Danıştay 9. Daire E.2020/589 K.2022/5107

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, iş akitleri ikale sözleşmesiyle sona erdirilen çalışanlarına ödediği ek ödemeler üzerinden kesilen gelir (stopaj) vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme ve şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve söz konusu tutarın yasal faiziyle iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, davacı şirket tarafından işçileriyle karşılıklı yapılan ikale sözleşmeleri ile şirket çalışanlarına net ödeme yapılmasının kararlaştırıldığı, bu nedenle tüm vergisel yükümlülüklerin şirket tarafından karşılandığı, bu kesintilerin iadesinin de davacı işverene yapılması gerektiği ileri sürülmüş ise de;

idareye başvuru tarihi itibariyle ücretinden kesinti yapılan işçiler ile işveren ilişkisinin sona ermiş ve illiyet bağının ortadan kalkmış olması yanında gelir vergisinin yasa gereği brüt ücretten tevkif suretiyle elde edilen bir vergi olduğu ve verginin asıl muhatabının ücretinden kesinti yapılan kişi olması nedeniyle tevkif edilen söz konusu gelir vergisinin iade edilmesinde asıl hak sahibinin işçi olduğu, işçi ve işveren arasındaki özel hukuk sözleşmesinin yasal kapsamı değiştirmeyeceği, yapılan özel sözleşmelere dayanılarak işveren tarafından iadenin talep edilmesine olanak bulunmadığı,

dava konusu kesintilerin işçiye iade edilmesi durumunda ise aralarındaki özel hukuk ilişkisine dayanılarak eski çalışandan tazmini yoluna gidilebileceği hususları birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Usul yönünden; vergi sorumlusu olarak bakılan davada dava açma ehliyetinin bulunduğu, bu hususa ilişkin Bölge İdare Mahkemesi ve Danıştay kararları bulunduğu, esas yönünden ise; iş akitleri ikale sözleşmesi ile sona erdirilen çalışanlarına yasal haklarının yanında bir takım ek ödemelerin de net olarak ödendiği, bu ödemelerin 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunda düzenlenen gelir türlerinden hiç birisine girmediği için gelir vergisine ve tevkifata tabi olmadığı, tevkifata tabi olmayan anılan ödemeler vergi sorumlusu olan şirket tarafından brütleştirilerek ödendiğinden vergi yükünün şirket üzerinde kaldığı, olayda açık vergi hatası bulunduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, iş akitleri ikale sözleşmesiyle sona erdirilen çalışanlarına ödediği ek ödemeler üzerinden kesilen gelir (stopaj) vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme ve şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve söz konusu tutarın yasal faiziyle iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 11. maddesinde, yaptıkları veya yapacakları ödemelerden vergi kesmeye mecbur olan vergi sorumlularının, verginin tam olarak kesilip ödenmesinden ve bununla ilgili diğer ödevleri yerine getirmekten sorumlu olacakları; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesinde sayılan kuruluş ve kişilerin bu ödemeleri nakden veya hesaben yaptıkları sırada istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları ve 98. maddesinin birinci fıkrasına göre tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın yirmi üçüncü günü akşamına kadar tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine muhtasar beyanname ile bildirmek zorunda oldukları hükme bağlanmıştır.

Vergi Usul Kanununun 8. maddesinde mükellef; vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu düşen gerçek veya tüzel kişi; vergi sorumlusu ise, verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişi olarak tanımlanmış ve bu Kanunun diğer maddelerinde geçen mükellef tabirinin, vergi sorumluları için de geçerli olduğu; 377. maddesinin birinci fıkrasında, mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenlerin, tarh edilen vergilere ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabilecekleri öngörüldükten sonra; 378. maddesinde, vergi mahkemesinde dava açabilmek için verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi, tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemeyi yapan tarafından verginin kesilmiş olması gerektiği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta; vergi sorumlusu olan davacı şirket tarafından, iş akitleri ikale sözleşmesiyle sona erdirilen çalışanlarına ödediği ek ödemeler üzerinden kesilen gelir (stopaj) vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme ve şikayet başvurusunda bulunulmuş, söz konusu başvurunun dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemle reddi üzerine davacı tarafından kendi adına tesis edilen işleme karşı görülmekte olan dava açılmıştır.

Vergi Usul Kanununun 8. maddesinde, bu Kanunun diğer maddelerinde geçen mükellef tabirinin, vergi sorumluları için de geçerli olduğunun kurala bağlandığından, vergi sorumlularının da mükellefler gibi tarh edilen vergilere ve cezalara karşı verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi,

tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemeyi yapan tarafından verginin kesilmiş olması ve ihtirazi kayıtla beyan edilen matrahlar üzerinden tahakkuk etmiş olmak koşuluyla, verginin beyanname üzerinden tahakkuk etmesi ve ihtirazi kayıt konulmaksızın verilen muhtasar beyanname ile gerçekleştirilen ödemeye yönelik olarak da 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 116 ila 124. maddeleri kapsamında yapılan düzeltme ve şikayet başvurusuna olumsuz cevap verilmesi hallerinde dava açmaları olanaklıdır.

Vergi Usul Kanununun yukarıda değinilen hükümlerine göre davacı şirketin, çalışanlarına ödediği ek ödemeler üzerinden kesilen gelir (stopaj) vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme ve şikayet başvurusunun reddine ilişkin işleme karşı -vergi sorumlusu sıfatıyla- açılan davada işin esası hakkında inceleme yapılarak karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle davayı reddeden Vergi Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.

Öte yandan, Vergi Usul Kanununun 8. maddesinde mükellef; vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu düşen gerçek veya tüzel kişi; vergi sorumlusu ise, verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişi olarak tanımlanmış ve bu Kanunun diğer maddelerinde geçen mükellef tabirinin, vergi sorumluları için de geçerli olduğu kurala bağlanmış olduğundan, Bölge İdare Mahkemesince yeniden yapılacak yargılama sonucunda 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116. ve devamı maddeleri uyarınca vergilendirme hatası yapıldığı sonucuna ulaşılır ve verginin iadesine karar verilirse, söz konusu verginin vergi sorumlusu sıfatıyla tevkifat yapan işverenlere de iadesi mümkündür.

Bununla birlikte, davacı işverenin çalışanları tarafından gelir vergisi kesintisine karşı açılacak/açılmış davalar sonucunda verilen mahkeme kararları uyarınca yapılan kesintilerin çalışanlara ödenecek/ödenmiş olması durumlarında, idarenin iadede mükerrerliğe sebep olmaması gerektiği de açıktır.