Danıştay 9. Daire E.2024/2080 K.2025/153

Dava konusu istem: Davacı üniversite tarafından, 2020 yılında bünyesinde çalışan akademik ve idari personele ödenen ve gelir vergisinden istisna edilmesi gereken tazminat ve ödeneklerin ücret bordrosunda ayrı ayrı gösterilmemesi nedeniyle sehven fazladan beyan edilerek ödendiği ileri sürülen gelir (stopaj) vergilerinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin 2020 yılına ilişkin kısmının iptali ile söz konusu vergilerin tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı üniversite tarafından, 2020 yılında bünyesinde çalışan akademik ve idari personele yapılan ücret ödemeleri üzerinden gelir vergisinden istisna edilmesi gereken ödemelerin ücret bordrosunda gösterilmemesi nedeniyle sehven fazladan yapılan gelir vergisi ödemelerinin iadesi istemiyle düzeltme-şikayet başvurusunda bulunulduğu, davacı tarafından aynı konuya ilişkin daha önce aynı makamlara düzeltme-şikayet kapsamında başvurulduğu,

başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işlemin iptali ve sehven ödenen verginin faiziyle iadesi istemiyle açılan davada Mahkemelerinin ... tarih E:..., K:... sayılı kararıyla anılan işlemin 06/12/2021 tarihinde tebliği sonrasında 30 günlük yasal süresinde dava açılmadığından uyuşmazlığın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle süre aşımı yönünden ret kararı verildiği, bahse konu kararın ... Bölge İdare Mahkemesi ...

Vergi Dairesinin ... tarih E:..., K:... sayılı kararı ile istinaf incelemesi yapılarak, Danıştay Dördüncü Dairesinin 29/12/2022 tarih ve E:2022/7362, K:2022/9584 sayılı kararı ile de temyiz incelemesi yapılarak onanmak suretiyle kesinleştiği, bu halde bakılan davada, aynı konuya ilişkin aynı taleple davacı tarafından tekrar yapılan düzeltme başvurusunun Ürgüp Malmüdürlüğü tarafından 29/03/2023 tarihli yazı ile reddedildiği, 10/04/2023 tarihinde davalı idareye yapılan şikayet başvurusunun ise ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedildiği, ret işleminin iptali istemiyle 25/05/2023 tarihinde işbu davanın açıldığı;

olayda, davacı tarafından düzeltme-şikayet başvurusu kapsamında yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işlemin, 06/12/2021 tarihinde davacı üniversiteye tebliğ edildiği, yukarıda izah edilen safahat uyarınca davacı tarafından süresi içinde dava açılmadığı hususu yargılama sürecinde tüketilen istinaf ve temyiz başvuruları sonucu kesinleştiğinden ve idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir bir işlem tesis edildikten sonra aynı konuyla ilgili olarak herhangi bir yeni hukuki durum söz konusu olmaksızın tekrar yapılan başvurular yeni bir dava açma süresi ihdas etmeyeceğinden işbu davanın süre aşımı yönüyle reddi

gerektiği gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Vergi Usul Kanunu'nda, dava konusu yapılan ancak şeklen süre aşımı yönünden reddedilen düzeltme talebinin yenilenmesini engelleyen bir düzenlemenin bulunmadığı, idarenin düzeltme zamanaşımı süresi içinde aynı konu ile ilgili farklı bir işlem tesis etme yetkisinin, mükellefin de bunu talep etme hakkının bulunduğu, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda bu hakkını kullanan mükellefin talebinin reddedilmesi halinde konuyu yargıya taşınmasını engelleyen herhangi bir hukuki düzenlemenin de bulunmadığı, Mahkemenin, Kanunda yer almayan bir sınırlamayı ihdas etmesinin adil yargılanma hakkının ihlaline neden olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Davacının duruşma istemi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu'nun 17/2. maddesi uyarınca uygun görülmeyerek işin esasına geçildi;

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı üniversite tarafından, 2020 yılında bünyesinde çalışan akademik ve idari personele ödenen ve gelir vergisinden istisna edilmesi gereken tazminat ve ödeneklerin ücret bordrosunda ayrı ayrı gösterilmemesi nedeniyle sehven fazladan beyan edilerek ödendiği ileri sürülen gelir (stopaj) vergilerinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işlemin 2020 yılına ilişkin kısmının iptali ile söz konusu vergilerin tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116. maddesinde, vergi hatası, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak tanımlandıktan sonra bu hatalar hesap hataları ve vergilendirme hataları başlığı altında 117 ve 118. maddelerde düzenlenmiştir.

Bununla birlikte, aynı Kanun'un 122. maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden yazı ile isteyebilecekleri. 124. maddesinde vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri.

126. maddesinde ise 114. maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hatalarının düzeltilemeyeceği kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türü olarak sayılmış, aynı Kanunun 7/1. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu hükme bağlanmıştır.

Doktrinde ve yerleşik yargı kararlarında idari işlemler; idari makam ve mercilerin idare işlevleriyle ilgili olarak kamu hukuku alanında tesis ettikleri tek taraflı, doğrudan uygulanabilir nitelikteki hukuki tasarrufları olarak tanımlanmaktadır. Düzeltme ve şikayet başvurularının reddine ilişkin işlemler de idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte işlemler olup, bu işleme karşı da yasal dava açma süresi içinde vergi mahkemesinde dava açılabilmesi mümkündür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kanun koyucu tarafından, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116 ve devamı maddelerinde, anılan Kanun'da belirtilen vergi hatalarına yönelik ayrı ve sınırlı bir başvuru yolu olan düzeltme ve şikâyet yolu öngörülmüştür. Bu düzenlemeler ile Vergi Usul Kanunu'nun aradığı anlamdaki vergi hatalarının bulunması haline özgü olmak kaydıyla doğrudan vergilendirme işlemine karşı süresi içinde açılabilecek dava hakkından ayrı olarak zamanaşımı süresi içinde olmak koşuluyla düzeltme ve şikâyet yoluna başvurularak vergi hatasının düzeltilmesinin yetkili idari makamlardan istenilebilmesine, başvurunun reddi halinde uyuşmazlığın yargı mercii önüne getirilebilmesine imkân tanınmaktadır.

Bununla birlikte, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 126. maddesinde mükelleflerin vergi hatalarına ilişkin düzeltme başvurularını vergi alacağının doğduğu takvim yılını izleyen tarihten itibaren beş yıl içinde yapmaları gerektiği düzenlenmiştir. Anılan düzenleme ile söz konusu başvurunun süre bakımından sınırlandırıldığı ancak düzenlemede başvurunun sayısı bakımından bir sınırlamaya gidilmediği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; davacı üniversite tarafından, 2020 yılında bünyesinde çalışan akademik ve idari personele ödenen ve gelir vergisinden istisna edilmesi gereken tazminat ve ödeneklerin ücret bordrosunda ayrı ayrı gösterilmemesi nedeniyle fazladan beyan edilerek ödendiği ileri sürülen gelir (stopaj) vergilerinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işlemin iptali ile söz konusu vergilerin faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davada, ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin 06/12/2021 tarihinde davacı üniversiteye tebliği üzerine bu tarihi takip eden günden itibaren başlayan 30 günlük dava açma süresinden sonra 21/03/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verildiği, söz konusu karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ...

Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:.... K:... sayılı kararına karşı davacı tarafından yapılan temyiz başvurusunun Danıştay Dördüncü Dairesinin 29/12/2022 tarih ve E:2022/7362 K:2022/9584 sayılı kararıyla reddedildiği anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından, yukarıda bahsedilen başvuru ve başvuruya ilişkin yargılama sürecinden sonra 20/03/2023 tarihinde yeniden aynı konuda, aynı taleple, aynı idareye düzeltme başvurusunda bulunulduğu, anılan başvurunun Ürgüp Malmüdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddi üzerine yapılan şikayet başvurusunun Gelir İdaresi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemiyle, bu aşamada yapılacak bir işlem bulunmadığı, netice itibarıyla aynı döneme ilişkin aynı konuda 2021 yılında yapılan başvuruya Başkanlıklarının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle olumsuz cevap verildiği,

anılan işleme karşı davacı tarafından yargı yoluna başvurulduğu ve yargılamanın aleyhine sonuçlandığı, yargı yolu sürecini tekrar başlatabilmek için yapıldığı değerlendirilen ve önceki başvuruya istinaden yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği, davacı tarafından da anılan işlemin iptali ile sehven fazladan beyan edilerek ödenen 943.925,53-TL'nin tecil faiziyle iade edilmesi istemiyle işbu davanın açıldığı görülmektedir.

Temyize konu kararda, Vergi Mahkemesinin, düzeltme-şikayet başvurusu kapsamında yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı işleminin 06/12/2021 tarihinde davacı üniversiteye tebliğ edildiği,

anılan işleme karşı davacı tarafından süresi içinde dava açılmadığı hususunun yapılan yargılama ile kesinleştiği ve idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir bir işlem tesis edildikten sonra aynı konuyla ilgili herhangi bir yeni hukuki durum söz konusu olmaksızın tekrar yapılan başvuruların yeni bir dava açma süresi ihdas etmeyeceği gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddi yolundaki kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusu reddedilmişse de; öncelikle, yukarıda bahsedildiği üzere düzeltme başvurusunun zamanaşımı süresi ile sınırlandırıldığı,

beş yıllık zamanaşımı süresi içerisinde her zaman vergi hatalarının düzeltilmesinin istenebileceği, başvurunun sayısı bakımından bir sınırlama getirilmediği açık olup, başvurunun reddi durumunda da yasal dava açma süresi içerisinde vergi mahkemesinde dava açılabilmesi mümkündür.

Bu bakımdan, davacı üniversitenin Ürgüp Malmüdürlüğü'ne ... tarihinde yaptığı E:... sayılı düzeltme başvurusu düzeltme zamanaşımı süresi içerisinde yapılan yeni bir başvuru olup, anılan başvurunun reddi üzerine yapılan şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı dava konusu işleme karşı 25/05/2023 tarihinde açılan işbu dava 30 günlük yasal dava açma süresinde açıldığından, dava konusu işlemin gerekçesi incelenerek bir karar verilmek üzere Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.