Danıştay 9. Daire E.2020/3548 K.2023/4465

2- (DAVALI) ... İdaresi ... VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL

TALEBİNDE VE

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN

... Teşkilatı A.Ş.

VEKİLLERİ

Av. ..., Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş tarafından ihalesi gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "Birleşik Posta Baskı Sistemi İşletilmesi Hizmet Alımı İşi" uhdesinde kalan iş ortaklığının ortaklarından biri olan davacı şirket tarafından, anılan iş nedeniyle ödenen ihale kararı ve sözleşme damga vergisinin, kendi payına düşen 519.992,33 TL'lik kısmının iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I ve II sayılı cetvellerde genel ve özel bütçe kapsamındaki kamu idareleri sayılmış olup, uyuşmazlığa konu ihaleyi yapan Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. bu idareler içinde yer almadığı gibi, bu kurumun, damga vergisi yönünden resmi daire sayılacağı ya da muaf olduğu yönünde bir başka Kanun ya da Kanun Hükmünde Kararnamede düzenleme bulunmadığı, dolayısıyla, uyuşmazlığa konu ihaleyi yapan kurumun 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığı ve damga vergisinden muaf tutulmadığı,

bu nedenle, söz konusu ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. olduğundan, 488 sayılı Kanunun 24. maddesi marifetiyle mükellef ve sorumlu tutulamayacak davacı şirketten ihale kararı nedeniyle damga vergisi tahsil edilmesinde hukuka uyarlık görülmediği, davacının sözleşme kaynaklı damga vergisinin yarısından sorumluğunun bulunup bulunmadığı hususunun ise müteselsilen sorumluluğun ve yasal düzenlemelerin yorumlanmasına bağlı olduğundan, hukuki yorum gerektiren bu uyuşmazlıkların sadece açık vergilendirme hatalarının çözüme kavuşturulduğu düzeltme ve şikayet yolunda incelenmesi mümkün olmadığı,

bu nedenle dava konusu zımnen ret işleminin sözleşme kaynaklı damga vergisine ilişkin kısmında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, dava konusu işlemin ihale kararı damga vergisine ilişkin kısmının iptaline, ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

DAVACININ İDDİALARI

488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 3. maddesi uyarınca damga vergisinin mükellefi kağıdı imza edenler olduğundan sözleşme damga vergisini iki tarafın birlikte ödemesi gerektiği, dolayısıyla uyuşmazlığa konu sözleşmeyi imzalayan Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş.'nin sözleşme damga vergisinin yarısından sorumlu olduğu, açık bir vergilendirme hatası bulunduğu iddialarıyla kararın aleyhe lan kısmının bozulması istenilmektedir.

DAVALININ İDDİALARI

Savunma ve istinaf dilekçelerindeki iddiaların tekrarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Uyuşmazlığa konu kağıtlara ait damga vergisinin paylara bölünemez olması, tarafı/imza edenleri olarak iş ortaklığını oluşturan şirketlerin ihale kararı ve sözleşme damga vergisinden müteselsilen sorumlu olduğundan ortaklık sözleşmesinde ortaklık paylarının %50 olarak belirlenmiş olmasının vergi mükellefiyeti açısından vergi dairesini bağlamadığından ve adi ortaklık ilişkisi kapsamında vergilendirme hatası bulunduğu gerekçesiyle ödenen vergilerin iadesini ortakların birlikte talep etmesi gerektiğinden, davacının kendi payına düşen vergilerin iadesi talebiyle yapmış olduğu düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddi işlemi hukuka uygun olup,

davalı idarenin Vergi Mahkemesi kararının ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefinin Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. olduğu gerekçesiyle bu husus bakımında davanın kabulüne ilişkin hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmına ilişlkin temyiz isteminin kabulü ile kararın bu kısmının bozulması gerektiği, davacının temyiz isteminin ise bu gerekçeyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinin yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 66. maddesinde öngörülen koşulların bu aşamada bulunmadığı anlaşıldığından, Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş.'nin davalı yanında müdahale istemi reddedilerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş tarafından ihalesi gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Birleşik Posta Baskı Sistemi İşletilmesi Hizmet Alımı İşi" uhdesinde kalan iş ortaklığının ortaklarından biri olan davacı şirket tarafından, anılan iş nedeniyle ödenen ihale kararı ve sözleşme damga vergisinin, kendi payına düşen 519.992,33 TL'lik kısmının iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1. maddesinde; bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi tutulacağı belirtilmiş, 3. maddesinde; damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenlerin olacağı, resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği, Kanunun 8. maddesinde; bu Kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu,

bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı, Kanuna ekli (1) sayılı Tablonun "II-Kararlar ve mazbatalar" başlıklı bölümünün 2. maddesinde ihale kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararlarının damga vergisine tabi olduğu hükmüne yer verilmiştir.

488 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 2. fıkrasında da, birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenlerin müteselsilen sorumlu olduğu, bunlar arasında vergiden müstesna olanların bulunmasının damga vergisinin noksan ödenmesini gerektirmediği, damga vergisinden muaf kuruluşlarca kişilerin (1) sayılı tabloda yer alan işlemleriyle ilgili olarak düzenlenen ve sadece bu kurumların imzasını taşıyan kağıtlara ait verginin tamamının kişiler tarafından ödeneceği, ancak bu kağıtlara ait verginin hiç ödenmemesi veya noksan ödenmesi halinde vergi ve cezanın tamamından kişilerle birlikte kurumların müteselsilen sorumlu oldukları belirtilmiştir.

6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 620. maddesinde; adi ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşme olarak tanımlanmış; bir ortaklığın, kanunla düzenlenmiş ortaklıkların ayırt edici niteliklerini taşımaması hâlinde, bu bölüm hükümlerine tâbi adi ortaklık sayılacağı kurala bağlanmış.

638. maddesinde ise, "Ortaklık için edinilen veya ortaklığa devredilen şeyler, alacaklar ve aynî haklar, ortaklık sözleşmesi çerçevesinde elbirliği hâlinde bütün ortaklara ait olur. Ortaklık sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmadıkça, bir ortağın alacaklıları, haklarını ancak o ortağın tasfiyedeki payı üzerinde kullanabilirler.

Ortaklar, birlikte veya bir temsilci aracılığı ile, bir üçüncü kişiye karşı, ortaklık ilişkisi çerçevesinde üstlendikleri borçlardan, aksi kararlaştırılmamışsa müteselsilen sorumlu olurlar." kuralına yer verilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 8. maddesinin üçüncü fıkrasında vergi kanunlarıyla kabul edilen haller müstesna olmak üzere mükellefiyete veya vergi sorumluluğuna müteallik özel mukavelelerin vergi dairelerini bağlamayacağı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş tarafından ihalesi gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Birleşik Posta Baskı Sistemi İşletilmesi Hizmet Alımı İşi"nin, davacı şirket ile ... Trans. Ser. Turkey Bil. Hiz. A.Ş.'nin oluşurduğu iş ortaklığının uhdesinde kaldığı, anılan işe ilişkin olarak ihale kararı ve sözleşme damga vergisinin iş ortaklığı adına 28/11/2014 tarihinde ilgili vergi dairesi başkanlığına ödendiği, akabinde davacı şirket tarafından, ihale kararı damga vergisinin kendi payına düşen kısmı ile sözleşme damga vergisinin ortaklık payına düşen kısmının kendi hissesine isabet eden kısmının iadesi talebiyle düzeltme-şikayet başvurusunda bulunulduğu, başvurunun zımnen reddedildiği görülmüştür.

Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden; damga vergisinin konusunun 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yer alan kağıtların oluşturduğu, esasen verginin kişisel bir yönünün bulunmadığı, vergiye tabi kağıda ait bir vergi söz konusu olmakla birlikte, anılan verginin birden fazla mükellefi ve/veya sorumlusunun olabildiği görülmektedir.

Bu kapsamda, damga vergisinin konusu kağıtlar olduğundan verginin paylara bölünmesi söz konusu değildir. 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 2. fıkrasındaki, birden fazla kişi tarafından imzalanan kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenlerden her birinin sorumlu olduğu ve imza edenler arasında vergiden müstesna olanların bulunmasının damga vergisinin noksan ödenmesini gerektirmediğine yönündeki düzenleme de damga vergisinin paylara bölünemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır.

Ayrıca, 6098 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümlerine göre, iş ortaklıkları, ortaklık yapısı itibarıyla tüzel kişiliğe sahip olmayan adi ortaklık niteliğinde olması sebebiyle ortaklık ilişkisi çerçevesinde ortaklık için edinilen alacakların elbirliği hâlinde bütün ortaklara ait olması itibarıyla ödemiş oldukları verginin iadesi konusunda da elbirliğiyle mülkiyet kuralları gereği birlikte hareket etmeleri gerekmektedir.

Diğer yandan, ortaklık sözleşmesinde ortaklık payının belirlenmiş olması da yukarı yer alan 213 sayılı Kanunun 8/3. maddesinde öngörüldüğü üzere vergi daireleri açısından bağlayıcı değildir.

Bu durumda, uyuşmazlığa konu kağıtlara ait damga vergisi paylara bölünemez olduğundan, tarafı/imza edenleri olarak iş ortaklığını oluşturan şirketlerin ihale kararı ve sözleşme damga vergisinin tamamından müteselsilen sorumlu olduğundan, ortaklık sözleşmesinde ortaklık paylarının %50 olarak belirlenmiş olmasının vergi mükellefiyeti açısından vergi dairesini bağlamadığından ve iş ortaklığı ilişkisi kapsamında vergilendirme hatası bulunduğu gerekçesiyle,

davacının kendi payına düşen vergilerin iadesi talebiyle yapmış olduğu düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemde taraflardan birinin sürekli damga vergisi mükellefi olması nedeniyle verginin beyan edilip ödenmesinden sorumlu olması,

tahakkukun ve tahsilatın iş ortaklığı adına yapılması karşısında hukuka aykırılık görülmemiş olup, Vergi Mahkemesi kararının ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefinin Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. olduğu gerekçesiyle bu husus bakımında davanın kabulüne ilişkin hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Dava konusu işlemin sözleşme damga vergisine ilişkin kısmı bakımından da iş ortaklığının 488 sayılı Kanun'un 24/2. maddesi uyarınca sözleşme damga vergisinin mükellefi olduğu görüldüğünden, temyize konu kararın anılan kısmında bu gerekçeyle hukuka aykırılık görülmemiştir.