Danıştay 9. Daire E.2023/1076 K.2023/2308

… tarafından, Tarımsal ve Kırsal Kalkınmaya Destekleme Kurumu ile IPARD programı kapsamında 28/10/2015 tarihinde imzalanan sözleşme nedeniyle ödediği 496.465,42-TL katma değer vergisinin iade edilmesi talebiyle Gelir İdaresi Başkanlığına yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle ... Başkanlığına karşı açılan davada; Samsun Vergi Mahkemesinin 21/02/2023 tarih ve E:2023/128, K:2023/90 sayılı kararıyla, yetkili vergi mahkemesinin belirlenmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca Danıştay Başkanlığına gönderilen dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından IPARD programı kapsamında imzalanan sözleşme nedeniyle ödediği 496.465,42-TL katma değer vergisinin iade edilmesi talebiyle Gelir İdaresi Başkanlığına yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada.

Ankara 4. Vergi Mahkemesinin 18/01/2023 tarih ve E:2023/4, K:2023/32 sayılı kararıyla; (...) davacı tarafından, IPARD programı kapsamında yer alan … başvuru numarası ile 28.10.2015 tarihinde Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) ile imzaladıkları sözleşmeye istinaden yapılan iş ve imalatların KDV'den muaf olduğu ve proje kapsamında tarafına kesilen 3.254.606,64-TL tutarlı faturaya ilişkin ödenen 496.465,42-TL KDV'nin tarafına iadesi için 26.07.2021 tarihli dilekçe ile Gelir İdaresi Başkanlığına şikayet başvurusunda bulunduğu, başvurusunun reddedilmesi üzerine,

bu işlemin iptali ile kesilen 496.465,42-TL KDV'nin yasal faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı (...) davacının Tokat Vergi Dairesi Müdürlüğünün mükellefi olduğu, ayrıca iadeyi yapmaya yetkili biriminde bu müdürlük olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın çözümünün anılan vergi dairesinin bulunduğu ilin yargı çevresi bakımından bağlı olduğu Samsun Vergi Mahkemesinin yetkisinde olduğu sonucuna varıldığı" gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine, dosyanın davaya bakmakla yetkili olan Samsun Vergi Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği.

Samsun Vergi Mahkemesinin 21/02/2023 tarih ve E:2023/128, K:2023/90 sayılı kararıyla da; "davacı tarafından yapılan uyuşmazlık konusu başvurunun 213 sayılı Kanun'un 116. ve devamı maddelerinde düzenlenen şikayet başvurusu olduğu kabul edilmek suretiyle ve bu kapsamda davacının mükellefi olduğu Tokat Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün bulunduğu Tokat ilinin idari yargı yetkisi bakımından bağlı olduğu Mahkememizin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine ve dosyanın Mahkememize gönderilmesine karar verildiği görülmüşse de;

davacı tarafından davalı idare olan Gelir İdaresi Başkanlığı'na yapılan uyuşmazlık konusu … evrak kayıt tarihli ve … evrak kayıt numaralı başvuru dilekçesinde "düzeltme" ve "şikayet" ibareleri ile "vergi hatası" kavramına yer verilmediği, yine anılan başvuru dilekçesinde ve dava dilekçesinde düzeltme ve şikayet müessesesini düzenleyen 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116. ve devamı maddelerine hiçbir atıf yapılmayarak KDV iadesi taleplerine yer verildiği, ayrıca davacı tarafından uyuşmazlık konusu katma değer vergisine ilişkin olarak Tokat Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne herhangi bir düzeltme başvurusunda bulunulmadığı anlaşılmış olup;

bu haliyle açıklanan nedenler kapsamında, davacı tarafından yapılan uyuşmazlık konusu başvurunun 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116. ve devamı maddelerinde öngörülen şikayet başvurusu olarak kabul edilmesine imkan bulunmamaktadır.

Bu durumda, (...) başvurunun reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan iş bu davada, uyuşmazlığın düzeltme/şikayet işlemi niteliğinde olmadığı, 2577 sayılı Kanun'un 37. maddesinin (d) bendine göre, uyumazlık konusu başvurunun reddine dair işlemi tesis eden Gelir İdaresi Başkanlığı'nın bulunduğu yer vergi mahkemesi olan Ankara Vergi Mahkemesi'nin uyuşmazlığı çözmeye yetkili Mahkeme olduğu sonucuna varıldığı" gerekçesiyle yetkili mahkemenin belirlenmesi için Danıştay Başkanlığına gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, vergi uyuşmazlıklarında yetkiyi belirleyen 37. maddesinin (b) bendinde, Gümrük Kanunu'na göre alınması gereken vergilerle Vergi Usul Kanunu gereğince şikayet yoluyla vergi düzeltme taleplerinin reddine ilişkin işlemlerde; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümleri tarh ve tahakkuk ettiren dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesinin yetkili olduğu düzenlenmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 4. maddesinde vergi dairesi; mükellefi tespit eden, vergiyi tarh eden, tahakkuk ettiren ve tahsil eden daire olarak tanımlanmış ve vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hataları düzeltme yetkisinin vergi dairesi müdürüne ait olduğu aynı Kanun'un 120. maddesinde öngörülmüştür.

Aynı Kanun'un 122. maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden isteyebilecekleri; 123. maddesinde, vergi dairesinin ilgili servisinin, düzeltme talebini kendi mütalaasını da ilave ederek, düzeltme merciine göndereceği, düzeltme merciinin talebi yerinde gördüğü takdirde, düzeltmenin yapılmasını emredeceği; yerinde görmediği takdirde, keyfiyetin düzeltmeyi isteyene yazı ile tebliğ olunacağı, 124. maddesinde de, vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri açıklanmıştır.

5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde "şikayet başvurularını karara bağlamak" başkanlığın görevleri arasında sayılmış olup, aynı Kanun’un 23. maddesinde, vergi dairesi başkanlıkları ve vergi dairesi müdürlükleri başkanlığın taşra teşkilatı olarak belirtilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, düzeltme yetkisinin vergi dairesi müdüründe olduğu açık olmakla birlikte, Kanunda düzeltme talebinin reddi halinde şikayet yolu öngörülmüş olduğundan, bu yetkinin nihai ve mutlak bir yetki olduğundan söz edilmesine olanak bulunmamaktadır. Zira, üst makam olan Gelir İdaresi Başkanlığı'nın, şikayet başvurusunu haklı görmesi halinde, hiyerarşik yapı içerisinde bu hatanın düzeltilmesi için talimat verebileceği ve bu talimat üzerine düzeltme işleminin yetkili vergi dairesince yerine getirileceği tabiidir. Dolayısıyla, vergi dairesine başvuru yapılmadan şikayet yoluna başvurulması halinde, Gelir İdaresi Başkanlığınca tesis edilen ve idari davaya konu olabilecek şikayet işleminin dava konusu edilmesine hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Olayda, davacı tarafından Gelir İdaresi Başkanlığına yapılan 26/07/2021 tarihli başvuru ile Tarımsal ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu ile 28/10/2015 tarihinde imzalanan sözleşme kapsamında ödenen katma değer vergisinin iadesi talep edildiği, Gelir İdaresi Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile de vergi istinasından yararlanmak üzere katma değer vergisi istisna sertifikası talebinin değerlendirilebilmesi için belirtilen eksikliklerin tamamlanarak Başkanlıklarına gönderilmesinin istenildiği,

davacı tarafından yapılan 09/08/2021 tarihli dilekçe ile de, başvurusunda ödenen katma değer vergisinin iadesinin talep edildiği ve talebinin bu yönüyle değerlendirilmesi gerektiğinin belirtildiği, Gelir İdaresi Başkanlığının 14/10/2021 tarihli yazısında ise başvuru tarihi itibariyle sözleşmesin süresi sona erdiğinden sertifika düzenlenmesinin mümkün olmadığı,

sözleşmenin bitim tarihine kadar sözleşme kapsamında ve sözleşme bütçesi ile sınırlı olmak şartıyla yapılan mal teslimleri, hizmet ifaları ve işler ile ilgili olarak yüklenilen katma değer vergisi iadesinin Genel Tebliğ ile belirlenen usul ve esaslar dahilinde Tokat Vergi Dairesi Müdürlüğünden talep edilmesinin mümkün olduğunun belirtilmesi üzerine davacı tarafından katma değer vergisinin iadesi talebine ilişkin başvurunun reddine ilişkin işleminin 26/10/2021 tarihinde tebliği üzerine iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı,

davacı tarafından Gelir İdaresi Başkanlığına yapılan başvurunun vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yapılan düzeltme şikayet başvurusu talebi olarak kabul edilmesi gerektiği ve düzeltme başvurusunun doğrudan Gelir İdaresi Başkanlığına yapılmasının başvurunun düzeltme-şikayet başvurusu olma vasfını değiştirmeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.