Danıştay 9. Daire E.2023/7223 K.2024/957

Dava konusu istem: Davacı adına, … Züccaciye Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'nin sahte belge düzenleme fiiline iştirak ettiğinden bahisle 2015,2016,2017,2018 yıllarının muhtelif dönemlerine ilişkin vergiler üzerinden bir kat kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının, sahte belge düzenleme eylemine iştirak ettiği ileri sürülen. Züccaciye Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı vergi tekniği raporunun değerlendirilmesinden, mükellef kurumun sahte belge düzenleme faaliyeti ile komisyon geliri elde etmek amacıyla faaliyette bulunduğu, davacının da söz konusu şirketin yurt dışı satışları olmadığı halde uluslararası taşımacılık faaliyetinde bulunduğuna yönelik düzeltme ve iade beyanlarını verdiği ve kendi bilgisayarı ve IP adresi üzerinden vermiş olduğu bu beyan ve bildirimlerle sahte belge düzenleme fiiline iştirak ettiği sonucuna varıldığından,

davacı adına kesilen dava konusu vergi ziyaı cezalarında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi/ceza ihbarnamelerinde tarhiyatın kanuni dayanağının açıkça gösterilmesinin, ilgililerin, ne suretle ve hangi hukuki nedenle vergi ve/veya cezaya muhatap kılındıklarını bilmelerine, böylece savunma haklarını gereği gibi kullanabilmelerine olanak tanınması için zorunlu olduğu,

olayda, davacı adına düzenlenen ihbarnamelerde, "müteselsil sorumluluk" ve "213 sayılı Kanun'un 344 ve 359. maddeleri" ibarelerine yer verildiği ve bu durum nedeniyle cezanın dayanağı hususunda duraksama oluştuğundan, sebep unsuru açısından hukuka uygun düşmeyen dava konusu vergi ziyaı cezalarında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davacı istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, dava konusu vergi ziyaı cezalarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

… Züccaciye Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. hakkında düzenlenen vergi tekniği raporu ile anılan şirketin düzenlediği faturaların sahte olduğunun ve davacının sahte fatura düzenleme fiiline iştirak ettiğinin tespit edildiği, davacı adına kesilen vergi ziyaı cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, … Züccaciye Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'nin sahte belge düzenleme fiiline iştirak ettiğinden bahisle 2015,2016,2017,2018 yıllarının muhtelif dönemlerine ilişkin vergiler üzerinden bir kat kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3/B maddesinde, vergilendirmede, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelerin gerçek mahiyetinin, yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği ve iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutat olmayan bir durumun iddia olunması hâlinde, ispat külfetinin, bunu iddia eden tarafa ait olduğu, 134. maddesinde de vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu düzenlenmiştir.

213 sayılı Kanun'un. "Vergi ziyaı" başlıklı 341. maddesinde, "Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder.

Şahsi, medeni haller veya aile durumu hakkında gerçeğe aykırı beyanlar ile veya sair suretlerle verginin noksan tahakkuk ettirilmesine veya haksız yere geri verilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir.

Yukarıdaki fıkralarda yazılı hallerde verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi veya tamamlanması veyahut haksız iadenin geri alınması ceza uygulanmasına mani teşkil etmez." hükmüne, "Vergi ziyaı cezası" başlıklı 344. maddesinde, 341. maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesileceği, vergi ziyaına 359. maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde bu ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat olarak uygulanacağı hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; … Züccaciye San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı vergi tekniği raporu ile anılan şirketin 2015,2016, 2017 ve 2018 yıllarında düzenlediği faturaların sahte olduğunun ve davacının da sahte fatura düzenleme fiiline iştirak ettiğinin tespit edildiğinden, davacı adına dava konusu vergi ziyaı cezalarının kesildiği söz konusu vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar, Bölge İdare Mahkemesi tarafından; davacı adına düzenlenen ihbarnamelerde, "müteselsil sorumluluk" ve "213 sayılı Kanun'un 344 ve 359. maddeleri" ibarelerine yer verildiği ve bu durum nedeniyle cezanın dayanağı hususunda tereddüt oluştuğundan, sebep unsuru açısından hukuka uygun düşmeyen dava konusu vergi ziyaı cezalarında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmişse de;

davacının müteselsil sorumluluğunun bulunması halinde asıl borçlu şirkete ait tüm vergi ve cezalardan sorumlu tutulması gerektiği, olayda ise söz konusu şirket adına üç kat vergi ziyaı cezalı tarhiyat yapılmasına rağmen davacı adına bir kat vergi ziyaı cezası kesildiği, dava konusu cezaların dayanağı vergi inceleme raporlarında davacının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun Kanun'un 359. maddesinde yazılı fiillere iştirak etmesi sebebiyle adına vergi ziyaı cezası kesilmesinin önerildiği, davalı idare tarafından sunulan savunma dilekçesinde de;

dava konusu cezaların kesilme sebebinin Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesinde yazılı fiillere iştirak edilmesi olarak açıklandığı ve idare savunmasının davacıya tebliğ edildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının, adil yargılama hakkı kapsamında sağlanması gereken güvencelerden biri olan çelişmeli yargılama ilkesine uygun olarak idari işlemin sebep unsurunu öğrenebildiği ve hakkında tesis edilen idari işleme karşı hukuka aykırılık iddialarını ileri sürebileceği görüldüğünden,

Bölge İdare Mahkemesince davacının iştirak halinde bulunduğu şirketin sahte fatura ticareti faaliyetinde bulunup bulunmadığı (iştirak edilen fiil nedeniyle yapılan tarhiyatlara karşı açılmış dava varsa dikkate alınarak), bulunmuş ise davacının bu fiile iştirak edip etmediği hususu hakkında değerlendirme yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekmektedir.

Nitekim; Vergi Dava Daireleri Kurulunun 15/02/2023 tarih ve E:2021/29, K:2023/116 sayılı kararı da bu yöndedir.