Danıştay 9. Daire E.2023/1765 K.2024/854

Dava konusu istem: Davacı tarafından, "İstanbul İli, Zeytinburnu İlçesi, … Mahallesi Kentsel Dönüşüm Alanı Üzerine Arsa Payı (Kat) Karşılığı İnşaat Yapılması İşi'ne Ait Sözleşme" üzerinden ödenen sözleşme damga vergisinin, inşaat yapılacak alanın riskli alan olarak ilan edilmesi nedeniyle 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca bu sözleşmeden damga vergisi alınmaması gerektiği ileri sürülerek, iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen 627.688,61-TL damga vergisinin hesaplanacak yasal faizle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; dava konusu vergilendirme işleme ilişkin uyuşmazlık herhangi bir kuşku ya da hukuki tartışmaya meydan bırakmayacak şekilde açık bir vergi hatası kapsamında olmadığı, hukuki bir ihtilaf niteliğinde olduğu ve ileri sürülen iddiaların vergilendirme işlemine karşı süresinde açılacak davada incelenecek mahiyette bulunduğu, diğer bir ifadeyle ihtilafın çözümünün maddi olayların ve mevzuatın birlikte değerlendirilmesi ve yorumunu gerektirdiği,

213 sayılı Vergi Usul Kanununda öngörülen düzeltme-şikayet başvuru yolu izlenmek suretiyle tesis ettirilen olumsuz işleme karşı açılan davanın reddi gerektiği, dava konusu zımni ret işleminde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu damga vergisinin sözleşmenin diğer tarafı olan şirket tarafından verilen damga vergisi beyannamesi üzerine tahakkuk ettiği, her ne kadar sözleşmenin diğer tarafı olan bu şirket tarafından, davacı adına düzenlenen belgede damga vergisinin hesaba borç kaydedildiği belirtilmişse de mükellefi olmadığı ve adına tahakkuk etmeyen damga vergisi ile davacı arasında doğrudan bir menfaat ilişkisinin bulunmadığı, bu durumda davacının sübjektif ehliyetinin bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın sübjektif ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu damga vergisinin kendilerinden tahsil edildiği, buna ilişkin belgenin de dava dosyasına sunulduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, "İstanbul İli, Zeytinburnu İlçesi, … Mahallesi Kentsel Dönüşüm Alanı Üzerine Arsa Payı (Kat) Karşılığı İnşaat Yapılması İşi'ne Ait Sözleşme" üzerinden ödenen sözleşme damga vergisinin, inşaat yapılacak alanın riskli alan olarak ilan edilmesi nedeniyle 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca bu sözleşmeden damga vergisi alınmaması gerektiği ileri sürülerek, iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen 627.688,61-TL damga vergisinin hesaplanacak yasal faizle birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak belirtilmiştir. İptal davasının subjektif ehliyet koşulu "menfaat ihlali" olarak öngörülmüştür.

Bu düzenlemeyle idarenin tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin, ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir.

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun "Konu" başlıklı 1. maddesinde, Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların Damga vergisine tabi olduğu, "Mükellef" başlıklı 3. maddesinde, damga Vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, "Vergi ve cezada sorumluluk" başlıklı 24. maddesinde, birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenlerin müteselsilen sorumlu olduğu belirtilmiştir. Damga Vergisine Tâbi Kâğıtların yer aldığı (1) Sayılı Tablonun " I. Akitlerle ilgili kâğıtlar" kısmının "A. Belli parayı ihtiva eden kâğıtlar" alt kısmında mukavelenamelere yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketle. İstanbul Konut İmar Plan Turizm Ulaşım San. ve Tic. A.Ş. arasında 20/11/2015 tarihinde "İstanbul İli, Zeytinburnu İlçesi,.

Mahallesi Kentsel Dönüşüm Alanı Üzerine Arsa Payı (Kat) Karşılığı İnşaat Yapılması İşi'ne Ait Sözleşme"sinin imzalandığı, sözleşmenin diğeri tarafı olan şirketçe verilen damga vergisi beyannamesi üzerinden anılan sözleşmeye ilişkin damga vergisinin 23/12/2015 tarihinde tahakkuk ettirildiği, bu şirket tarafından davacı adına düzenlenen 20/11/2015 tarihli belgeyle ödenen damga vergisinin davacının hesabına borç kaydedildiği,

davacı tarafından ödenen sözleşme damga vergisinin, inşaat yapılacak alanın riskli alan olarak ilan edilmesi nedeniyle 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca bu sözleşmeden damga vergisi alınmaması gerektiği ileri sürülerek, iadesi talebiyle yapılan düzeltme ve şikayet başvurularına cevap verilmemesi üzerine düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair bu işlemin iptali ve ödenen 627.688,61-TL damga vergisinin hesaplanacak yasal faizle birlikte iadesi istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bölge İdare Mahkemesince "mükellefi olmadığı ve adına tahakkuk etmeyen damga vergisi ile davacı arasında doğrudan bir menfaat ilişkisinin bulunmadığı, davacının sübjektif ehliyetinin bulunmadığı" gerekçesiyle davanın sübjektif ehliyet yönünden reddine karar verilmişse de; damga vergisine konu sözleşmeyi imzalaması nedeniyle davacının bu verginin mükellefi olduğu, sözleşmenin diğer tarafı olan ve damga vergisinin diğer mükellefi olan şirketçe damga vergisinin beyan edilerek tahakkuk ettirildiği,

davacı şirketin borç hesabına dava konusu damga vergisinin kaydedildiği ve birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenlerin müteselsilen sorumlu olduğu dikkate alındığında, düzeltme-şikayet başvurusunda bulunmak suretiyle adına işlem tesis ettiren davacı şirketin dava konusu işleme karşı dava açma ehliyetinin bulunduğu anlaşıldığından, aksi yönde verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.