Danıştay 9. Daire E.2023/3131 K.2024/690

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesi uyarınca vergiye uyumlu mükellefler için getirilen %5 kurumlar vergisi indiriminden yararlandırılmadığından bahisle ihtirazi kayıtla verilen 2018 yılı kurumlar vergisi beyannamesine istinaden tahakkuk eden kurumlar vergisinin %5’lik indirim oranına tekabül eden 825.679,47 TL tahakkukunun iptali ile 825.679,47 TL tutarındaki geçici verginin iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı şirketin ihtirazi kaydının kabul edilmeyerek 193 sayılı Kanun'un mükerrer 121. maddesi uyarınca %5 oranındaki vergi indiriminden yararlandırılmama nedeninin, davacı şirket tarafından kanuni süresinden sonra olan 05/11/2018 tarihinde verilen 2016/Ağustos dönemine ait 2. dönem özel tüketim vergisi beyannamesine ilişkin olduğu, bununla birlikte davacı şirket tarafından üretimde kullanılan.

GTİP'inde sınıflandırılan petrol kokuna uygulanacak vergi tutarının Bakanlar Kurulu Kararı ile 0,00 TL olarak tespit edilmesi neticesinde, söz konusu beyannamede hesaplanan ve ödenmesi gereken özel tüketim vergisi tutarının 0,00 TL olduğu,

Kanun metninin amacının vergisel yükümlülüklerini düzenli olarak yerine getiren mükelleflerin ödüllendirilmesi ve teşvikine yönelik olduğu göz önüne alındığında, Bakanlar Kurulu Kararıyla uygulanacak özel tüketim vergisi tutarı 0,00 TL olarak belirlenmek suretiyle tahakkuk ederek ödenmesi gereken herhangi bir özel tüketim vergisi bulunmayan petrol kokuna ilişkin verilen özel tüketim vergisi beyannamesinin,

kanuni süresinden sonra verildiğinden bahisle 193 sayılı Kanun'un mükerrer 121. maddesinde yer verilen "beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş (Kanuni süresinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannameler bu şartın ihlali sayılmaz.)" olması şartının ihlali kapsamında değerlendirilerek davacının vergi indiriminden yararlandırılmamasının Kanun'un getiriliş amacına ve hakkaniyete aykırılık oluşturacağı sonucuna varıldığından,

ihtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine fazladan tahakkuk ettirilen kurumlar vergisinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline ve 825.679,47 TL geçici verginin davacıya iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergilendirme alanında muafiyet, istisna ve indirim hükümlerinin yorum yoluyla genişletilmesi veya daraltılması vergilerin kanuniliği ilkesine aykırı düşeceğinden, 2016/Ağustos dönemine ilişkin özel tüketim vergisi beyannamesini kanuni süresi içinde vermediği ihtilafsız olan davacı şirketin, yukarıda metnine yer verilen Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesinin açık hükmü karşısında, 2018 yılı kurumlar vergisi yönünden vergiye uyumlu mükelleflere tanınan %5 vergi indiriminden yararlandırılma imkanı bulunmadığından, aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

2016/Ağustos dönemine ait 2.dönem ÖTV beyannamesinin konusu petrol koku ürünü.

Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli (I) sayılı listede yer alıp, özel tüketim vergisi kilo başına 0 TL olduğu, tahakkuk eden ve ödenmeyen bir verginin söz konusu olmadığı, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 121. maddesi Plan Bütçe Komisyonu Raporu'nun genel gerekçesinin “Vergiye gönüllü uyumun artırılması amacıyla uyumlu gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin yıllık beyanname ile beyan ettikleri gelir ve kurumlar vergisinin belli bir kısmına kadar indirim yapılması, yönünde düzenlemeler yapılmaktadır.” olduğu, beyan sisteminin teşvik edilerek vergiye uyumun artırılmasının hedeflendiği, vergi kaybının önlenmesinin amaçlandığı,

yasal düzenlemeyi; salt şekil kurallarına indirgemek, mükellefin vergiye uyumunu değerlendirmeden ,hiçbir vergi kaybına yol açmasa da sırf süresinden sonra beyanname verilmiş olması nedeniyle 825.679.47 TL gibi ciddi bir tutarda indiriminden mahrum ederek bir nevi cezalandırma aracı şeklinde uygulamanın yasa koyucunun amacı olmadığı belirtilerek kararın bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesi uyarınca vergiye uyumlu mükellefler için getirilen %5 kurumlar vergisi indiriminden yararlandırılmadığından bahisle ihtirazi kayıtla verilen 2018 yılı kurumlar vergisi beyannamesine istinaden tahakkuk eden kurumlar vergisinin %5’lik indirim oranına tekabül eden 825.679,47 TL vergi tahakkukunun iptali ile 825.679,47 TL tutarındaki geçici verginin iadesi isteminilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

"Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi" başlıklı 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesinde, "Ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar ile kurumlar vergisi mükelleflerinden (finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç olmak üzere), bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen şartları taşıyanların yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5’i, ödenmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinden indirilir.

Şu kadar ki hesaplanan indirim tutarı, her hâl ve takdirde 1 milyon Türk lirasından fazla olamaz. İndirilecek tutarın ödenmesi gereken vergiden fazla olması durumunda kalan tutar, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilebilir. Bu süre içinde mahsup edilemeyen tutarlar red ve iade edilmez.

Söz konusu indirimden faydalanabilmek için;

1. İndirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş (Kanuni süresinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannameler bu şartın ihlali sayılmaz.) ve bu beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilerin kanuni süresinde ödenmiş olması (Her bir beyanname itibarıyla 10 Türk Lirasına kadar yapılan eksik ödemeler bu şartın ihlali sayılmaz.),

2. (1) numaralı bentte belirtilen süre içerisinde haklarında beyana tabi vergi türleri itibarıyla ikmalen, re’sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bulunmaması (Yapılan tarhiyatların kesinleşmiş yargı kararlarıyla veya 213 sayılı Vergi Usul Kanununun uzlaşma ya da düzeltme hükümlerine göre tamamen ortadan kaldırılmış olması durumunda bu şart ihlal edilmiş sayılmaz.),

3. İndirimin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarih itibarıyla, vergi aslı (vergi cezaları dâhil) 1.000 Türk lirasının üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunmaması, şarttır.

İndirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile önceki dört takvim yılında 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinde sayılan fiilleri işlediği tespit edilenler, bu madde hükümlerinden yararlanamazlar.

Madde gerekçesinde, yapılan düzenleme ile ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar ile finans, bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler hariç olmak üzere, kurumlar vergisi mükelleflerinden, maddede yer alan şartları taşıyanların verecekleri yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5'inin, ödenmesi gereken vergiden indirilmesi,

indirilemeyen tutarların ise yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilmesi imkanı sağlanmakta, mahsup edilemeyen tutarların ise iade edilmemesi öngörüldüğü,

indirim uygulamasından şartları taşımadığı halde yararlananlar ile uygulamadan yararlandıktan sonra haklarında ikmalen, re'sen veya idarece tarhiyat yapılan ve yapılan tarhiyatı kesinleşenlerden zamanında ödenmeyen vergilerin, vergi ziyaı cezası da uygulanmak suretiyle aranılacağı, ayrıca, maddede geçen 1 milyon liralık tutarın, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanması öngörülmekte ve Bakanlar Kuruluna, indirim oranını ve 1 milyon liralık tutarı iki katına kadar artırmaya, sıfıra kadar indirmeye, kanuni oran ve tutarına getirmeye.

Maliye Bakanlığına, maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetki verildiği ifade edilmiştir.

Maddenin yorumlanmasından, vergisel ödevlerini düzenli olarak yerine getirip vergilerini süresinde ödeyen mükelleflere vergi indirimi sağlayarak, bu mükelleflerin üzerindeki vergi yükünü hafifleterek ödüllendirmek, vergilerin beyana dayalı tahakkuk ettirilerek vergilerin kayıt ve beyan dışı bırakılmasının engellenmek, bunun yanı sıra, mükelleflerce vergisel ödevlerin düzenli olarak yerine getirilmesinin özendirilmek istenildiği anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen düzenlemelerin değerlendirilmesinden, vergisel yükümlülüklerini düzenli olarak yerine getiren mükelleflerin ödüllendirilmesi ve vergisel yükümlüklülüklerin düzenli olarak yerine getirilmesinin teşviki amacına yönelik söz konusu düzenlemeler uyarınca mükelleflerin yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan vergiden %5'lik indirim hakkından yararlanabilmeleri için;

indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresi içerisinde verilmiş ve bu beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilerin de kanuni süresi içerisinde ödenmiş olması, indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıl içerisinde haklarında beyana tabi vergi türleri itibarıyla ikmalen, re’sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bulunmaması,

vergi indiriminin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarih itibarıyla vergi aslı (vergi cezaları dâhil) 1.000 Türk lirasının üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunmaması ve vergi indiriminin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ve önceki dört takvim yılında Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesinde sayılan fiilerin işlenmemiş olması gerekmekte olup maddenin genel gerekçesinde, yatırımın, üretimin, istihdamın artırılması için yapılan yasal düzenlemelere ilave olarak hazırlanan kanun teklifiyle, vergiye gönüllü uyumun artırılması amacıyla,

uyumlu gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin yıllık beyanname ile beyan ettikleri gelir ve kurumlar vergisinin belli bir kısmına kadar indirim yapılması yönünde düzenlemeler yapıldığı belirtilmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin üretimde petrol koku kullandığı, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli I sayılı listede petrol koku için özel tüketim vergisi tutarının, kg başına 0,00-TL olarak belirlendiği, 2016/Ağustos 2. dönem özel tüketim vergisi beyannamesinin 05/11/2018 tarihinde verildiği, özel tüketim vergisine ilişkin ödenecek vergi çıkmadığı, sadece özel tüketim beyannamesi verilmesinden kaynaklı 38,80-TL damga vergisinin tahakkuk ettiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, kanuni süresinden sonra verilse dahi verilen beyannameden kaynaklı herhangi bir özel tüketim vergisinin doğmadığı, tahakkuk eden damga vergisinin de vergi indiriminden faydalanmaya engel oluşturmayacağı, davacı şirketin geç beyanname vermesindeki amacının vergi kaybına sebebiyet vermek olmadığı, vergi doğmayan bir beyannamenin geç verilmesi dışındaki diğer bütün vergisel yükümlülüklerini süresinde yerine getiren davacı şirketin vergi indiriminden faydalandırılmamasının düzenlemedeki amaca ters düşeceğinden, dava konusu tahakkuk işleminde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Öte yandan, 2018 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde ödenmesi gereken kurumlar vergisi tutarının da 0-TL olduğu hususunun yeniden verilecek kararda geçici verginin iadesi istemi yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir.