Danıştay 9. Daire E.2023/3926 K.2024/6350

2- (DAVACI) ... Müteahhitlik İnş. Yapı Malz. Emlak Otomotiv Mob. Enj. İth. İhr. San. ve Tic. Lti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket hakkında, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulu Hakkında Kanun'un 13/3. maddesi ve 17/1. maddesi uyarınca ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk kararı alınmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacı şirket tarafından, ihracat istisnası nedeniyle 2018/Temmuz ayında 121.231,80-TL, 2018/Ağustos ayında ise 386.053,00-TL olmak üzere iade alınan katma değer vergileri ile 2018/Eylül dönemine ilişkin olarak nakden iade talebinde bulunulan 402.471,00-TL tutarındaki katma değer vergileri yönünden; davacı şirketin, 2018 hesap döneminde beyan ettiği alışlarının %70'inin 5 Ocak Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün ... vergi kimlik numaralı mükellefi ...

Koltuk Mobilya Dış Tic. A.Ş'nden yapıldığı, yüklenilen katma değer vergisinin tamamına yakınının ... Koltuk Mobilya Dış Tic.

A.Ş'nden yapılan alışlara ilişkin olduğu, anılan firmanın ise 2018 hesap dönemi yönünden sahte belge düzenleme yönünden incelemeye sevk edildiği gerekçesiyle, iadesi tamamlanmış ve iade işlemleri devam etmekte olan yukarıda bahsedilen vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak davacı şirket hakkında vergi incelemesi başlatıldığı, inceleme devam ederken vergi müfettişi tarafından ...tarih ve ... sayılı yazıyla, yapılan ilk hesaplamalara göre ilgili kamu alacağının teminat altına alınması amacıyla 1.947.084,42-TL tutarında ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk uygulanmasının istenildiği,

toplam 1.947.084,42-TL tutarındaki vergi aslı ve vergi ziyaı cezaları ile hesaplanacak gecikme zammının Kadirli Defterdarlığından alınan 01/07/2019 tarihli olura istinaden 6183 sayılı Kanun'un 17/1. maddesi gereğince ihtiyaten tahakkuk ettirildiği ve davacı şirket hakkında aynı Kanun'un 13/3. maddesi uyarınca vali yardımcısının 02/07/2019 tarihli oluruyla ihtiyati haciz kararı alındığı,

davacı tarafından hakkında alınan ihtiyati tahakkuk ve ihtiyati haciz kararına ilişkin olan Kadirli Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı olayda, dava konusu işlemin, 2018/Eylül dönemine ilişkin olan 402.471,00-TL tutarı için alınan ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk kararı yönünden; davacı tarafından, 2018/Eylül dönemine ilişkin 402.471,00-TL tutarındaki katma değer vergisinin nakden iade talebinin reddi işlemine ...

Vergi Mahkemesi'nde açılan davada ... tarih, E:..., K:... sayılı karar ile davanın kabulüne, söz konusu katma değer vergilerinin davacıya iade edilmesine karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ...

Vergi Dava Dairesi'nin ... tarih, E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiğinin görüldüğü, dava konusu ihtiyati tahakkuk ve ihtiyati haciz kararı alınırken davalı idarece her ne kadar, söz konusu kararının 20/06/2019 tarihinde davalı idareye tebliğ edildiği, ardından 28/06/2019 tarihli yazı ile davacı şirket hakkında ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk uygulanmasının istenildiği ve oluşan yeni hukuki durum gereğince Mahkeme kararı ile hüküm altına alınan iadenin yapılmasının mümkün bulunmadığı gerekçesiyle;

davacının davalı idareye olan vadesi geçmiş 24.475,85-TL tutarındaki vergi borcu ile Sosyal Güvenlik Kurumuna olan 31.927,25-TL tutarındaki borçlarına mahsuben iade işlemi yapılarak, mahsup işleminden sonra kalan 346.067,90-TL iade alacağına haciz tatbik edildiği, yeni bir hukuksal durum oluşması nedeniyle iade alacağının emanette muhafaza edildiği belirtilmişse de; davacının 2018/Eylül dönemine ilişkin katma değer vergisi iade talebinin reddi işlemi Mahkeme kararı ile hukuka aykırı bulunup iptal edilerek iadesi istenilen tutarların davacıya iadesine karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf isteminin de reddedildiği,

ayrıca bahsedilen Mahkeme kararı sonrasında ilgili döneme ilişkin olarak haksız katma değer vergisi iadesi talep edildiğine ilişkin yeni bir tesbit de bulunmadığı görülmekte olup, Mahkeme kararı ile hüküm altına alınıp davacıya iade edilmeyen, 2018/Eylül dönemine ilişkin olan 402.471,00-TL tutarı için alınan ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk kararları yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı, 2018/Temmuz ve 2018/Ağustos ayında iade alınan katma değer vergisi tutarları yönünden davacının incelemeye alındığı ve davacı hakkında 15/05/2019 tarihli incelemeye başlama tutanağının düzenlendiği,

Mahkemelerinin ara kararına cevaben davalı idarece dosyaya sunulan... tarih ve ... sayılı yazıdan, davacı hakkında başlatılan incelemenin devam ettiğinin anlaşıldığı, vergi müfettişince yapılan ilk hesaplamaya göre bulunan miktar üzerinden ihtiyati tahakkuk, ve ihtiyati haciz uygulandığı, somut olayda ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk işlemlerinin yasada belirtilen şekilde şartlarının oluştuğu anlaşıldığından,

tesis edilen dava konusu işlemde 2018/Temmuz ve 2018/Ağustos döneminde iade alınan katma değer vergisi tutarları için alınan ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk kararları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen reddine, kısmen kabulüne, 2018/Eylül dönemine ilişkin 402.471,00-TL tutarı için alınan ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk kararları yönünden davanın kabulüne, bu kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi Mahkemesi kararının, davacı şirket adına tesis edilen ihtiyati tahakkuk işlemi yönünden davanın kısmen kabulü, kısmen reddine ilişkin kısmının, usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca istinaf başvurularında ileri sürülen sebepler, kararın söz konusu kısımlarının kaldırılmasını gerektiren nitelikte bulunmadığından bu kısım yönünden istinaf başvurularının reddine, kararın;

dava konusu işlemin ihtiyati hacze ilişkin kısmı yönünden, ihtiyati haczin, 6183 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile açıkça yetkilendirilen vali tarafından karara bağlanması gerekirken, vali yardımcısı tarafından karara bağlandığının ve Kanunda da ihtiyati haciz kararı alma yetkisinin imza ya da yetki devriyle devredilebileceğine ilişkin açık bir düzenleme bulunmadığının görülmesiyle, dava konusu ihtiyati haciz işleminin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığından,

taraflar istinaf başvurularının kabulüne, Mahkeme Kararının, davacı adına tesis edilen ihtiyati haciz işlemi yönünden davanın kısmen kabulüne kısmen reddine ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasına, dava konusu işlemin ihtiyati hacze yönelik kısmının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

DAVACININ İDDİALARI

Mal ve hizmet temin edilen alt firmalarla ilgili herhangi bir olumsuzluk bulunmadığı, haklarında uygulanan ihtiyati tahakkuk ve ihtiyati haciz işlemlerinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

DAVALININ İDDİALARI

İhtiyati haciz işlemine ilişkin kararın yetki devriyle değil, Kadirli Kaymakamlık makamına vekalet eden vali yardımcısı tarafından alındığı, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir. Kanun'un 13/3. maddesi ve 17. maddesi uyarınca ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk kararı alınmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulu Hakkında Kanun'un 13. maddesinde, ihtiyati haciz sebeplerinin yedi bent halinde sayıldığı, bu hallerden herhangi birisinin mevcudiyeti halinde ihtiyati haczin hiçbir müddetle mukayyet olmaksızın alacaklı amme idaresinin mahalli en büyük memurun kararıyla, haczin ne suretle yapılacağına dair olan hükümlere göre derhal tatbik olunacağı ifade edilmiş, aynı maddenin (3) numaralı bendinde ise; borçlu kaçmışsa veya kaçması, mallarını kaçırması ve hileli yollara sapması ihtimalleri varsa ihtiyati haciz kararı alınacağı hüküm altına alınmıştır.

İhtiyati tahakkuk başlığını taşıyan 17. maddesinde de, ihtiyati tahakkuk sebeplerinin üç bent halinde sayıldığı, 1. bendinde 13. maddenin 1, 2, 3 ve 5. bentlerinde yazılı ihtiyati haciz sebeplerinin birisi mevcut ise vergi dairesi müdürünün yazılı isteği üzerine defterdarın, mükellefin henüz tahakkuk etmemiş vergi ve resimlerden Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilecek olanlarla, bunların zam ve cezalarının derhal tahakkuk ettirilmesi hususunda yazılı emir vereceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan bozma sebeplerinden birinin varlığı halinde mümkündür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının; dava konusu işlemin 2018/Eylül dönemine ait ihtiyati tahakkuka ilişkin kısmının iptaline yönelik hüküm fıkrasının dayandığı sebepler ve gerekçesi Dairemizce de uygun görülmüş olup, davalı idare tarafından ileri sürülen iddialar, temyize konu kararın söz konusu kısımlarının bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.

Nitekim temyize konu kararda atıf yapılan, ... Vergi Mahkemesinin ... tarih, E:..., K:... sayılı davanın kabulüne ilişkin kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih, E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, söz konusu kararın temyiz üzerine Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 14/112024 tarih ve E:2023/4455, K: 2024/6283 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmüştür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının; dava konusu işlemin 2018/Temmuz ve 2018/Ağustos döneminde iade alınan katma değer vergisi tutarları için alınan ihtiyati tahakkuk kararları yönünden ;

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince, ihtiyati tahakkuk kararının 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulu Hakkında Kanun'un 17. maddesinde üç bent halinde sayılan sebeplerle alınabileceği, dava konusu olayda ihtiyati tahakkuk kararının; Kanunun 17. maddesinin 1. bendinde belirtilen "13. maddenin 1, 2, 3 ve 5. bentlerinde yazılı ihtiyati haciz sebeplerinin birisi mevcut ise bu hallerden birinin bulunması durumunda ihtiyati tahakkuk kararı alınabileceği" yolundaki hükmüne istinaden alındığı, ihtiyati haciz kararının ise aynı Kanunun 13/3 maddesi uyarınca alındığı anlaşıldığı halde, dosya kapsamında ihtiyati tahakkuk şartlarının oluştuğu yönünde bir bilgi ve belge bulunmadığı görüldüğünden temyize konu kararın belirtilen kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan, davacı hakkında ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk kararı alınmasına ilişkin dava konusu işlemin, davacının iade olunan ve iade talebinde bulunulan katma değer vergilerinden kaynaklandığı, davacı şirketin, iadeye konu 2018 hesap döneminde beyan ettiği alışlarının tamamına yakınını yaptığı ... Koltuk Mobilya Dış Tic.

A.Ş hakkında, sahte fatura düzenlemek suretiyle komisyon geliri elde ettiği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen 2018 yılı vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisinin kaldırılması istemiyle açılan davayı kabul eden ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden ...

Bölge İdare Mahkemesi...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının da Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 16/10/2024 tarih ve E:2023/1569, K:2024/5364 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmüştür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının; dava konusu işlemin 2018/ Eylül, Temmuz ve Ağustos dönemi ihtiyati haciz işleminden kaynaklanan kısmına yöneltilen temyiz istemi yönünden ise;

Davacı adına ihtiyati haciz kararı, 6183 sayılı Kanun'un 13. maddesine istinaden Osmaniye İli, Kadirli İlçesi, Kadirli Kaymakamlığı makamınca alınmış, ancak kararı İlçe Kaymakamlık makamına vekaleten Vali Yardımcısı imzalamıştır. Dolayısıyla ihtiyati haciz kararı yetki devriyle değil, mahallin en büyük memuruna vekaleten Vali Yardımcısı tarafından imzalanarak alınmış olduğundan, ihtiyati haciz kararında yetki yönünden bir hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Ancak, temyize konu kararda atıf yapılan davacı tarafından, 2018/Eylül dönemine ilişkin 402.471,00-TL tutarındaki katma değer vergisinin nakden iade talebinin reddi işlemine karşı açılan davada, davanın kabulüne ilişkin karar, Dairemizce onanarak kesinleştiğinden ve Mahkeme kararı ile hukuka aykırı bulunup iptal edilerek iadesi istenilen tutarların davacıya iadesine karar verildiği görüldüğünden, davacının iadeye konu işlemlerinden kaynaklanan dava konusu işlemin, 2018/Eylül dönemine ilişkin olarak alınan ihtiyati haciz kararına yönelik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığından, temyize konu kararın belirtilen kısmında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

Dava konusu işlemin 2018/ Temmuz ve 2018/Ağustos dönemi ihtiyati haciz işleminden kaynaklanan kısmıyla ilgili ise.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulu Hakkında Kanun'un 13/3. maddesi uyarınca davacı hakkında ihtiyati haciz kararı alınmasına ilişkin koşulların oluştuğuna, borçlunun kaçması, mallarını kaçırması ve hileli yollara sapması ihtimallerine yönelik dosya kapsamında bir bilgi ve belge bulunmadığı gibi dava konusu işlemin sebebini oluşturan iadeye konu katma değer vergileri yönünden, 2018 hesap döneminde beyan ettiği alışlarının tamamına yakınını yaptığı ...

Koltuk Mobilya Dış Tic. A.Ş hakkında yukarıda yer verilen kararlar göz önüne alındığında söz konusu ihiyati haciz kararının hukuka uygun olmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemin belirtilen kısmıyla ilgili de temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Bu durumda, Vergi Dava Dairesince, yukarıda yer verilen hususlar ve kararlar göz önünde bulundurulmak suretiyle, dava konusu işlemin 2018/Temmuz ve 2018/Ağustos döneminde iade alınan katma değer vergisi tutarları için alınan ihtiyati tahakkuk işleminden kaynaklanan kısmı hakkında yeniden bir karar verilmek üzere kararın belirtilen kısmının bozulması gerekmiştir.