Danıştay 9. Daire E.2022/3898 K.2024/611

Dava konusu istem: Davacı adına, dolar kurunun hatalı hesaplanmasından dolayı kur giderini fazladan giderleştirdiği, kur gelirini kayıt dışı bıraktığı, iştirak kazancını fazla tutarda hesapladığı ve dolar türünden olan borç ilişkisinde oluşan kambiyo zararının matrahı aşındırmaya yönelik olduğundan bahisle düzenlenen vergi inceleme raporu ile fazladan gider yazılan kur gideri ile kambiyo zarar tutarının kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınıp kur geliri ile birlikte ticari kara ilavesi,

fazladan hesaplanan iştirak kazancı tutarının ticari kardan ve iştirak kazançları istisna tutarından çıkarılması suretiyle yeniden düzenlenen 2018 yılı kurumlar vergisi beyannamesi uyarınca sonraki yıla devreden cari yıl zararının 168.110.574,62.TL azaltılıp (0) sıfır olarak düzeltilmesi işleminin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporu ile. Seramik San.Tic.A.Ş. ortaklarının şirkette bulunan hisselerini davacı şirkette satmalarından kaynaklı dolar türünden olan borç ilişkisinde USD borcunun 03/10/2016 tarihinde TL'ye çevrildiği, 03/07/2018 tarihinde tekraren USD'ye çevrildiği, son olarak da 20/09/2018 tarihinde tekrar USD'ye çevrildiği,

bu borç ilişkisinde toplam 170.478.050,07.TL kambiyo zararı oluştuğu, davacının dolar kurunun artışını öngörmesi gerektiği halde öngörmeyerek borcun USD'ye çevrilmesi işlemlerinin vergi matrahını aşındırmaya yönelik olduğu tespit edildiğinden verginin yasallığı ilkesi gereği, kambiyo zararı olarak giderleştirilen tutarın ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesiyle ilgili olarak yapılan genel giderler kapsamında olmadığı,

diğer taraftan, aynı vergi inceleme raporunda, sehven hatalı hesaplandığı davacı şirketin temsilcisi tarafından da belirtilen 09/04/2018 tarihinde 4,05270 TL dolar alış kuru ile kaydedilen tutarın 19/09/2018 tarihinde.

Seramik San.Tic.A.Ş.'nin hisselerinin alım bedeli olarak gönderilmesinde dolaş alış kurunun hatalı olarak 2.6586.-TLolarak hesaplanması nedeniyle fazladan giderleştirilen tutarın kanunen kabul edilmeyen gider, aynı dolar kurunun doğru hesaplanması neticesinde tespit edilen kambiyo geliri ile.

A.Ş.' tarafından genel kurul kararlarına istinaden dağıtılan kar payı tutarının davacı şirketin temsilcisinin de ifade ettiği şekilde sehven yanlış kur üzerinden işlem yapmak suretiyle tutarın farklı hesaplanarak yasal defterlere kayıt edildiğinin defter ve belgeler üzerinden tespit edilmesi nedeniyle, kambiyo zarar tutarı ile dolar kurunun hatalı hesaplanmasından kaynaklanan fazladan yazılan kur gideri tutarının kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınıp dolar kurunun hatalı hesaplanmasından kaynaklanan kur geliri ile birlikte ticari kara ilavesi,

fazladan hesaplanan iştirak kazancı tutarının ise ticari kardan ve iştirak kazançları istisna tutarından çıkarılması suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Davacı şirketin temsilcisinin, … hisse satışından kaynaklanan borcun 03/10/2016 tarihli yönetim kurulu kararıyla döviz dalgalanmalarının şirkete olumsuz yansımalarını önlemek amacıyla Türk Lirasına çevrildiğini, daha sonra 03/07/2018 tarihli yönetim kurulu kararıyla diğer yabancı paralar karşısında Türk Lirasındaki değer kaybı ve enflasyonda meydana gelen hızlı yükseliş değerlendirilerek dövize dönüldüğünü,

son olarak döviz bazlı borcun 85 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Kararında değişiklik yapılmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararı gereğince Türk Lirasına uyarlanması zaruretinin doğduğunu ifade ettiğinin görüldüğü,

davacının ilgili dönem döviz kurlarında hareketlilik ve enflasyonist ekonomik ortam göz önünde bulundurularak sözleşme serbestisi kapsamında paranın gerçek değerini koruyabilmesi için güncel döviz kurlarına tevdiinde hukuka aykırılık bulunmadığı gibi tevdi olunan döviz kurunun ileride Türk Lirası karşısındaki değerinin davacı şirket tarafından öngörülmesinin beklenilmesi ticari icap olarak değerlendirilemeyeceğinden dava konusu işlemin kambiyo zarar tutarının kanunen kabul edilmeyen giderin ticari kâra ilave edilmesinden kaynaklanan kısmında hukuka uyarlık;

dolar kurunun yanlış hesaplanmasından kaynaklanan fazladan yazılan kur gideri tutarının kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınarak aynı sebepten doğan kur geliri ile birlikte ticari kâra ilavesi ve fazladan hesaplanan iştirak kazancı tutarının ticari kârdan ve iştirak kazançları istisna tutarından çıkarılmasından kaynaklanan kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kısmen reddine, kısmen kabulüne Vergi Mahkemesi kararının kambiyo zararına ilişkin kısmının kaldırılmasına,

dava konusu işlemin kanunen kabul edilmeyen gider olarak ticari kâra ilave edilen 170.478.050,07 TL tutarındaki kambiyo zararından kaynaklanan kısmının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İlk savunmada belirtilen nedenlerle kararın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz konu edilen kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.