Danıştay 9. Daire E.2024/441 K.2024/4865

Dava konusu istem: 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince tüzel kişiliği ticaret sicilinden ... İşletmecilik Özel Eğitim İnşaat Mühendislik Ticaret ve Pazarlama Anonim Şirketi'nin vergi borçlarının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla davacının banka hesapları ve hisse senetleri üzerine uygulanan hacizlerin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; dava konusu işlemin, haciz işlemlerine dayanak alınan...tarih ve ... ila ... sayılı ödeme emirlerine karşılık gelen kısmı yönünden; asıl borçlu ...

İşletmecilik Özel Eğitim İnşaat Mühendislik Ticaret ve Pazarlama Anonim Şirketi'nin 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince kapatıldığı, şirket hakkında 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesi kapsamında yürütülen işlemler doğrultusunda...tarih ve ... sayılı Görüş ve Öneri Raporunun düzenlendiği, söz konusu rapora göre; kapatılan şirketin toplam borcunun 5.802.864,36-TL olduğu, toplam mal varlığının ise 31.058.827,40-TL olduğu, bu durumda.

667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin 1. fıkrası uyarınca kapatılarak, her türlü mal varlığı, alacakları, hakları ile belge ve evrakı bedelsiz olarak Hazineye devredilen ve ticaret sicil kaydı silinerek mükellefiyet kaydı kapatılan asıl borçlu şirketin vergi borçlarının şirketin mal varlığından tahsili olanağı bulunduğundan,

vergi borçlarının 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin 5. fıkrası uyarınca yürütülen tasfiye işlemleri kesinleşmeden davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emirlerine dayanılarak tesis edilen haciz işlemlerinin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, dava konusu işlemin, ...tarih ve ... sayılı ödeme emrine karşılık gelen kısmı yönünden ise;

asıl borçlu şirketin ticaret sicilinden terkin edilmesinden sonra şirket adına düzenlenen ihbarnameler ile ödeme emirlerinin hukuki sonuç doğurmayacağından, hukuken etkisi olmayan anılan işlemlere dayanılarak davacı adına düzenlenen ödeme emrine dayanılarak tesis edilen haciz işlemlerinin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlıkta; asıl borçlu ...

İşletmecilik Özel Eğitim İnşaat Mühendislik Ticaret ve Pazarlama Anonim Şirketi'nin kesinleşen ve vadesinde ödenmeyen vergi borçlarının tahsiline yönelik olarak davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerinin 10/06/2021 tarihinde davacının ikamet adresinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen ödeme emirlerine karşı dava açılmadığı, böylelikle şirket borçlarının artık kanuni temsilci sıfatıyla davacının uhdesine geçmiş olduğu anlaşıldığından,

vadesinde ödenmeyen amme alacaklarının tahsiline ilişkin olarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerine uygun olarak tesis edilen haciz işlemlerinde ve anılan hacizlerinin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Asıl borçlu ...

İşletmecilik Özel Eğitim İnşaat Mühendislik Ticaret ve Pazarlama Anonim Şirketi'nin 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca kapatılarak mal varlığının hazineye devredildiği, 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 5/5. maddesinde şirketin borçlarının hazineye devredilen mal varlığından ödeneceğinin düzenlendiği, şirket mal varlığının vergi borçlarını ödemeye yeterli olduğu, Manisa Defterdarlığı Kanun Hükmünde Kararname Bürosu tarafından şirketin vergi borcu raporunun Maliye Bakanlığına gönderildiği,

Bakanlık tarafından da vergi borçlarının ödendiği, ödenen vergi borçları nedeniyle banka hesapları ve hisse senetleri üzerine uygulanan hacizlerin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabul edilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince tüzel kişiliği ticaret sicilinden ... İşletmecilik Özel Eğitim İnşaat Mühendislik Ticaret ve Pazarlama Anonim Şirketi'nin vergi borçlarının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla davacının banka hesapları ve hisse senetleri üzerine uygulanan hacizlerin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatlar gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde, bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri, tüzel kişiliği olmayan teşekkülleri idare edenler ve varsa bunların temsilcileri tarafından yerine getirileceği, yukarıda yazılı olanların bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınmayan vergi ve buna bağlı alacakların, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı hükme bağlanmıştır.

6183 sayılı Kanun'un 62. maddesinde, borçlunun mal bildiriminde gösterilen ve tahsil dairesince tespit edilen borçlu ve üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarının tahsil dairesince haczolunacağı, 64. maddesinde de, haciz muamelelerinin tahsil dairelerince düzenlenen ve alacaklı amme idaresinin mahalli en büyük memuru veya tevkil edeceği memur tarafından tasdik edilen haciz varakalarına dayanılarak yapılacağı hükümleri düzenlenmiştir.

23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin 1. fıkrasında, ekli (II) sayılı listede yer alan özel eğitim kurum ve kuruluşlarının kapatıldığı hükme bağlandıktan sonra, 2. fıkrasında, kapatılan kurum ve kuruluşlara ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrakın Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılacağı, bunlara ait taşınmazların tapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tescil edileceğinin belirtildiği,

17/08/2016 tarih ve 29804 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin 1. fıkrasında, 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı,

alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi,

kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya,

devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha önce kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya, devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi,

elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya, gerektiğinde devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıkları iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların kapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye, vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığının yetkili olduğu hükme bağlandıktan sonra 2. fıkrasında,

bu madde kapsamında devralınan varlıklardan nakit ve diğer hazır değerlerin emanet, diğer varlıklar ise nazım hesaplarda izleneceği, nazım hesaplarda izlenen varlıklardan elden çıkarılanların tutarının emanet hesaplarına alınacağı, ödenmesine karar verilen borçların bu emanetlerden ödenerek kalan tutarın bütçeye gelir kaydedileceği, 3. fıkrasında ise, kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtlarının resen terkin edileceği,

bunların devralınan varlıkları dışındaki varlıklarının da Hazineye bedelsiz devredilmiş sayılacağı, bu durumda şirketlere daha önce atanmış kayyımların tasfiye memuru olarak görevlendirilebileceği veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabileceği, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fıkrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu kuralına yer verilmiş,

(06/01/2017 tarih ve 29940 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 679 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kanun Hükmünde Kararnamenin 6. maddesi ile değişik-olay tarihinde yürürlükte bulunan) 5. fıkrasında da, borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralamanın esas alınacağı hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu işlemin, davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen... tarih ve ... ila ... sayılı ödeme emirlerine karşılık gelen kısmı yönünden;

Dava dosyası ile Dairemizin E:2024/448 sayılı dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; asıl borçlu ...

İşletmecilik Özel Eğitim İnşaat Mühendislik Ticaret ve Pazarlama Anonim Şirketi'nin 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince kapatıldığı, asıl borçlu şirket hakkında 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesi kapsamında yürütülen işlemler doğrultusunda ... tarih ve ...sayılı Görüş ve Öneri Raporunun düzenlendiği, söz konusu rapora göre; kapatılan şirketin toplam borcunun 5.802.864,36-TL olduğu, toplam mal varlığının ise 31.058.827,40-TL olduğu,

ödenmesi gereken vergi, harç, fon kesintisi, pay gibi borçların sıraya alındığı, asıl borçlu şirketin emanet hesabında tutulan nakit miktarının vergi borçlarını ödemeye yeterli olmadığının tespiti üzerine KHK İşlemleri İl Bürosu tarafından alınan 07/04/2021 tarihli kararla ihtiyaç duyulan meblağın Hazine'ye devredilen taşınmazlarından karşılanması amacıyla gerekli işlemlerin yapılmasının Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nden istenilerek bu borçlar için ödenek talebinde bulunulduğu ancak bu kapsamda başlatılan sürecin sonuçlanması beklenmeden ilgili dönemlerde kanuni temsilci olduğu tespit edilen davacı adına ödeme emirlerinin düzenlendiği ve

tebliğ edildiği, ödeme emirleri içeriği borçların ödenmemesi üzerine haciz işlemlerinin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin 1. fıkrası uyarınca kapatılarak, her türlü mal varlığı, alacakları, hakları ile belge ve evrakı bedelsiz olarak Hazineye devredilen ve ticaret sicil kaydı silinerek mükellefiyet kaydı kapatılan asıl borçlu şirketin vergi borçlarının.

670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (06/01/2017 tarih ve 29940 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 679 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 6. maddesi ile değişik) 5. fıkrası uyarınca şirket mal varlığından tahsili yoluna gidilmesi,

tahsil edilememesi veya tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması üzerine kanuni temsilcinin şahsi mal varlığından tahsili yoluna gidilmesi gerekirken tüm bu yollar tüketilmeksizin, söz konusu amme alacağının davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen... tarih ve ... ila 4 sayılı ödeme emirlerine dayanılarak tesis edilen haciz işlemlerinin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, davayı reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

Dava konusu işlemin, davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen... tarih ve ... sayılı ödeme emrine karşılık gelen kısmı yönünden ise; Asıl borçlu şirketin ticaret sicilinden terkin edilmesinden sonra şirket adına düzenlenen ihbarnameler ile ödeme emirleri hukuki sonuç doğurmayacağından, hukuken etkisi olmayan ihbarname ve ödeme emirlerine dayanılarak davacı adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrine istinaden tesis edilen haciz işlemlerinin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, davayı reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında da hukuki isabet görülmemiştir.