Danıştay 9. Daire E.2021/2634 K.2023/614

... 2-(DAVALI) ... Vergi Dairesi Başkanlığı-... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket adına, 2015 yılına ilişkin defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2015/Ocak-Temmuz dönemlerine ilişkin re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 355/1. maddesi uyarınca, defter ve belge ibraz edilmediğinden bahisle kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; davacı şirket tarafından Mahkemelerine sunulan 2015 yılına ait defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme neticesinde düzenlenen, davalı idare tarafından sunulan ... tarih ve ... sayılı görüş ve öneri raporunda özetle;

ibraz edilen alış/gider belgelerinin mal ve hizmet alışları nedeniyle yüklenilen katma değer vergisinin fatura vb. vesikalarla belgelendirdiği ve bu belgelerin kanuni defterlerine aynı yıl içerisinde kaydedildiğinin davalı idarece kabulü neticesi gider olarak katma değer vergisi indirimine konu edilebileceği, ibraz edilemeyen fatura v.b. vesikalara isabet eden yüklenilen katma değer vergisinin ise indirim konusu yapılamayacağı sonucuna varılarak,

dava konusu defter ve belge ibraz edilmemesi nedeniyle tarh edilen vergi ve cezalardan davacı tarafından ibraz edilen belgelere karşılık gelen katma değer vergisinin ve kesilen üç kat vergi ziyaı cezalarının tenzili neticesi 2015/Ocak-Temmuz dönemlerine ilişkin fark katma değer vergisinin 552.632,48-TL olarak kabulü gerektiği sonucuna varıldığı, anılan tutar üzerinden hesaplanan üç kat vergi ziyaı cezasına ilişkin olarak.

Mahkemelerince verilen ara karar üzerine davacı şirket tarafından ilgili dönem defter ve belgelerin ibraz edildiği, bu sebeple defter ve belgeleri gizleme unsurunun oluşmadığı, 213 sayılı Kanun'un 344. maddesi uyarınca ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası uygulanması gerektiği sonucuna varıldığından vergi ziyaı cezasının bir katı aşan tutarı yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı, özel usulsüzlük cezasına ilişkin olarak ise.

Mahkemelerince verilen ara karar üzerine davacı şirket tarafından ilgili dönem defter ve belgelerin ibraz edildiğinden, davacının dava konusu defter ve belgeleri ibraz etme yükümlülüğünü yerine getirdiği sonucuna varılarak davacı adına kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka uygunluk görülmediğinden davanın kısmen reddine, kısmen kabulüne, katma değer vergisinin 552.632,48-TL tutarını aşan kısmının ile vergi ziyaı cezasının bu tutara isabet eden kısmının ve özel usulsüzlük cezasının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

DAVACININ İDDİALARI

Ellerinde bulunan tüm defter ve belgeleri sundukları ve sorumluluklarını yerine getirdikleri iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

DAVALININ İDDİALARI

Defter ve belgelerin ibraz edilmesine ilişkin yazının usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine karşın zamanında incelemeye sunmayan davacı hakkında yapılan tarhiyatın ve kesilen cezanın hukuka uygun olduğu iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket adına, 2015 yılına ilişkin defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2015/Ocak-Temmuz dönemlerine ilişkin re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 355/1. maddesi uyarınca, defter ve belge ibraz edilmediğinden bahisle kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 256. maddesinde; geçen maddelerde yazılı gerçek ve tüzel kişilerin muhafaza etmek zorunda oldukları her türlü defter, belgeleri yetkili makam ve memurların talebi üzerine ibraz ve inceleme için arz etmek zorunda oldukları öngörülmüş, aynı Kanunun mükerrer 355. maddesinin 1. fıkrasında;

bu Kanunun 86, 148, 149, 150, 256 ve 257. maddelerinde yer alan zorunluluklar ile mükerrer 257. maddesi uyarınca getirilen zorunluluklara uymayanlara (Kamu idare ve müesseselerinde bilgi verme görevini yerine getirmeyen yöneticiler dahil) kanun ile belirlenen miktarda özel usulsüzlük cezası kesileceği, aynı maddenin 2. fıkrasında da; bu hükmün uygulanması için, bilgi ve ibraz ödevinin yerine getirilmesiyle ilgili olarak yapılacak tebliğlerde bilginin verilmesi için tayin olunan sürede cevap verilmemesi,

eksik veya yanıltıcı bilgi verilmesi veya defter ve belge ibrazı için tayin olunan süre ile defter ve belgelerin süresinde ibraz edilmemesi durumunda haklarında Kanun’un ceza hükümlerinin uygulanması cihetine gidileceğinin ilgililere yazılı olarak bildirilmesinin şart olduğu, ancak bu ödevlerin yerine getirilmesine ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığınca yapılan düzenleyici idari işlemlerle duyurulması halinde, ilgililere ayrıca yazılı olarak bildirilme şartı aranmayacağı hükümlerine yer verilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesinin ilk fıkrasında, vergi ziyaı suçu; mükellef veya sorumlu tarafından 341.maddede yazılı şekilde vergi ziyama sebebiyet verilmesi olarak tanımlanmış, ikinci fıkrasında da vergi ziyama 359. maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde bu cezanın üç kat olarak uygulanacağı kurala bağlanmıştır. Aynı Kanun'un sözü edilen 359. maddesinin (a) fıkrasının 2. bendinde, defter, kayıt ve belgelerin tahrif edilmesi veya gizlenmesi kaçakçılık suçu olarak sayılırken, varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi gizleme olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, katma değer vergisi ile defter ve belgelerin sunulmayan kısmı üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezası ve sunulan kısma ilişkin vergi ziyaı cezasının tenziline dair kısmının dayandığı sebepler ve gerekçesi Dairemizce de uygun görülmüş olup, taraflarca ileri sürülen iddialar, temyize konu kararın söz konusu kısımlarının bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, özel usulsüzlük cezasına ilişkin kısmına yönelik davalı temyiz isteminin incelenmesinden;

Olayda, davacı şirketin 2015 hesap dönemi için ... tarih ve ... sayılı defter ve belge isteme yazısının 02/02/2018 tarihinde şirket yetkilisi ... 'e dairede elden teslim suretiyle tebliğ edildiği, usulüne uygun olarak yapılan tebligata bu tebliğde cezai uygulamaya gidileceği belirtilmesine karşın verilen 15 günlük yasal süresi içerisinde söz konusu yasal defter ve belgelerin geçerli bir neden olmaksızın incelemeye ibraz edilmediği görülmektedir.

Bu durumda, defter belge isteme yazısının 213 sayılı Yasa'da öngörülen usule uygun olarak tebliğinin yapılmış bulunması, bu yazıda defter ve belgelerin 15 gün içinde ibraz edilmemesi halinde özel usulsüzlük cezası kesileceğinin belirtilmiş olması ve davacı tarafından defter ve belgelerin yasal süresi içinde ibraz edilmemiş olması nedeniyle 213 sayılı Yasa'nın mükerrer 355/1. maddesine istinaden kesilen dava konusu özel usulsüzlük cezasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, defter ve belgelerin sunulmayan kısmı üzerinden kesilen vergi ziyaı cezasının bir katı aşan kısmına yönelik davalı temyiz istemine gelince;

Olayda, davacı şirket tarafından, Mahkemece verilen ara karar üzerine defter ve belgelerin bir kısmının Mahkemeye ibraz edilmediği ve mücbir sebep olmaksızın incelemeye ibraz edilmeyen defter ve belgeler yönünden, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesine göre gizleme fiili oluşturduğu sonucuna varıldığından, davacı adına defter ve belgelerin sunulmayan kısmı üzerinden kesilen vergi ziyaı cezasının üç kat uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmayıp, yukarıda yazılı gerekçeyle bu kısım yönünden vergi ziyaı cezasının bir katı aşan kısmını kaldıran Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.