Danıştay 9. Daire E.2023/7065 K.2025/281

Dava konusu istem: Davacı adına, ... İth. İhr. Pla. Metal San. ve Tic. Ltd. Şti'ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ...tarih ve ... ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacının 04/12/2019 ilâ 03/03/2020 tarihleri arasında kanuni temsilcisi olduğu asıl borçlu ... İth. İhr. Pla. Metal San. ve Tic. Ltd.

Şti. adına beyan ve kanuni süresinden sonra verilen düzeltme beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergilerin ve kesilen vergi ziyaı cezalarının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emirlerinin bahse konu şirkete elektronik tebligat yoluyla tebliğ edildiği, anılan ödeme emirlerine dava açılmaması ve borcun şirket tarafından ödenmemesi üzerine mal varlığı araştırmaları sonucunda şirket mal varlığından tahsil edilemeyeceğinden bahisle amme alacağının tahsili amacıyla davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;

dava konusu ... tarih ve ... sayılı ödeme emri ile ... plaka sayılı kısmı hariç ... sayılı ödeme emri yönünden yapılan incelemede, ... sayılı ödeme emri muhteviyatı ..., ... ve ... plaka sayılı amme alacaklarının beyan üzerine tahakkuk ettiği, söz konusu amme alacaklarının vade tarihinde davacının kanuni temsilci olmadığı, ... plaka sayılı amme alacağının 2020/03 dönemine ilişkin kanuni süresinden sonra 16/10/2020 tarihinde verilen düzeltme beyannamesine istinaden kesilen vergi ziyaı cezası olduğu,

... sayılı ödeme emri muhteviyatı borçların ise 2019/12 dönemine ilişkin 31/12/2020 tarihinde kanuni süresinden sonra verilen düzeltme beyannamesi üzerine tahakkuk eden katma değer vergisi, vergi ziyaı cezası, gecikme faizi, damga vergisi ile kesilen vergi ziyaı cezası olduğu; asıl borçlu şirketin 04/12/2019 tarihinde davacı tarafından kurulduğu, davacının 30 yıl için temsile yetkili kılındığı, 03/03/2020 tarihli genel kurul kararı ile kanuni temsilcilik görevinin sona erdiği, dolayısıyla, davacının 04/12/2019 ilâ 03/03/2020 tarihleri arasında asıl borçlu şirketin kanuni temsilcisi olduğu,

bu durumda, beyan üzerine ve kanuni süresinden sonra verilen düzeltme beyannamesi üzerine tahakkuk eden amme alacaklarının tahakkuk ve vade tarihlerinin davacının kanuni temsilcilik sıfatının sona erdiği 03/03/2020 tarihinden sonrasına rastlaması nedeniyle bahse konu vergi ve cezalardan davacı sorumlu tutulamayacağından, söz konusu amme alacaklarının tahsili amacıyla düzenlenen ... sayılı ödeme emri ile ... plaka sayılı kısmı hariç ... sayılı ödeme emrinde hukuka uyarlık bulunmadığı;

... tarih ... sayılı ödeme emrinin ... plaka sayılı kısmı yönünden yapılan incelemede ise, 2019/12 dönemi beyan üzerine tahakkuk eden amme alacağının dönemi ve vade tarihinin davacının kanuni temsilcilik görevinde bulunduğu döneme isabet ettiği ancak asıl borçlu şirket tarafından 28/12/2020 tarihinde 7256 sayılı Kanundan, 13/09/2021 tarihinde 7326 sayılı Kanundan faydalanıldığı, yapılandırılan borçların ödenmemesi nedeniyle tecil/taksitlendirmelerin kaldırıldığı, asıl borçlu şirkete ait borçların, davacının kanuni temsilcilik görevinden 03/03/2020 tarihinde ayrılmasından sonra,

28/12/2020 tarihinde 7256 sayılı Kanun ve 13/09/2021 tarihinde 7326 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılmış olması nedeniyle nitelik değiştirip yeni bir borç haline geldiği ve oluşan bu yeni hukuki duruma göre anılan yapılandırma tarihleri itibariyle borçlu şirketle ilişkisi bulunmayan davacı adına söz konusu borçlar nedeniyle kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emrinin bu kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

... sayılı ödeme emri ile ... plaka sayılı kısmı hariç ... sayılı ödeme emri yönünden, amme alacaklarının doğduğu ve ödenmesi gereken dönemde davacının kanuni temsilci olduğu, kararın bu kısmının hukuka uygun bulunmadığı; davanın diğer kısmına ilişkin karar gerekçesinde ise, amme alacağının yapılandırmaya başvurularak takside bağlanmasının yeni bir hukuki durum, yeni bir borç olmadığı, borcun muhteviyatının değişmediği, daha önce asıl borçlu şirketten tahsil cihetine gidilen borç için tekrar borçlu şirketten tahsil yoluna gidilmesine gerek bulunmadığından hukuka uyarlık bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, ... İth. İhr. Pla. Metal San. ve Tic. Ltd. Şti'ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, yukarıda yazılı olanların bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükellef veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı ifade edilmiştir.

17/11/2020 tarih ve 31307 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7256 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 3. maddesinin 6. fıkrasında, bu Kanuna göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisinin süresinde ve tam ödenmesi koşuluyla, kalan taksitlerden;

bir takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti (peşin ödeme seçeneğinin tercih edilmesi hâlinde ilk taksiti) izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı,

ilk iki taksitin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkının kaybedileceği, aynı maddenin 8. fıkrasında ise bu Kanun kapsamına giren alacakların altıncı fıkrada belirtilen şekilde tamamen ödenmemiş olması hâlinde borçlular, ödedikleri tutarlar kadar bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı,

Kanun kapsamında yapılandırıldığı hâlde bu Kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak takip işlemleri ilgili mevzuat kapsamında yapılır ve bu Kanunun yayımı tarihinden önce başlamış olan takip işlemleri geçerliliğini koruyarak kaldığı yerden devam edeceği hükme bağlanmıştır.

09/06/2021 tarih ve 31506 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 9. maddesinin 6. fıkrasında, bu Kanuna göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisinin süresinde ve tam ödenmesi koşuluyla, kalan taksitlerden;

bir takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti (peşin ödeme seçeneğinin tercih edilmesi hâlinde ilk taksiti) izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı,

ilk iki taksitin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkının kaybedileceği, aynı maddenin 8. fıkrasında ise bu Kanun kapsamına giren alacakların altıncı fıkrada belirtilen şekilde tamamen ödenmemiş olması hâlinde borçlular, ödedikleri tutarlar kadar bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı,

Kanun kapsamında yapılandırıldığı hâlde bu Kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak takip işlemleri ilgili mevzuat kapsamında yapılır ve bu Kanunun yayımı tarihinden önce başlamış olan takip işlemleri geçerliliğini koruyarak kaldığı yerden devam edeceği hükme bağlanmıştır.

Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin 7326 Sayılı Kanun Genel Tebliğinin (Seri no:1) “VIII-Ortak Hükümler” Ana Başlığının Altında Yer Alan B-Kanun Hükümlerinin İhlali Halinde Alacakların Takibi” başlıklı kısmında. 7326 sayılı Kanunun 9. maddesinin sekizinci fıkrasında “Bu Kanun kapsamına giren alacakların altıncı fıkrada belirtilen şekilde tamamen ödenmemiş olması hâlinde borçlular, ödedikleri tutarlar kadar bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar.

Kanun kapsamında yapılandırıldığı hâlde bu Kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak takip işlemleri ilgili mevzuat kapsamında yapılır ve bu Kanunun yayımı tarihinden önce başlamış olan takip işlemleri geçerliliğini koruyarak kaldığı yerden devam eder." hükmünün yer aldığı,

bu hükme göre, Kanun kapsamında yapılandırıldığı halde Kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların, yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak takip işlemleri ilgili mevzuat kapsamında yapılacak ve bu Kanunun yayımı tarihinden önce başlamış olan takip işlemleri geçerliliğini koruyarak kaldığı yerden devam edeceği, dolayısıyla, alacakların Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle yapılandırılması bu alacakların niteliğini değiştirmediğinden, Kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak,

daha önce yapılan takip işlemleri yenilenmeksizin, bu işlemlere kaldığı yerden devam edileceği,diğer taraftan, alacağın ödenmesinden sorumlu olan diğer kişiler (213 ve 6183 sayılı Kanunlar ile diğer kanunlarda yer alan sorumluluk düzenlemeleri nedeniyle mirasçılar, kefiller, şirket ortakları ve kanuni temsilciler gibi amme borçlusu sayılan kişiler) hakkında yapılan takip işlemlerine de Kanunun 3 üncü maddesinin sekizinci fıkrasına göre kaldığı yerden devam edilmesi gerektiği düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu ... plaka sayılı kısmı hariç ...sayılı ödeme emri ile ... tarih ve ... sayılı ödeme emrine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup davalı idare tarafından ileri sürülen temyiz iddiaları, kararın belirtilen kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu ...tarih ... sayılı ödeme emrinin ... plaka sayılı kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz isteminin incelenmesinden ise;

Önceki yapılandırma kanunlarından farklı olarak 7256 sayılı Kanun ve sonrasında yayımlanan 7326, 7440 sayılı Kanunlarla, kanun kapsamında yapılandırıldığı hâlde bu kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak takip işlemlerinin ilgili mevzuat kapsamında yapılacağı ve kanunun yayımı tarihinden önce başlamış olan takip işlemlerinin geçerliliğini koruyarak kaldığı yerden devam edeceği yönünde hüküm getirildiği, bu hüküm dikkate alındığında 7326 sayılı Yasa uyarınca yapılandırılıp koşulları ihlal edilen kamu alacaklarının yeniden takibi sırasında yapılandırma öncesi yapılan işlemlerin geçerliliğini koruduğu ve takibin, hangi aşamada kaldıysa o aşamadan devam edeceği hususunun açıkça belirtildiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, asıl borçlu şirket tarafından 7256, 7326 ve/veya 7440 sayılı Kanunlar'dan yararlanılarak borçların yapılandırılması daha sonra yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle hakkın kaybedilmesi ve bunun sonucunda yapılandırmanın iptali durumunda borcun yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak takibe devam edileceği, daha önceden yapılan takip işlemlerinin kaldığı yerden devam edeceği, başka bir anlatımla yapılandırmanın borcun takibinde gelinen aşamayı değiştirmeyeceği,

bu nedenle de asıl borçlu şirket adına 6183 sayılı Kanun kapsamındaki alacakların yapılandırılması halinde yeniden ödeme emri düzenlenmesine gerek olmadığı gibi kanuni temsilcinin veya şirket ortağının sorumluluğunun da kaldığı yerden devam edeceği açıktır.

Dolayısıyla, yapılandırma şartlarının ihlali nedeniyle tecilin iptal edilmesi durumunda borcun usulüne uygun kesinleşip kesinleşmediği, şirketten tahsil imkanını bulunup bulunmadığı yine borcun zamanaşımına uğrayıp uğramadığı ve kanuni temsilci sıfatıyla yapılan takiplerde kanuni temsilcinin sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususlarında değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, davacının kanuni temsilcisi olduğu ... İth. İhr. Pla. Metal San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin vergi borçlarının tahsili amacıyla davacı adına ödeme emirleri düzenlendiği, ödeme emirlerine konu borçlar için asıl borçlu şirket tarafından, 28/12/2020 tarihinde 7256 sayılı Kanun, 13/09/2021 tarihinde ise 7326 sayılı Kanun uyarınca taksitlendirme talebinde bulunulduğu, ödeme yapılmaması nedeniyle oluşturulan tecilin kaldırıldığı, asıl borçlu şirketten tahsil edilemeyeceği anlaşılan borçlar için 04/12/2019 ilâ 03/03/2020 tarihleri arasında kanuni temsilci olan davacı adına düzenlenen dava konusu ödeme emirlerinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Temyize konu kararda; asıl borçlu şirkete ait borçların, davacının kanuni temsilcilik görevinden ayrılmasından sonra 7256 ve 7326 sayılı Kanunlar kapsamında yapılandırılmış olması nedeniyle nitelik değiştirip yeni bir borç haline geldiği ve oluşan bu yeni hukuki duruma göre anılan yapılandırma tarihleri itibariyle borçlu şirketle ilişkisi bulunmayan davacı adına söz konusu borçlar nedeniyle kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... sayılı ödeme emrinin ... plaka sayılı kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle anılan kısım yönünden iptal kararı verilmişse de; yapılandırma şartlarının ihlali nedeniyle tecil dosyasının iptali üzerine,

7256 ve 7326 sayılı Kanunların yayımı öncesinde başlamış olan takip işlemleri geçerliliğini koruyarak kaldığı yerden devam edeceğinden davacının söz konusu amme alacağının dönem ve vadesinde asıl borçlu şirketin kanuni temsilcisi olduğu görüldüğünden, Bölge İdare Mahkemesince yukarıda belirtilen diğer hususlar yönünden inceleme yapılarak karar verilmesi gerekmektedir.