Danıştay 9. Daire E.2020/6019 K.2022/4316

2- (DAVALI) … Vergi Dairesi Başkanlığı (… Vergi Dairesi Müdürlüğü) VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı adına, 2014 ve 2015 yıllarına ilişkin defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden katma değer vergisi indirimlerinin reddi gerektiği, gayrimenkul satışından elde ettiği kazancını kayıt ve beyan dışı bıraktığı ve 2014/Aralık döneminden 2015/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin azaltıldığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2015/Ocak, Mart, Ağustos, Eylül dönemlerine ilişkin re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı tarafından Mahkemelerine sunulan 2014, 2015 yıllarına ait defter ve belgelerin, katma değer vergisi yönünden inceleme yapılmak üzere davalı idareye gönderilmesi sonucu davalı idare tarafından … tarih ve … sayılı görüş ve öneri raporunun düzenlendiği, anılan rapor kapsamında;

1- 2015/Ocak ve Mart dönemlerine ilişkin vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi yönünden yapılan incelemede:

2014 yılı defter ve belgelerinde yer verilmediği anlaşılan 5 adet taşınmaz satışından kaynaklanan katma değer vergisinin, ilgili dönem beyanlarına eklenmesi suretiyle yeniden düzenlenen beyan tablosuna göre 2014/Aralık döneminden 2015/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin 125.508,30-TL olduğunun tespit edildiği, davacının defter ve belgeleri ile kayıt ve beyanları arasında ise tarhı gerektirecek bir uyumsuzluk bulunmadığı ve ödenmesi gereken katma değer vergisi çıkmadığı görüldüğünden davacı adına anılan dönemler için salınan vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinde hukuka uyarlık bulunmadığı,

2- 2015/Ağustos ve Eylül dönemlerine ilişkin katma değer vergisi yönünden yapılan incelemede:

a-Tarhiyatın defter ve belge ibraz edilmemesinden kaynaklanan kısmı hakkında yapılan incelemede:

Dosyaya sunulan görüş ve öneri raporunda, davacı tarafından, kayıt ve beyanlarına fazladan (hesap hatası) kaydedildiği tespit edilen 18,99-TL katma değer vergisi ile ilgili dönem kayıtlarında yer aldığı halde beyanlarına dahil edilmediği belirlenen 3,86-TL katma değer vergisi indirim hakkının bulunduğu, bu durumda davacının kayıt ve beyanlarına fazladan dahil edilen (18,99-3,86=15,13-TL) 15,13-TL katma değer vergisi nedeniyle salınan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı,

Defter ve belgelerin süresinde incelemeye ibraz edilmemesi nedeniyle salınan tarhiyatın kalan kısımları (15,13-TL dışındaki) hakkında re'sen tarh sebebi teşkil edebilecek başka bir sebebin bulunmadığı anlaşıldığından, tarhiyatın anılan kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı,

b-Tarhiyatın kayıt dışı hasılat nedeniyle salınan kısmı hakkında yapılan incelemede ise:

2014 ve 2015 yıllarına ait kayıt dışı bırakıldığı belirlenen taşınmaz satışları nedeniyle salınan gelir vergisi ve geçici vergilere karşı açılan davalarda, Mahkemelerinin … tarih ve E:…, K:…, E:…, K:… sayılı kararları ile arsa satışları yönünden eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, arsa dışındaki taşınmaz satışları yönünden ise davanın kısmen reddine karar verildiğinden, aynı gerekçeyle 2014 ve 2015 yıllarında kayıt dışı bırakıldığı tespit edilen arsa satışları nedeniyle yapılan katma değer vergisi tarhiyatında hukuka uyarlık bulunmadığı, tarhiyatın arsa dışındaki taşınmaz satışlarına isabet eden kısmı hakkında ise, yine Mahkemelerinin yukarıda anılan kararlarında belirtilen gerekçeyle hukuka aykırılık bulunmadığı,

3- Davacı adına 2015/Ağustos, Eylül dönemleri için kesilen vergi ziyaı cezasına gelince:

Kayıt ve beyanlara fazladan dahil edildiği tespit edilen 15,13-TL katma değer vergisinin, hesap hatasından kaynaklandığı, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesi kapsamında üç kat vergi ziyaı cezası kesilmesini gerektirir bir neden olmadığı anlaşıldığından, vergi ziyaı cezasının; 15,13-TL üzerinden bir kat kesilen kısmında hukuka aykırılık, bir katı aşan kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı,

Mahkemelerinin işbu kararıyla arsa satışları nedeniyle yapılan katma değer vergisi tarhiyatında hukuka uyarlık bulunmadığı tespit edildiğinden, anılan sebeple salınan katma değer vergisi üzerinden kesilen vergi ziyaı cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı,

Arsa satışı dışındaki gayrimenkul satışları nedeniyle kesilen vergi ziyaı cezalarına gelince; re'sen tarh nedeninin kayıt dışı hasılattan kaynaklandığı, anılan sebebin ise 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesindeki üç kat vergi ziyaı cezası kesilmesini gerektiren hususlardan olmadığı anlaşıldığından, vergi ziyaı cezasının bir kata isabet eden kısmında hukuka aykırılık, kalan kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının redde ilişkin hüküm fıkrasının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların Mahkeme kararının redde ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek davacı istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının 2015/Ocak, Mart dönemlerine ilişkin üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi, 2015/Ağustos, Eylül dönemlerine ait (defter ve belge ibraz edilmemesi sebebiyle) salınan vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin 15,13-TL'yi aşan kısmı, 2015/Ağustos, Eylül dönemlerine ait (defter ve belge ibraz edilmemesi sebebiyle) salınan katma değer vergisinin 15,13-TL'ye isabet eden kısmı üzerinden bir katı aşan tutarda kesilen vergi ziyaı cezası, 2015/Ağustos,

Eylül dönemlerine ait (arsa satışı dışındaki gayrimenkul satışları nedeniyle) bir katı aşan tutarda kesilen vergi ziyaı cezasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne yönelik kısmı usul ve hukuka uygun olup kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, davalı idarenin bu kısma ilişkin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının 2015/Ağustos, Eylül dönemlerine ilişkin (kayıt dışı hasılat nedeniyle) salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin arsa satışlarına isabet eden kısmının kaldırılmasına yönelik davalı istinaf başvurusunun incelenmesinden;

Dava konusu olayda, davalı idarece, gayrimenkul satış işlemine doğrudan taraf olan alıcı ifadelerine başvurmak, tapu kayıtlarını araştırmak ve banka hesap hareketlerini incelemek suretiyle vergiyi doğuran olayın somut tespitlerle ortaya konulduğu,

davacının gayrimenkul satış işlemlerini sürekli olarak yaptığı ve bu durumun ticari faaliyet kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmış olup, davacının kayıt ve beyan dışı bıraktığı gayrimenkul satış hasılatından kaynaklanan 2015/Ağustos, Eylül dönemlerine ilişkin salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen Mahkeme kararında isabet görülmediği, diğer yandan;

arsa satışlarının maliyetlerine yönelik araştırmanın davalı idarece yapılıp yapılmadığı hususunun gelir vergisi tarhiyatına yönelik açılan davada irdelenmesi gerekeceği tabi olmakla beraber, kayıt ve beyan dışı bırakılan gayrimenkul satışlarından kaynaklanan katma değer vergisine yönelik işbu uyuşmazlıkta, davalı idarece arsa maliyet bedelleri yönünden bir araştırma yapılmadığı için tarhiyatın hukuka aykırı olduğu sonucuna varılarak davanın kabul edilmesinde isabet bulunmadığı gerekçesiyle davalı istinaf başvurusunun bu husus bakımından kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının bahse konu kısmının kaldırılmasına 2015/Ağustos,

Eylül dönemlerine ilişkin (kayıt dışı hasılat nedeniyle) salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin arsa satışlarına isabet eden kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

DAVACININ İDDİALARI

Şahsi malvarlığında bulunan taşınmazların satışından elde edilen kazancın, ticari kazanç değil değer artış kazancı oluşturduğu iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

DAVALININ İDDİALARI

Somut tespitler içeren vergi inceleme raporuna dayanılarak yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı iddiası ile kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir. Davalının savunması yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, 2014 ve 2015 yıllarına ilişkin defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden katma değer vergisi indirimlerinin reddi gerektiği, gayrimenkul satışından elde ettiği kazancını kayıt ve beyan dışı bıraktığı ve 2014/Aralık döneminden 2015/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin azaltıldığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2015/Ocak, Mart, Ağustos, Eylül dönemlerine ilişkin re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29. maddesinde, mükelleflerin, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri ifade edilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun "Vergi ziyaı" başlıklı 341. maddesinde vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesi olarak tanımlanmış, "Vergi ziyaı cezası" başlıklı 344. maddesinde vergi ziyaına 359. maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde bu cezanın üç kat olarak uygulanacağı, "Kaçakçılık Suçları ve Cezaları" başlıklı 359. maddesinde, defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar,

gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler, defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananların hapis cezasıyla cezalandırılacağı, kaçakçılık suçlarını işleyenler hakkında bu maddede yazılı cezaların uygulanmasının 344. maddede yazılı vergi ziyaı cezasının ayrıca uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği ifade edilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, 2015/Ocak, Mart dönemlerine ilişkin üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi, 2015/Ağustos, Eylül dönemlerine ilişkin defter ve belge ibraz etmeme sebebiyle salınan katma değer vergisi tarhiyatının 15,13-TL'lik kısmı ve bu tutar üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezası, kayıt ve beyan dışı hasılat nedeniyle yapılan cezalı tarhiyatın arsa dışındaki taşınmaz satışlarına ilişkin kısmı ve 2015/Ağustos, Eylül dönemlerine ait (defter ve belge ibraz edilmemesi sebebiyle) salınan vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin 15,13-TL'yi aşan kısmı, 2015/Ağustos,

Eylül dönemlerine ait (defter ve belge ibraz edilmemesi sebebiyle) salınan katma değer vergisinin 15,13-TL'ye isabet eden kısmı üzerinden bir katı aşan tutarda kesilen vergi ziyaı cezası, 2015/Ağustos, Eylül dönemlerine ilişkin (kayıt dışı hasılat nedeniyle) salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin arsa satışlarına isabet eden kısmı ile 2015/Ağustos,

Eylül dönemlerine ilişkin (kayıt dışı hasılat nedeniyle) salınan arsa dışındaki taşınmaz satışları nedeniyle salınan katma değer vergisi ve kesilen vergi ziyaı cezasının bir kata isabet eden kısmına yönelik taraflarca ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

2015/Ağustos, Eylül dönemlerine ait (kayıt dışı hasılat nedeniyle) arsa dışındaki taşınmaz satışları nedeniyle salınan katma değer vergisi üzerinden kesilen vergi ziyaı cezasının bir katı aşan kısmına yönelik davalı temyiz istemine gelince;

Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden, vergi ziyaının, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade ettiği, vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde, ziyaa uğratılan verginin bir katı oranında vergi ziyaı cezası kesileceği, vergi ziyaına, 213 sayılı Kanun'un 359. maddesinde sayılan fiillerle sebebiyet verilmesi halinde ise bu cezanın üç kat olarak uygulanacağı anlaşılmaktadır.

2014 yılında 5, 2015 yılında ise 92 adet taşınmazın satışından elde ettiği kazancını kayıt ve beyan dışı bıraktığı tespit edilen davacının söz konusu fiili, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesinde sayılan kaçakçılık suçları arasında olduğundan davacı adına üç kat vergi zıyaı cezası kesilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu durumda, arsa dışındaki taşınmaz satışları nedeniyle salınan katma değer vergisi üzerinden kesilen üç kat vergi vergi ziyaı cezasının bir katı aşan kısmını kaldıran Vergi Mahkemesi kararına yönelik davalı istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen kısmında hukuka uyarlık görülmemiştir.