Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/2459 K.2023/910

Dava konusu istem: 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Makaron Üretimi ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin (Yönetmelik) 7. maddesinin 8. ve 9. fıkralarının iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 14/04/2022 tarih ve E:2016/4266, K:2022/1652 sayılı kararıyla. Mülga Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu (Kurum) tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan Yönetmeliğin, "Üretim ve faaliyet izni" başlıklı 7. maddesinin 8. fıkrasında, "Tesiste, Kurumca izin verilenlerin veya uygun bulunanların dışında herhangi bir üretim yapılamaz.".

9. fıkrasında ise, "Makaron üretimi için iç veya dış piyasadan temin edilen filtre ve hammaddeler mahrecine iade haricinde satışa konu edilemez." kurallarına yer verildiği, iptali istenen 8. fıkra uyarınca, makaron üretim tesisinde Kurumca üretimine izin verilenler ile üretimi uygun bulunanlar dışında herhangi bir üretim yapılamayacağı.

9. fıkra uyarınca ise, makaron üretimi için yurt içinden veya yurt dışından temin edilen filtre ve hammaddelerin temin edildikleri yerlere iade edilmeleri dışında satışa konu edilemeyeceğinin düzenlendiğinin anlaşıldığı ve makaron üretim tesisine sahip davacı şirket tarafından, aktarılan 8. ve 9. fıkra hükümleriyle getirilen üretim ve ticaret sınırlandırmasının kanuni dayanağının bulunmadığı iddiasıyla anılan Yönetmeliğin bahse konu sınırlandırmalara yönelik 8. ve 9. fıkralarının iptalinin istenildiği,

Düzenleyici kurumların, ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi bulunduğu, bu kurumların temel işlevinin toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlarındaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini, birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemekle yetkili olduğu,

4733 sayılı Kanun uyarınca, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulunun, tütün ve alkol tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ya da tıbbi nitelikteki her türlü zararlı etkileri önleyecek düzenlemeleri yapmak, bunlarla ilgili kararları almak, tütün ve tütün mamulleri ile alkol ve alkollü içkilerin iç ve dış ticareti ile ilgili konuları Yönetmeliklerle düzenlemek ve ilgili mevzuatla öngörülen düzenlemelerin ihlâl edilmesi hâlinde bu tür fiil ve davranışlarda bulunanlara gerekli idari yaptırımları uygulamak üzere yetkili ve sorumlu kılındığı belirtilerek,

Kurumun sahip olduğu düzenleme yetkisinin tütün ve alkol piyasasının kamusal, toplumsal, tıbbi ya da çevresel nitelikteki her türlü zararlı etkileri gözetilerek kullanıldığı, makaron üretimine yönelik usul ve esasların Yönetmelikle düzenlendiği, anılan Yönetmeliğin 4733 sayılı Kanun'un Kurulun Kurum tarafından yürütülecek görevlerle ilgili düzenlemeleri yapmaya yetkili olduğuna yönelik 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ile Kurumdan uygunluk belgesi almadan makaron üretenler ile satan veya satışa arz edenlere idari para cezası uygulanmasına yönelik 8. maddesinin 5. fıkrasının (ı) bendi hükümlerine dayanılarak hazırlandığı,

4733 sayılı Kanun'un amacına uygun bir şekilde teknik ve objektif ölçütler doğrultusunda hazırlanan dava konusu 8. ve 9. fıkra hükümlerinin makaron üreticilerinin Kurumdan aldıkları izin dışında üretim ve ticaret yapmalarını önlemeye yönelik olduğu dikkate alındığında, üreticilerin hammadde hareketleri ve bu hammaddelerden üretilecek ürünlerin takibi suretiyle faaliyet alanı olan makaron dışında üretim yasağı getirilerek tütün piyasası güvenliğinin sağlanmasını ve yasa dışı ticaretin önlenmesini amaçladığı anlaşılan dava konusu kurallarda hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Yönetmeliğin davaya konu edilen hükümlerinin 4733 sayılı Kanun'un amaç ve kapsamına aykırı düzenlemeler içerdiği, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunca izin verilenlerin dışında üretim yapılması ile makaron üretimi için iç veya dış piyasadan temin edilen filtre ve hammaddelerin mahrecine iade haricinde satışa konu edilmesini yasaklayan kanun hükmü bulunmadığı, makaron dışındaki üretim konularının sınırlandırılması, izne tabi tutulması, uygun bulunanlara izin verilmesi, temin edilen filtre ve hammaddelerin mahrecine iade haricinde satışa konu edilmesinin idarenin düzenleyici işlemiyle yasaklanamayacağı, bu tür üretim ve satış işlemlerinin herhangi bir zararlı sonuç doğurmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.