Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/3175 K.2022/3194

Dava konusu istem: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün internet sitesinde 06/04/2018 tarihinde yayımlanan 2017 yılı ocak başı satış fiyatlarının belirlenmesi maksadıyla alınan Birim Fiyat Belirleme Komisyon raporunun; "Termik santral, sanayi, ısınma amaçlı olarak satışı yapılan Kömür/Asfaltit için ocak başı satış fiyatının alt ısıl kalori değeri başına 0,060-TL/ton olarak hesaplanması"na ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 11/02/2022 tarih ve E:2019/225, K:2022/796 sayılı kararıyla;

Davalı idarenin usule ilişkin itirazı yerinde görülmeyerek işin esasına geçilmiş,

3213 sayılı Maden Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 2, 3 ve 14. maddeleri ile 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin 87. maddesine yer verilerek;

3213 sayılı Maden Kanunu ve Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerinden, ruhsat sahibi tarafından beyan edilen asgari ocak başı satış fiyatının Bakanlık tarafından denetlenebileceği ve bunun sonucunda eksik beyanda bulunulduğunun tespiti halinde bunun tamamlattırılacağı açık olduğundan, devlet hakkına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek aksaklıkları ve tutarsızlıkları önlemek, beyanlar arasında asgari birliği sağlayarak devlet hakkı kayıplarının önüne geçmek amacıyla davalı idarenin dayanaklarını ortaya koymak suretiyle emsal fiyat tespiti yapma konusunda yetkili olduğu,

Bu durumun, 6592 sayılı Kanun ile Maden Kanunu'nun 14. maddesinde yapılan değişiklikle, "Madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatı, bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek Genel Müdürlükçe ilan edilir." denilmek suretiyle yasal temele de kavuşturulduğu,

Kömür (IV.

Grup) madeni için 2017 yılına ait Devlet hakkı hesaplanmasına esas ocak başı satış fiyatının tespitine dair Maden İşleri Genel Müdürlüğünün 06/04/2018 tarihinde yayımlanan komisyon raporuyla, "Termik santrallere, sanayi, ısınma amaçlı olarak satışı yapılan kömürlerde, kömürün tüvenan olarak satılması halinde tüvenan kcal/ton değerinin, zenginleştirme işlemine tabi tutulduktan sonra satılması halinde ise zenginleştirilmiş kcal/ton değerinin alt ısıl kalori değeri başına 0,060 TL/Kcal katsayısı ile çarpımı sonucu oluşan fiyat üzerinden ocak başı satış fiyatının belirlenmesi"ne karar verildiği,

dava konusu Komisyon raporunda, farklı bölgelerde farklı kalorifik (ısıl) değerde kömür istihracı olduğu göz önüne alınarak kömür madeninin kalorifik değeri esas alınmak suretiyle tespit edildiğinin anlaşıldığı,

Bu durumda, davacı tarafından bölgesel farklılıklar ile kömür madeninin kullanım alanları dikkate alınmadan, ocak başı satış fiyatının tespit edildiği iddia edilmekte ise de, davalı idarece farklı bölgelerde farklı kalorifik değerde kömür istihracı olduğu göz önüne alınarak kömür madeninin kalorifik değeri esas alınmak suretiyle ocak başı satış fiyatının tespit edildiği ve böylece kalori değeri baz alınarak bölgesel farklılıklar bertaraf edilerek ülke genelinde farklı özellikte bulunan kömürler için uygulama birliğinin sağlanmış olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hem mülga hem de yürürlükte olan Maden Yönetmeliği uyarınca ocak başı satış fiyatı belirlenirken madenin kalorifik değeri, kükürt oranı, uçucu maddeler gibi unsurların dikkate alınması gerektiği, ocak başı birim fiyat belirlenirken herhangi bir kalorifik değer ve kullanım amacı ayrışması yapılmadan tüm kalorifik değer türlerini haiz kömürler (termik, ısınma, santral, sanayi) için aynı birim fiyat ve doğrusal orantı kurulmasına ilişkin hesaplama yöntemi belirlenmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, 3213 sayılı Maden Kanunu ve Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nde, üretilen madenin emsallerinin altında düşük fiyattan satılmasından kaynaklanabilecek Devlet hakkı kaybını önlemek amacıyla emsal fiyat uygulamasının düzenlendiği, Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü ile yapılan yazışmalar sonucunda, gerek yurt içi gerek ithal kömür piyasası, gerek diğer alternatif yakıt fiyatları göz önünde bulundurularak yerli kömürlerin ithal kömürle rekabetini artırabilmek amacıyla yerli kömür birim kalori fiyatlarının, ithal edilen birim kalori fiyatlarından %20 indirimli olarak planlandığı,

Genel Müdürlükçe oluşturulan komisyon tarafından, üretim ve istihdamı attırmak, küçük, orta ve büyük işletmeler arasında rekabeti koordine etmek amacıyla 2017 yılı için kömür madeni ocakbaşı satış fiyatlarının 06/04/2018 tarihinde Genel Müdürlüğün (MAPEG) sitesinde ilan edildiği,

3213 sayılı Kanun uyarınca, ocak başı satış fiyatı belirleme yetkisi Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne ait olduğu ve bu yetki çerçevesinde toplanan komisyonun linyit kömürünün satış fiyatı ve pazarını belirlemede en önemli parametre olan kalorilik değeri baz alarak hesaplama yaptığı, böylece ülke genelinde farklı özellikte bulunan kömürler için uygulama birliği sağlanmış olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Konuya ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde, davalı idarenin dayanaklarını ortaya koymak suretiyle emsal fiyat tespiti yapma konusunda yetkili olduğu konusunda tartışma bulunmadığı, bununla birlikte, davalı idarece ocak başı satış fiyatı tespitine esas rapor hazırlanırken sahaların üretim yöntemleri, çıkarılan madenin özellikleri, madenin kullanım alanları vb. özelliklerin dikkate alınmak suretiyle kömür madeni istihracı olan sahalar bakımından ayrı ayrı fiyat tespiti yoluna gidilmesi gerektiği açıktır.

Dava konusu işlem incelendiğinde, 2017 yılı ocak başı satış fiyatlarının belirlenmesi maksadıyla alınan Birim Fiyat Belirleme Komisyon raporunda bu yönde bir araştırma yapılmadığı görüldüğünden, davacının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.