Danıştay 9. Daire E.2020/1326 K.2022/5840

Dava konusu istem: Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. tarafından ihale edilen ve davacının uhdesinde kalan ... ihale kayıt numaralı "Gönderilerin Toplanması, Yüklenmesi, Boşaltılması, Ayrımı, Sevki ve İşlenmesi Hizmetlerinin 20 Bölgede Yaptırılması İşine Ait 1. Kısım İstanbul Avrupa Yakası Sözleşmesi"ne ilişkin ihale kararı nedeniyle ödenen 351.600,00-TL tutarındaki damga vergisi ile imzalanan sözleşme nedeniyle ödenen 611.000,00-TL tutarındaki damga vergisinin yarısının iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen sözleşme damga vergisinin yarısı ile ihale kararı damga vergisinin tahsil tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nda, damga vergisi mükellefinin kağıtları imza edenler olarak belirlendiğinden, gerek teşkilat kanununda, gerekse de Damga Vergisi Kanununda ihaleyi yapan Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş.'nin damga vergisinden muaf olduğuna ilişkin bir düzenleme bulunmadığından, dava konusu ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi, anılan işe ilişkin ihaleyi yapan ve ihale veya kararda imzası bulunan Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. olduğu anlaşıldığından, düzeltme-şikayet başvurusunun ihale kararı damga vergisi yönüden reddine dair kısmında hukuka uyarlık görülmediği;

dava konusu işlemin sözleşme damga vergisine ilişkin kısmı bakımından ise.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I ve II sayılı cetvellerde genel ve özel bütçe kapsamındaki kamu idareleri sayılmış olduğu, uyuşmazlığa konu ihaleyi yapan Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. bu idareler içinde yer almadığından bu kurumun, damga vergisi yönünden resmi daire sayılamayacağı, bu nedenle, 611.000,00 TL tutarındaki sözleşme damga vergisinin davacıdan alınmaması gereken 305.500,00 TL'lik kısmı yönünden düzeltme-şikayet başvurusunun reddi işleminde hukuka uyarlık görülmediği;

ödenen tutarın kullanımından verginin tahsil edildiği tarihten itibaren davacı tarafından mahrum kalındığından söz konusu tutarın 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine ilişkin Kanun'da öngörülen oranda faiziyle birlikte iadesinin gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline ve ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu edilen olayda vergi hatası bulunmadığı, hukuki yorum gerektiren konuda 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun düzeltme şikayet hükümlerinin uygulanamayacağı, sözleşme damga vergisinin mükellefi sözleşmede imzası bulunanlar olduğundan, sözleşme damga vergisinin davacı tarafından ödenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, yargıya intikal eden vergilendirme işlemlerinde idarece faiz ödenebilmesinin sadece ilgili kararının infazının gecikmesi durumunda mümkün olduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ: Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddi, kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının sözleşme damga vergisine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. tarafından ihale edilen ve davacının uhdesinde kalan 2012/60353 ihale kayıt numaralı "Gönderilerin Toplanması, Yüklenmesi, Boşaltılması, Ayrımı, Sevki ve İşlenmesi Hizmetlerinin 20 Bölgede Yaptırılması İşine Ait 1. Kısım İstanbul Avrupa Yakası Sözleşmesi"ne ilişkin ihale kararı nedeniyle ödenen 351.600,00-TL tutarındaki damga vergisi ile imzalanan sözleşme nedeniyle ödenen 611.000,00-TL tutarındaki damga vergisinin yarısının iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen sözleşme damga vergisinin yarısı ile ihale kararı damga vergisinin tahsil tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1. maddesinde; bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi tutulacağı belirtilmiş, 3. maddesinde; damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenlerin olacağı, resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği, Kanunun 8. maddesinde; bu Kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu,

bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı, 24. maddesinin ikinci fıkrasında, birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenlerin müteselsilen sorumlu oldukları, bunlar arasında vergiden müstesna olanların bulunmasının damga vergisinin noksan ödenmesini gerektirmeyeceği, damga vergisinden muaf kuruluşlarca kişilerin (1) sayılı tabloda yer alan işlemleriyle ilgili olarak düzenlenen ve sadece bu kurumların imzasını taşıyan kağıtlara ait verginin tamamı kişiler tarafından ödeneceği,

ancak bu kağıtlara ait verginin hiç ödenmemesi veya noksan ödenmesi halinde vergi ve cezanın tamamından kişilerle birlikte kurumlar müteselsilen sorumlu oldukları düzenlenmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun, "Müteselsil borçluluk” başlıklı 162. maddesinde, “birden çok borçludan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettiğini bildirirse, müteselsil borçluluk doğar. Böyle bir bildirim yoksa, müteselsil borçluluk ancak kanunda öngörülen hâllerde doğar.” hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu düzeltme şikayet başvurusunun reddi işleminin ihale kararı damga vergisinin iptal ve faiziyle birlikte iadesine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davalı idarece ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin, Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin sözleşme damga vergisinin yarısına ilişkin kısmına yönelik temyiz istemine gelince;

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun yukarıda yer verilen ilgili hükmünde de belirtildiği üzere, müteselsil sorumluluk, bir irade açıklaması veya kanun hükmü dolayısıyla bölünebilir bir edimin birden fazla borçlularından her birinin edimin tamamını ifa etmekle yükümlü olduğu; alacaklının ise tamamını ancak bir defa elde etmek üzere edimi borçlulardan birisinin ifası veya ifa yerini tutan fiili ile diğerlerini bu oranda alacaklıya karşı borçtan kurtaracakları bir sorumluluk halidir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü ve Damga Vergisi Kanunu hükümlerinin değerlendirilmesinden, damga vergisi mükellefinin belirlenmesinin ardından, damga vergisine konu kağıt üzerinde birden fazla imza bulunması durumunda, her bir imza sahibinin mükellef olarak kabul edileceği ve damga vergisi mükellefiyetinin, imza sahiplerinin tümüne birden terettüp edeceği açık olup 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar için belirlenen oranlar üzerinden hesaplanan damga vergisinin, birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlar açısından, müteselsil sorumluluk kapsamında kağıdı imza edenlerden herhangi birisi tarafından beyan edilip ödenebileceği açıktır.

Vergi Mahkemesince, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I ve II sayılı cetvellerde genel ve özel bütçe kapsamındaki kamu idareleri arasında uyuşmazlığa konu ihaleyi yapan Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş.'nin yer almaması nedeniyle bu kurumun damga vergisi yönünden resmi daire sayılamayacağı anlaşıldığından davacıdan tamamı tahsil edilen sözleşme damga vergisi tutarının yarısının iadesi gerektiğine karar verilmiş ise de yukarıda belirtildiği üzere, damga vergisi açısından, kağıdı imza edenlerin verginin yarısından sorumlu olacaklarına dair bir hüküm bulunmadığı gibi imza edenlerin müteselsilen sorumlu oldukları da açıkça hüküm altına alındığından dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu durumda, dava konusu düzeltme şikayet başvurusunun reddi işleminin sözleşme damga vergisine ilişkin kısmı yönünden de davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.