Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2021/3761 K.2023/281

Dava konusu istem: 25/12/2010 tarih ve 27796 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 16/12/2010 tarih ve 2932 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının, 2011-2015 Uygulama Dönemini kapsayan 21 elektrik dağıtım şirketine yönelik dağıtım faaliyeti kayıp-kaçak hedefi oranları ile ilgili kısmı ile 31/12/2010 tarih ve 27802 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan … tarih ve … sayılı Kurul kararının kayıp-kaçak bedeli ile ilgili kısmının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 14/10/2021 tarih ve E:2015/4827, K:2021/3319 sayılı kararıyla;

Davalı idarenin usule yönelik itirazı geçerli görülmemiş;

Dava dilekçesinde ... ve ... sayılı Kurul kararlarının iptali istenilmiş ise de, dilekçe içeriği ve ileri sürülen hukuka aykırılık sebepleri dikkate alındığında, iptal isteminin kayıp-kaçak bedeli ile sınırlı olarak incelenmesi gerektiğine karar verildiği;

Dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükteki hâliyle 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 9. maddesi uyarınca 31/12/2012 tarihine kadar uygulanacak geçiş dönemine ilişkin olarak daha önce … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile 01/01/2010 tarihinden itibaren 31/12/2010 tarihine kadar uygulanmak üzere onaylanan tarife tablolarının, 4628 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi, Yüksek Planlama Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen Enerji KİT'lerinin Uygulayacağı Maliyet Bazlı Fiyatlandırma Mekanizması Usul ve Esasları ve ilgili mevzuat gereği,

elektrik dağıtım şirketlerinin talepleri çerçevesinde güncellenmesine ve tarife tablolarının onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararının alındığı; … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile de 2011-2015 Uygulama Dönemini kapsayan 21 elektrik dağıtım şirketine yönelik dağıtım faaliyeti kayıp-kaçak hedefi oranlarının belirlendiğinden bahisle, anılan Kurul kararlarının kayıp-kaçak bedelinin tüketicilere yansıtılmasına ilişkin kısımlarının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;

İşlemlerin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükteki hâliyle 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 1., 4. ve 5. maddeleri, 09/07/2008 tarih ve 5784 sayılı Kanun'un 7. maddesiyle değişik 4628 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi, uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'in 4. maddesine yer verilerek;

Düzenleyici kurumların, ilgili bulundukları sektörde düzenleme ve denetleme görevi üstlendiği, bu kuruluşların temel işlevinin, toplumsal ve ekonomik yaşamın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlarındaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini, birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemek olduğu, elektrik piyasası ile ilgili olarak düzenlemeler yapma yetkisine sahip olan davalı idarenin, 4628 sayılı kendisine tanınan bu yetkiyi dava konusu kuralları kabul etmek suretiyle kullandığı;

... A.Ş. (...) tarafından 2006-2010 yıllarını kapsayan I. Uygulama Dönemi için sunulan tarife teklifi içerisinde kayıp-kaçak hedeflerinin hesaplanmasında kullanılmış olan yöntemin, 2011-2015 yıllarını kapsayan II. Uygulama Dönemi için kayıp-kaçak hedefi oranlarının hesaplanmasında da kullanıldığı, 2009 yılı gerçekleşen kayıp-kaçak oranları başlangıç değer alınarak hedef kayıp-kaçak oranlarının hesaplandığı, kayıp-kaçak hedefi oranlarının dağıtım şirketleri arasında farklılık gözetilmeksizin aynı yöntemle belirlendiği;

Bu itibarla, tüketicilere düşük maliyetli elektrik enerjisi hizmeti verilmesini teminen gerekli düzenlemeleri yapmakla görevli olan davalı idare tarafından, 4628 sayılı Kanun'da yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmek üzere dava konusu 2932 sayılı Kurul kararıyla 21 elektrik dağıtım şirketine yönelik dağıtım faaliyeti kayıp-kaçak hedefi oranlarının belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;

Dava konusu 2999 sayılı Kurul kararının, kayıp-kaçak bedeli ile ilgili kısmının iptali istemine gelince.

4628 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesinde 10/05/2006 tarih ve 5496 sayılı Kanun'la yapılan ilk düzenleme uyarınca alınan ve 01/09/2006-31/12/2010 tarihleri arasında uygulanacak tarifeleri belirleyen 24/08/2006 tarih ve 875 sayılı Kurul kararı ile, dağıtım şirketleri tarafından uygulanan tarife bileşenleri; serbest olmayan tüketiciler için, perakende satış tarifesi (aktif/net enerji bedeli (tek zamanlı tarife, çok zamanlı tarife) + kayıp/kaçak bedeli), dağıtım sistemi kullanım tarifesi, sayaç okuma ve faturalama gibi hizmetlerden oluşan perakende satış hizmet tarifesi ve iletim tarifesi bileşenlerinden;

serbest tüketiciler için ise, dağıtım bedeli, sayaç okuma ve faturalama gibi hizmetlerden oluşan perakende satış hizmet bedeli ve iletim bedelinden oluşturulmuşken, 4628 sayılı Kanun'un 09/07/2008 tarih ve 5784 sayılı Kanun'un 7. maddesiyle değişik Geçici 9. maddesindeki düzenleme uyarınca II. Uygulama Dönemine ilişkin olarak 01/01/2011 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere elektrik dağıtım şirketleri tarafından serbest ve serbest olmayan tüketicilere uygulanacak tarife bileşenleri ve bu tarife bileşenlerine ilişkin bedellerin, 28/12/2010 tarih ve 2999 sayılı Kurul kararı ile yeniden belirlendiği;

Söz konusu Kurul kararı incelendiğinde; … tarih ve … sayılı Kurul kararı esas alınarak tesis edilen … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile 01/01/2010 tarihinden itibaren uygulanmak üzere onaylanan tarife tablolarının.

4628 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi, Yüksek Planlama Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen Enerji KİT'lerinin Uygulayacağı Maliyet Bazlı Fiyatlandırma Mekanizması Usul ve Esasları, ilgili mevzuat ile elektrik dağıtım şirketlerinin talepleri çerçevesinde güncellenmesine ve tarife tablolarının onaylanmasına ilişkin olduğu; anılan karar ile belirlenen tarife bileşenlerinin, net enerji bedeli (tek zamanlı veya çok zamanlı), kayıp-kaçak enerji bedeli, dağıtım bedeli, sayaç okumaya ilişkin perakende satış hizmet bedeli, sayaç okuma dışındaki perakende satış hizmet bedeli ve iletim bedelinden oluştuğu;

21 dağıtım şirketinin bölgesinde uygulayacağı hedef kayıp-kaçak oranlarının, bu bölgelerde gerçekleşen kayıp-kaçak oranları esas alınarak … tarih ve … sayılı Kurul kararları ile onaylandığı, tarifelerin, bu Kurul kararlarında yer alan hedef kayıp-kaçak oranları dikkate alınarak 2999 sayılı Kurul kararı ile ulusal düzeyde abone grupları bazında Türkiye genelinde tek fiyat olarak belirlenerek 01/01/2011 tarihi itibarıyla uygulanmaya başlandığı;

Uyuşmazlığın, kayıp-kaçak bedelinin tüketicilerden alınıp alınamayacağına ilişkin olduğu; kayıp-kaçak miktarının, dağıtım sistemine giren enerji ile dağıtım sisteminde tüketicilere tahakkuk ettirilen enerji miktarı arasındaki farkı gösterdiği,

dağıtım sistemine giren enerji ile tahakkuk ettirilen enerji arasında oluşan bu farkın, elektriğin dağıtımı için gerekli olan hat, trafo ile sayaçlarda meydana gelen teknik kayıp miktarı ve yasal olmayan bir şekilde elektriğin kaçak kullanılması sonucunda oluşan miktarın toplamından oluştuğu, kaçak elektrik tüketiminin tamamen ortadan kaldırıldığı bir durumda dâhi teknik kaybın söz konusu olacağı, teknik ve teknik olmayan kayıpların elektrik maliyetinin bir unsuru olduğu,

elektriğin kesintisiz bir şekilde sağlanması için teknik ve teknik olmayan kayıpların karşılanması gerektiği, kayıpsız bir elektrik üretimi söz konusu olamayacağından, tüketicilere sunulan elektriğin kesintisiz sağlanabilmesi için her bir dağıtım bölgesinin kayıp-kaçak oranları dikkate alınarak elektrik üretilmesi gerektiği ve üretilen elektriğin maliyetinin tüketicilere yansıtılmasının, faaliyetin doğal bir sonucu olduğu;

Davalı idarenin, tüketicilere elektrik sağlamaya yönelik hizmet sunumu sırasında teknik ve teknik olmayan nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan ve tamamen engellenmesi ve yok edilmesine imkân bulunmayan kayıp-kaçağın belli bir hedef doğrultusunda giderek azaltılması için gerekli tedbirlerin alınmasına yönelik özendirici ve teşvik edici uygulamalarla, kaliteli ve sürekli elektrik hizmetini temin için gerekli önlemleri almakla görevli olduğu;

Davaya konu olan kayıp-kaçak bedelinin, 4628 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesinde "ulusal tarife" adı altında Kurul tarafından belirlenerek uygulandığı, ulusal tarife uygulaması ile, kayıp-kaçağın yüksek olduğu dağıtım bölgelerinin maliyetlerinin, geçici bir süre için, kayıp-kaçağın düşük olduğu dağıtım bölgelerindeki kullanıcılardan karşılandığı ve bu uygulamanın, 4628 ve 6446 sayılı Kanunlarla belirlenen bir geçiş dönemiyle sınırlı olarak "fiyat eşitleme mekanizması" adı verilen ulusal tarife düzenlemesinden kaynaklandığı; fiyat eşitleme mekanizmasının, tek bir satış fiyatı olması için, dağıtım bölgeleri arasındaki maliyet farklılıklarını ortalama birim fiyatta eşitleme ve dağıtım bölgeleri arasında çapraz sübvansiyon yapma yetkisi verdiği;

Geçiş döneminde öngörülen "fiyat eşitleme mekanizması"nın temel amacının, toplumsal nitelikli olan aşırı yüksek kayıp-kaçakların toplumun bütünü tarafından eşit olarak bölüşülmek suretiyle ödenmesi, geçiş dönemi sonuna kadar abone grupları arasındaki çapraz sübvansiyonun tedrici olarak azaltılması ve geçiş dönemi sonunda her dağıtım bölgesinin ve abone grubunun kendi maliyetlerine katlanmaya başlaması olduğu dikkate alındığında ve bu sistemin verimli dağıtım şirketlerinin faaliyette bulunduğu istikrarlı ve doğal tekel niteliğini haiz faaliyetler dışında kalan faaliyetlerin serbest rekabet koşullarında yürütüldüğü bir piyasa yapısını hedeflediği gözetildiğinde, fiyat eşitleme mekanizması ile öngörülen sistemin eşitlik, hakkaniyet ve nesafet ilkeleriyle bağdaşmadığından söz edilemeyeceği;

Bu itibarla, elektrik üretim, iletim, dağıtım ve tedarikinde oluşan ve maliyetin bir parçası olan kayıp-kaçak bedelinin, elektrik piyasası faaliyetlerinin düzgün yürütülmesi, kaliteli ve sürekli bir elektrik hizmeti sağlanmasının temini için Kurum tarafından belirlenen hedef kayıp-kaçak oranları ölçüsünde tüketicilere yansıtılmasında ve buna yönelik tesis edilen dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, haksız ve hukuka aykırı bir şekilde tahsil edilen kayıp-kaçak bedellerinin yasal dayanağı bulunmadığı, dava konusu Kurul kararlarının yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu, eksik ve hatalı incelemeye dayalı karar verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.