Danıştay 9. Daire E.2023/8788 K.2024/1099

Dava konusu istem: Davacı şirketin 7440 sayılı Kanunun 10. maddesinin 27. fıkrası uyarınca 2022 yılına ilişkin verdiği kurumlar vergisi beyannamesine istinaden %10 oranında tahakkuk ettirilen ek verginin iptali ile tahsil edilen ek verginin en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı tarafından 05/05/2023 tarihli kurumlar vergisi beyannamesinin ihtirazi kayıt konulmaksızın beyan edildiği ve 7440 sayılı Kanun kapsamında 20.828.741,45-TL ek kurumlar vergisi tahakkuk ettiği, daha sonra 18/05/2023 tarihinde ihtirazi kayıt konulmak suretiyle tekrar beyanname verilerek, ilk beyan üzerine tahakkuk eden vergiye karşı bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı, olayda, 7440 sayılı Kanun gereğince beyan edilen istisna ve indirim üzerinden tahakkuk eden bir vergi bulunmakta olup, idarenin zorlaması gibi bir durumun söz konusu olmadığı,

düzenlemenin davacının beyanını yansıtmadığı düşünülüyor ve tahakkuk eden vergiye karşı dava açma hakkı elde edilmek isteniyorsa, süresinde verilen beyannameye ihtirazı kayıt konulup dava açılmasının gerektiği, davacı tarafından 05/05/2023 tarihinde yani kanuni süresinde verilen kurumlar vergisi beyannamesine ihtirazi kayıt konulmadığı, kanuni süresinden sonra 18/05/2023 tarihinde tekrar beyanname verilerek ihtirazi kayıt konulduğu, bu itibarla, kanuni süresinde verilen beyannameye ihtirazi kayıt konulmaksızın verginin tahakkuk ettiği, süresinden sonra ihtirazi kayıtla tekrar beyanname verilmesinin dava hakkı vermeyeceği anlaşıldığından,

davacı tarafından adına tahakkuk eden vergiye karşı açtığı davanın esasının incelenmesinin mümkün olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Ek verginin 2022 yılı tamamlandıktan sonra bu dönemde yararlanılan indirim ve istisnalar üzerinden hesaplandığı, dolaylı olarak bu döneme ait kazançların yeni bir ek vergi olarak vergilendirdiği, yatırım teşvik belgesi kapsamında yatırım yapıp indirimli kurumlar vergisinden yararlanan mükelleflerin getirilen bu ek vergilerle mağdur olduğu, kazanılmış haklarının elinden alınması durumunun ortaya çıktığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin 7440 sayılı Kanunun 10. maddesinin 27. fıkrası uyarınca 2022 yılına ilişkin verdiği kurumlar vergisi beyannamesine istinaden %10 oranında tahakkuk ettirilen ek verginin iptali ile tahsil edilen ek verginin en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 378. maddesinin 2. fıkrasında; mükelleflerin beyan ettikleri matrahlara ve bu matrahlar üzerinden tarh edilen vergilere karşı dava açamayacakları ancak, bu Kanun'un vergi hatalarına ait hükümlerinin mahfuz olduğunun hükme bağlandığı, vergi mevzuatında, beyannamelerin ihtirazi kayıtla verileceğine dair bir hükme yer verilmemiş olmakla birlikte 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 27. maddesinin 3. bendinde; ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemler ile tahsilat işlemlerinden dolayı açılan davaların tahsil işlemini durdurmayacağı kuralına yer verilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Beyanname verme ve ödeme sürelerinde yetki" başlıklı mükerrer 28. maddesinde; Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı, beyannamelerin verilme ve ödeme sürelerinin son gününü, kanunî süresinden itibaren bir ayı geçmeyecek şekilde yeniden belirlemeye yetkili olduğu kuralına yer verilmiş olup bu yetkiye dayanılarak çıkarılan vergi usul kanunu 154 sayılı sirkülerinde 2 Mayıs 2023 günü sonuna kadar verilmesi gereken 2022 yılı kurumlar vergisi beyanname verme süreleri 5 Mayıs 2023 günü sonuna kadar uzatılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer alan düzenlemelerin değerlendirilmesinden; beyan olunan matrah üzerinden tarh olunan vergiye karşı mükelleflerin dava açamayacakları yönündeki kuralın istisnalarından birisinin beyannameye "ihtirazı kayıt" konulması hali olduğu; yükümlülerin beyan ettikleri matrah için ihtirazi kayıt koymalarının mümkün olduğu ve ihtirazı kayıt konulması ile ihtirazı kayıt konusuna şamil olmak üzere dava açabilme haklarını saklı tuttukları anlaşılmaktadır.

Yükümlülerin; süresi içinde beyan ettikleri matrahlara ilişkin olarak verdikleri beyannamelere ihtirazi kayıt koyabilecekleri gibi dava açma süresi içinde olmak koşuluyla dilekçe ile beyanın ihtirazi kayıtla yapıldığını bildirebileceklerinden, ihtirazı kaydın zamanına bağlı olarak doğurduğu hukuki sonuçları yönünden mevzuatta bir fark öngörülmemiştir. Aksine ihtirazı kaydın konulma zamanına bağlı olarak hukuki sonuçlarının değiştiği yönündeki düşüncenin "mahkemeye erişim hakkına" dolayısıyla, "adil yargılanma" hakkına müdahale anlamına geleceği açıktır.

Davacı tarafından 05/05/2023 tarihinde yasal süresi içerisinde elektronik ortamda beyanname verildiği, sonrasında 18/05/2023 tarihinde ihtirazi kayıtla tekrar kurumlar vergisi beyannamesi verildiği, bu suretle davacının ihtirazı kayıt konusuna şamil olmak üzere tahakuk eden vergiye karşı dava haklarını saklı tuttuğu anlaşılmıştır.

Bu durumda davacı tarafından yasal süresi içerisinde beyanname verdikten sonra dava açma süresi içerisinde verilen ihtirazi kayıt dilekçesi dikkate alınarak, işin esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden yazılı gerekçe ile davanın incelenmeksizin reddine karar veren Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.