Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2020/929 K.2021/257

Dava konusu istem: 25/07/2014 tarih ve 29071 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in. 18. maddesinin 1. fıkrasının (c) ve (ç) bentleri ile değişik asıl Tebliğ'in 3.3.9 maddesinin 1. ve 2. fıkralarının.

18. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ile asıl Tebliğ'e eklenen 3.3.24. ve 3.3.27. maddelerinde yer alan "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında uygulanması ve Sağlık Bakanlığı Ortopedi Bilimsel Danışma Kurulu"ndan her bir hasta için kullanılmasına onay alınması şartıyla" ibarelerinin. 18. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ile asıl Tebliğ'e eklenen 3.3.25, 3.3.26 ve 3.3.28 maddelerinde yer alan "eğitim verme yetkisi bulunan üçüncü basamak hastanelerde" ibarelerinin.

30/08/2014 tarih ve 29104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in. 8. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi ile değişik asıl Tebliğ'in 3.3.9 maddesinin. 8. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (e) bentleri ile değişik asıl Tebliğ'in 3.3.24 ve 3.3.27 maddelerinde yer alan "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında uygulanması şartıyla" ibarelerinin.

8. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ile asıl Tebliğ'e eklenen 3.3.31 ve 3.3.32 maddelerinde yer alan "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında (eğitim verme yetkisi olan klinik)" ibarelerinin. 24. maddesi ile değişik asıl Tebliğ'in "Tanıya Dayalı İşlem Puan Listesi" başlıklı eki EK-2/C'nin açıklamalar kısmının 1315. sırasında yer alan "En fazla 3 adet" ibaresi ile 1317. sırasında yer alan "En fazla 4 adet" ibaresinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 16/04/2019 tarih ve E:2019/7085, K:2019/2961 sayılı kararıyla;

25/07/2014 tarih ve 29071 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 18. maddesinin 1. fıkrasının (c) ve (ç) bentleri ile değişik asıl Tebliğ'in 3.3.9. numaralı maddesinin 1. ve 2. fıkraları ile 18. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ile asıl Tebliğ'e eklenen 3.3.24. ve 3.3.27. numaralı maddelerinde yer alan "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında uygulanması ve Sağlık Bakanlığı Ortopedi Bilimsel Danışma Kurulu"ndan her bir hasta için kullanılmasına onay alınması şartıyla" ibareleri yönünden:

Söz konusu düzenlemelerin Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından bakılmakta olan davada anılan düzenlemelerin iptali de istenilmiş ise de, bu dava açılmadan önce 30/08/2014 tarih ve 29104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 8. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi ile asıl Tebliğ'in 3.3.9. numaralı maddesi; 8. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (e) bentleri ile de asıl Tebliğ'in 3.3.24. ve 3.3.27. numaralı maddelerinin değiştirildiği ve yapılan değişiklikler yayımlandıkları tarihte yürürlüğe girdiğinden, dava açılış tarihinde yargısal denetim yapılarak hakkında hüküm kurulacak bir düzenleme bulunmadığından, bu düzenlemeler bakımından davanın reddine karar verilmesi gerektiği,

30/08/2014 tarih ve 29104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 24. maddesi ile değişik asıl Tebliğ'in "Tanıya Dayalı İşlem Puan Listesi" başlıklı eki EK-2/C'nin açıklamalar kısmının 1315. sırasında yer alan "En fazla 3 adet" ibaresi ile 1317. sırasında yer alan "En fazla 4 adet" ibaresi yönünden:

Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğin'in dava konusu edilen 30/08/2014 tarih ve 29104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ ile değişik "Tanıya Dayalı İşlem Puan Listesi" başlıklı eki EK-2/C'nin tamamı, 05/07/2018 tarih ve 30469 (1. mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ile tamamen değiştirilerek yeniden düzenlenmiş ve bu düzenlemelere dayalı tesis edilmiş bir uygulama işlemi de dava konusu edilmemiş olduğundan, bu düzenlemeler bakımından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı,

25/07/2014 tarih ve 29071 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 18. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ile asıl Tebliğ'e eklenen 3.3.25., 3.3.26. ve 3.3.28. numaralı maddelerinde yer alan "eğitim verme yetkisi bulunan üçüncü basamak hastanelerde" ibareleri.

30/08/2014 tarih ve 29104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 8. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi ile değişik asıl Tebliğin 3.3.9 maddesinin 1. fıkrasındaki "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında (eğitim verme yetkisi olan klinik)" ibaresi ile 2. fıkrasındaki "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında uygulanması ve Sağlık Bakanlığı Ortopedi Bilimsel Danışma Kurulundan her bir hasta için kullanılmasına onay alınması şartıyla" ibaresinin,

(d) ve (e) bentleri ile değişik asıl Tebliğ'in 3.3.9. numaralı maddesi ile 3.3.24. ve 3.3.27. numaralı maddelerinde yer alan "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında uygulanması şartıyla" ibareleri. 8. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ile asıl Tebliğ'e eklenen 3.3.31. ve 3.3.32. numaralı maddelerinde yer alan "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında (eğitim verme yetkisi olan klinik)" ibareleri yönünden:

Dava devam ederken, dava konusu 3.3.9. numaralı maddede, dava tarihinden sonra 01/10/2014, 18/02/2015 ve 05/08/2015 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Tebliğler ile değişiklikler yapılmış ise de, anılan değişikliklerin maddeden bazı tıbbi malzemelerin çıkarılıp eklenmesine ilişkin olduğu, davacının iddiasını etkiler nitelikte olmadığı, yine dava konusu 3.3.31. numaralı maddede 01/10/2014 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Tebliğ ile değişiklik yapılmış ise de, bu değişiklik de dava konusu ibareye ilişkin olmadığından anılan düzenlemeler yönünden işin esasının incelenmesine geçildiği,

Danıştay Onbeşinci Dairesinin 22/10/2014 ve 19/06/2015 tarihli ara kararları ile; dava konusu düzenlemeler yapılırken Sağlık Bakanlığından görüş alınıp alınmadığı, dava konusu edilen Tebliğ maddelerinde yer alan tedavilerin üçüncü basamak resmi sağlık kurumu dışında diğer sağlık kurumlarında yapılma olanağının olup olmadığı, bu tedaviler üçüncü basamak resmi sağlık kurumları haricinde diğer sağlık kurumlarınca da yapılabiliyorsa, bu sağlık kurumlarınca yapılması halinde bedellerinin ödenmemesinin sebepleri sorularak açıklayıcı bilgi ve belge gönderilmesinin istenildiği,

ancak davalı idareler tarafından yapılan savunmalar ve ara kararlarına cevaben gönderilen evraklar ile sorulan hususların açıklığa kavuşturulmadığı, bunun üzerine Dairelerinin 19/12/2018 tarihli ara kararı ile aynı hususların davalı idarelere yeniden sorulduğu,

Sağlık Bakanlığınca ara kararına verilen cevapta, sağlık hizmetlerinin niteliğine göre suiistimallerin engellenmesi, hasta yararı, kişiye özel uygulanan, özellikli, yüksek meblağlı tıbbi malzeme kullanılan bazı işlemlerde bilimsel danışma komisyonlarından onay alınması ile üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında (eğitim verme yetkisi olan klinik) uygulanması yönünde kriterlerin getirilmesinin mümkün olduğu, dava konusu maddelere ilişkin olarak ayrıca bir görüş bildirilmediği yönünde açıklama yapıldığı,

Sosyal Güvenlik Kurumu ara kararı cevabında, 5510 sayılı Kanun’un 63. maddesi gereği bedeli karşılanacak sağlık hizmetleri ve bunlarda kullanılacak tıbbi malzemelerin geri ödeme kriterlerinin belirleme yetkisinin Kurumlarında olduğu, yapılan düzenlemelerin hukuki dayanağının olduğu, yersiz ödemelerin önüne geçilmesi ve mali sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi adına 5510 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri çerçevesinde yayımlanan Sağlık Uygulama Tebliği ve eki listeler kapsamında geri ödeme kurallarının belirlenmesi, kaynakların etkin ve verimli kullanılması,

daha etkin ödeme ve denetim sisteminin kurulması adına sağlık hizmeti sunucularının sınıflandırmaya tabi tutulmasının bir zorunluluk olduğu, dava konusu düzenlemelerin bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği yönünde açıklamalar yapıldığı, dava konusu düzenlemeler yapılırken Sağlık Bakanlığının görüşünün alındığı belirtilerek buna yönelik yazışma örnekleri dosyaya sunulmuşsa da; bu yazışmaların ara kararı ile sorulan hususları açıklığa kavuşturacak nitelikte olmadıklarının görüldüğü,

Dosyanın incelenmesinden ve ara kararlarına verilen cevaplardan, davalı idarelerce dava konusu maddelerde sayılan tıbbi malzemelerin üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında uygulanması (eğitim verme yetkisi olan klinik) ve/veya Sağlık Bakanlığı “Ortopedi Bilimsel Danışma Kurulu”ndan her bir hasta için kullanılmasına onay alınması şartıyla bedelinin Kurumca karşılanacağı yönündeki düzenlemelerin gerekliliğini ortaya koyacak somut, bilimsel ya da hukuki bir gerekçe ortaya konulmadan,

salt 5510 sayılı Kanun’un 63. maddesi gereği bedeli karşılanacak sağlık hizmetleri ve bunlarda kullanılacak tıbbi malzemelerin geri ödeme kriterlerinin belirleme yetkisinin Kurumlarında olduğundan bahisle yapılan düzenlemenin bu kısmında, sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığından iptaline karar verilmesi icap ettiği gerekçesiyle;

25/07/2014 tarih ve 29071 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 18. maddesinin 1. fıkrasının (c) ve (ç) bentleri ile değişik asıl Tebliğ'in 3.3.9. numaralı maddesinin 1. ve 2. fıkraları ile 18. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ile asıl Tebliğ'e eklenen 3.3.24. ve 3.3.27. numaralı maddelerinde yer alan "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında uygulanması ve Sağlık Bakanlığı Ortopedi Bilimsel Danışma Kurulu"ndan her bir hasta için kullanılmasına onay alınması şartıyla" ibareleri yönünden davanın reddine,

30/08/2014 tarih ve 29104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 24. maddesi ile değişik asıl Tebliğ'in "Tanıya Dayalı İşlem Puan Listesi" başlıklı eki EK-2/C'nin açıklamalar kısmının 1315. sırasında yer alan "En fazla 3 adet" ibaresi ile 1317. sırasında yer alan "En fazla 4 adet" ibaresi yönünden karar verilmesine yer olmadığına,

25/07/2014 tarih ve 29071 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 18. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ile asıl Tebliğ'e eklenen 3.3.25., 3.3.26. ve 3.3.28. numaralı maddelerinde yer alan "eğitim verme yetkisi bulunan üçüncü basamak hastanelerde" ibareleri,

30/08/2014 tarih ve 29104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 8. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi ile değişik asıl Tebliğin 3.3.9 maddesinin 1. fıkrasındaki "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında (eğitim verme yetkisi olan klinik)" ibaresi ile 2. fıkrasındaki "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında uygulanması ve Sağlık Bakanlığı Ortopedi Bilimsel Danışma Kurulundan her bir hasta için kullanılmasına onay alınması şartıyla" ibaresinin,

(d) ve (e) bentleri ile değişik asıl Tebliğ'in 3.3.9. numaralı maddesi ile 3.3.24. ve 3.3.27. numaralı maddelerinde yer alan "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında uygulanması şartıyla" ibareleri. 8. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ile asıl Tebliğ'e eklenen 3.3.31. ve 3.3.32. numaralı maddelerinde yer alan "Üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında (eğitim verme yetkisi olan klinik)" ibarelerinin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından, yargılama devam ederken, dava konusu bir kısım düzenlemelerin yürürlükten kaldırıldığı gerekçesi ile bu düzenlemeler yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu,

belirli bir dönem yürürlükte kalan söz konusu düzenlemelerin yürürlükten kaldırılmasının, bu düzenlemelerin hukuka uygunluk denetiminin yapılmasına engel olmayacağı, ayrıca davanın açıldığı tarih itibarıyla haklılık/haksızlık değerlendirilmesi yapılmaksızın verilen karar verilmesine yer olmadığı yolundaki karar nedeniyle idareleri aleyhine yargılama giderlerine karar verilmesinin de hukuka aykırı olduğu, haklarında iptal kararı verilen dava konusu düzenlemelerin yersiz ödemelerin önüne geçilebilmesi,

mali sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi amacıyla Anayasa'nın 65. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri çerçevesinde, doğru hasta, doğru tedavi yöntemi, doğru tıbbi malzeme, doğru sağlık kuruluşu ve konusunda uzman, hasta odaklı, alanında yeterli bilgi ve birikime sahip uzmanlar tarafından kullanılacak tıbbi malzemeler ile ilgili hayati öneme sahip olup olmama ve alternatif tedavilerin bulunması gibi ölçütlerle değerlendirme yapılarak belirlendiği, anılan düzenlemelerin kamu yararı ve hukuka uygun olduğu,

temyize konu kararın iptale, karar verilmesine yer olmadığına ve yargılama giderlerine ilişkin kısmının bozulması gerektiği, diğer davalı Sağlık Bakanlığı tarafından, dava konusu düzenlemeler hakkında 5510 sayılı Kanun ve Genel Sağlık Sigortası Uygulamaları Yönetmeliği çerçevesinde "hazırlık işlemi" niteliğinde "görüş" bildirildiği, bu nedenle idarelerinin hasım mevkiinden çıkartılması ve davanın Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı husumetiyle görülmesi gerekirken, husumet itirazları dikkate alınmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, temyize konu kararın belirtilen nedenle bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Davalı Sağlık Bakanlığının temyiz istemine ilişkin olarak;

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının temyiz istemine gelince;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinde; Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının, başka kanunlarda aksine hüküm olsa dahi Danıştay'da temyiz edilebileceği ve bu kararlara karşı tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabileceği, 48. maddesinin 6. fıkrasında ise; temyizin kanuni süre geçtikten sonra yapılması halinde kararı veren merciin, temyiz isteminin reddine karar vereceği hükme bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; Danıştay Onuncu Dairesince verilen temyize konu kararın, davalı idarelerden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına 09/12/2019 tarihinde tebliğ (E-Tebligat) edildiği, anılan idarece söz konusu karara karşı, otuz günlük yasal süresi içinde en geç 08/01/2020 tarihinde temyiz isteminde bulunulması gerekirken, bu tarih geçirildikten sonra, 17/03/2020 tarihinde kayda giren dilekçe ile temyiz isteminde bulunulduğu anlaşıldığından, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının temyiz isteminin süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.