı açılan iptal davası sonuçlandıktan sonra usulüne uygun olarak tam yargı davası açıldığı ve yasal faiz talep edildiği gözönüne alındığında hükmedilecek maddi tazminat için yasal faizin başlangıç tarihi olarak taleple bağlılık ilkesi gereği ödemenin yapıldığı tarihin dikkate alınması gerektiği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, kararın "idareye başvuru tarihinden (29/01/2024) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte" ibaresinin kaldırılmasına, ödenecek 15.998.551,34-TL'ye ödemenin yapıldığı 16/05/2016 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, yalnızca alacağın tahsilatı amacıyla tesis edilen dava konusu işlemler nedeniyle sorumluluk atfedilemeyeceği, alacağın tahsil aşamasına gelmiş olduğu, mühim olan işlemin tahakkuka yönelik işlem olduğu, tahakkuk işleminin ise idarelerince tesis edilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, hukuki dayanaktan yoksun temyiz başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Yine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde "temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştay'ın kararı düzelterek onayacağı" hükme bağlanmıştır.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı davalı idarece temyiz edilmiş olup; uyuşmazlıkta, uygulanacak faizin başlangıç tarihi yönünden değerlendirme yapılmıştır.

Faiz, idarenin tazmin borcu bağlamında, kişilerin, idarenin eylem ve/veya işlemlerinden dolayı uğradıkları zararların giderilmesi istemiyle başvurmalarına karşın, idarenin zararı kendiliğinden ödemeyip, yargı kararıyla tazminata mahkûm edilmesi sonucunda, idarenin temerrüde düştüğü tarihten tazminatın ödendiği tarihe kadar geçen süre için 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'a göre hesaplanacak tutarı ifade etmektedir.

Tam yargı davası açılmadan önce idareye yapılan başvuruda; ihlal edilen hakkın yerine getirilmesinin istenilmesi esas olup, idare ile işin esasında ihtilafa düşüldükten, başka bir ifadeyle, tazminatın ödenmesi istemiyle idareye yapılan başvuru üzerine, bu istemin idare tarafından açıkça veya zımnen reddi üzerine, idarenin, tazminat istemi karşısında direnmeye (temerrüde) düşürüldükten sonra davacının tazminat miktarını dava açarak talep edebileceği açıktır.

Burada, davada kabul edilen tazminat miktarına işletilecek faizin başlangıç tarihinin belirlenmesinde ise; idarenin temerrüde düşürüldüğü, bir başka ifadeyle idareye başvuru yapıldığı tarih; idareye yapılan bir başvuru yoksa davanın açıldığı tarih esas alınmalıdır.

Uyuşmazlıkta; Bölge İdare Mahkemesince yapılan değerlendirme neticesinde; dava konusu işlemlerin iptaline, tazminat isteminin ise kabulüne ilişkin Mahkeme kararına karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olup yasal faizin başlangıcına ilişkin olarak ise davacının istinaf başvurusunun kabulü ile tazminatın, ödeme tarihi olan 16/05/2016 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmişse de yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde hükümde belirlenen faiz başlangıç tarihinin davalı idareye başvuru tarihi olan 29/01/2024 olarak düzeltilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın hüküm fıkrasının bahse konu tazminat yönünden "davalı idareye başvuru tarihi olan 29/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.

Temyizen incelenen kararın diğer kısımları yönünden ise; karar hukuka ve usule uygun olup bozulmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)-Yasal faizin başlangıç tarihine ilişkin olarak yapılan inceleme;

Davacının faiz başlangıcına yönelik talebi yönünden; Dairemiz tarafından yasal faizin davacının idareye başvuru tarihi olan 29/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesi yönünde hüküm kurulmuş ise de;

Bir maddi zararın giderilmesine yönelik açılan tam yargı davalarında zararın, kişinin mal varlığındaki zararın oluştuğu an itibarıyla karşılanması gerektiğinden, istenilecek olan tazminatın gecikerek ödenmesi nedeniyle para değerinde enflasyondan dolayı meydana gelebilecek azalmayı karşılamaya yönelik olarak faize hükmedilmelidir.

İdarenin işlem veya eylemleri nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davalarda, tazmini istenen maddi zarar için yasal faiz istenmesi durumunda, hükmedilecek maddi tazminat için yürütülecek faizin başlangıç tarihinin, davacı tarafın söz konusu ödemeyi yaptığı tarih olarak kabul edilmesi gerektiği açıktır.

Bu durumda, davacı tarafından da talep edildiği üzere, hükmedilen tazminata ödemeyi yaptığı tarihten (16/05/2016) itibaren yasal faiz işletilmesi gerektiğinden ve belirtilen gerekçeyi ihtiva eden temyize konu Bölge İdari Mahkemesi kararı usule ve hukuka uygun olduğundan onanması gerektiği görüşüyle, bu kısma yönelik çoğunluk kararına katılmıyorum.