Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/3507 K.2023/429

Dava konusu istem: 22/11/2001 tarih ve 24591 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Makine Mühendisleri Odası Serbest Müşavirlik Mühendislik Büroları Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği'nin 9. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin, 12. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "SMM Bürolarına" ibaresinden sonra gelen "ODA" ibaresinin, 13 maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "ODA yönetim kuruluna itiraz hakkı vardır." ibaresinin, (b) bendinde yer alan "Yönetmeliğin 12 nci maddesinin (a) ve (b) bentlerindeki cezalar Şube Yönetim Kurulu,

(c) ve (d) bentlerindeki cezalar ise Oda Yönetim Kurulu tarafından resen verilir." ibaresinin, (c) bendinde yer alan "Oda Yönetim Kurulu kararıyla verilir." ibaresinin ve (d) bendinde yer alan "Oda Yönetim Kurulu" ibaresinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 28/04/2022 tarih ve E:2022/822, K:2022/3211 sayılı kararıyla, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 10/11/2021 tarih ve E:2020/2497, K:2021/2313 sayılı kısmen bozma kararına uyularak; Yönetmelik'in 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "ODA Yönetim Kuruluna itiraz hakkı vardır." ibaresi, (b) bendinde yer alan "Yönetmeliğin 12 nci maddesinin (a) ve (b) bentlerindeki cezalar Şube Yönetim Kurulu, (c) ve (d) bentlerindeki cezalar ise Oda Yönetim Kurulu tarafından resen verilir." ibaresi ve (d) bendinde yer alan "Oda Yönetim Kurulu" ibaresi yönünden;

Uyuşmazlıkta; dava konusu Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Makine Mühendisleri Odası Serbest Müşavirlik Mühendislik Büroları Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği'nin 13. maddesinin dava tarihinde yürürlükte bulunan değişik halinin 03/09/2004 tarih ve 25572 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı, ilân tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan altmış günlük dava açma süresi içinde dava açılmadığı, TMMOB Makina Mühendisleri Odası Yönetim Kurulunun 04/06/2015 tarih ve 3585 sayılı kararıyla, ...

Mühendislik firması ve yetkili serbest mühendisi olan davacı adına düzenlenen 412 tescil numaralı Büro Tescil Belgesinin 01/07/2015-01/08/2015 tarihleri arasında 1 ay süreyle geçersiz kılınmasına karar verilmesi üzerine, 29/07/2015 tarihinde tebliğ edilen söz konusu kararın uygulama işlemi olduğu belirtilerek 18/09/2015 tarihinde dava açıldığının anlaşıldığı,

İlan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgililerin menfaatini ihlal eden bir uygulama işleminin tesis edilmesi gerektiği,

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Makine Mühendisleri Odası Serbest Müşavirlik Mühendislik Büroları Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği'nin 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "ODA Yönetim Kuruluna itiraz hakkı vardır." ibaresi ile, Şube Yönetim Kurulu tarafından verilen yazlı uyarı ve yazılı ihtar cezalarına karşı bildirimden itibaren 15 gün içinde Oda Yönetim Kuruluna itiraz edilebileceği; (b) bendinde yer alan "Yönetmeliğin 12 nci maddesinin (a) ve (b) bentlerindeki cezalar Şube Yönetim Kurulu, (c) ve (d) bentlerindeki cezalar ise Oda Yönetim Kurulu tarafından resen verilir." ibaresi ile,

7 günlük savunma süresi içerisinde bilgi ve savunma göndermeyen serbest mühendislik ve müşavirlik bürosu ve/veya serbest mühendis ve müşavir mühendis hakkında Şube Yönetim Kurulu veya Oda Yönetim Kurulu tarafından resen ceza verileceği; (d) bendinde yer alan "Oda Yönetim Kurulu" ibaresi ile de, Oda Yönetim Kurulunun kendisine gelen bir şikayet neticesinde soruşturma başlatıp, Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) ve (d) bentlerinde yer alan büro tescil belgesinin süreli veya süresiz geçersiz kılınmasına ilişkin cezaları verebileceğinin öngörüldüğü,

Dosyanın incelenmesinden; davacının sahibi ve yetkili serbest mühendisi olduğu ... Mühendislik firmasında mekanik tesisat hizmetleri kapsamında üretilen projelerin Odanın mesleki denetiminden geçirilmediğinin tespit edilmesi üzerine, TMMOB Makina Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla soruşturma başlatıldığı, bu soruşturma kapsamında hazırlanan dosyanın, Yönetmelik'in 13. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca Oda Yönetim Kuruluna sunulduğu ve Oda Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla, söz konusu firma ve yetkili serbest mühendisi olan davacı adına düzenlenen 412 tescil numaralı Büro Tescil Belgesinin 01/07/2015-01/08/2015 tarihleri arasında 1 ay süreyle geçersiz kılınmasına karar verildiğinin anlaşıldığı,

Bu durumda, Yönetmelik'in 13. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde öngörülen usul izlenerek tesis edilen büro tescil belgesinin 1 ay süreyle geçersiz kılınmasına ilişkin işlemin, Yönetmelik'in 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "ODA Yönetim Kuruluna itiraz hakkı vardır." ibaresi, (b) bendinde yer alan "Yönetmeliğin 12 nci maddesinin (a) ve (b) bentlerindeki cezalar Şube Yönetim Kurulu, (c) ve (d) bentlerindeki cezalar ise Oda Yönetim Kurulu tarafından resen verilir." ibaresi ve (d) bendinde yer alan "Oda Yönetim Kurulu" ibaresi uyarınca tesis edilmiş bir uygulama işlemi olmadığının görüldüğü,

Bu itibarla, Yönetmelik'in 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "ODA Yönetim Kuruluna itiraz hakkı vardır." ibaresi, (b) bendinde yer alan "Yönetmeliğin 12 nci maddesinin (a) ve (b) bentlerindeki cezalar Şube Yönetim Kurulu, (c) ve (d) bentlerindeki cezalar ise Oda Yönetim Kurulu tarafından resen verilir." ibaresi ve (d) bendinde yer alan "Oda Yönetim Kurulu" ibaresine karşı, Resmî Gazete'de yayımlandığı 03/09/2004 tarihinden itibaren altmış gün içinde dava açılması gerekirken, dava açma süresi geçirildikten sonra, 18/09/2015 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasını inceleme olanağı bulunmadığı,

Yönetmelik'in 12. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "SMM Bürolarına" ibaresinden sonra gelen "ODA" ibaresi ile 13. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "Oda Yönetim Kurulu kararıyla verilir." ibaresi yönünden;

Dava konusu Yönetmelik'in 12. maddesinde, Oda Etik Kurallarına aykırı davranan, onur kırıcı ve mesleği kötüye kullanma gibi durumu saptanan, bu Yönetmelik kurallarına, asgari ücret ve mesleki denetim esaslarına uymadıkları belirlenen serbest mühendis ve müşavir mühendisler ile serbest mühendislik ve müşavirlik bürolarına, Odanın durumun fiili ağırlığını göz önünde bulundurarak, fakat sıra gözetmeksizin; yazılı uyarı veya yazılı ihtarda bulunabileceği, Büro Tescil Belgesini süreli (bir aydan altı aya kadar) veya süresiz geçersiz kılabileceğinin öngörüldüğü,

Yönetmelik'in 13. maddesinde de, bu cezalar verilmeden önce Şube Yönetim Kurulu tarafından 7 gün süre tanınarak bilgi ve savunma isteneceği, gelen cevap doğrultusunda yazılı uyarı veya yazılı ihtar cezalarından birisinin verilmesi gerekiyorsa bu cezanın Şube Yönetim Kurulu tarafından verileceği, Büro Tescil Belgesinin süreli (bir aydan altı aya kadar) veya süresiz geçersiz kılınması cezalarından birisinin verilmesi gerekiyorsa, dosyanın Oda Yönetim Kuruluna sunulacağı ve gönderilen dosyanın incelenmesinden sonra söz konusu cezaların Oda Yönetim Kurulu kararıyla verileceğinin belirtildiği,

Davacı tarafından, 6235 sayılı Kanun'un 26. maddesinde, disiplin cezalarının Oda Haysiyet Divanı tarafından verileceğinin düzenlendiği, dava konusu Yönetmelik ile bu yetkinin Oda Yönetim Kuruluna verilmesinin söz konusu Kanun'a aykırı olduğunun iddia edildiği,

6235 sayılı Kanun'un 26. maddesinde, Odalara kayıtlı meslek mensuplarına verilecek olan disiplin cezalarının; yazılı ihtar, para cezası, 15 günden 6 aya kadar serbest sanat icrasından men ve Odadan ihraç olarak sayıldığı ve bu cezaları gerektiren fiillerin çerçevesinin çizildiği, aynı maddede söz konusu cezaların meslek mensubunun kayıtlı olduğu Odanın Haysiyet Divanınca verileceğinin kurala bağlandığı, bu maddeye dayanılarak çıkarılan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Disiplin Yönetmeliği'nde, Birliğin ve Birliğe bağlı Odaların disiplin işlerinin düzenlendiği, 7 ila 10. maddelerinde de, meslek mensuplarına verilecek disiplin cezaları ile bu cezaları gerektiren fiillerin ayrıntılı olarak düzenlendiği,

Dava konusu Yönetmelik'te ise; TMMOB Makine Mühendisleri Odası Serbest Mühendislik ve Müşavirlik Hizmetleri ve Asgari Ücretleri Yönetmeliği'nde belirtilen makine mühendisliği hizmetlerini üreten kişi veya kuruluşlara büro tescil belgesi verilmesi, tescil belgesi verilen serbest müşavirlik ve mühendislik bürolarının hak ve sorumlulukları ile büroların mesleki etkinliklerinin denetim kuralları, serbest müşavirlik ve mühendislik hizmetlerinin yapılmasında uyulacak kurallar ile cezai yaptırımlar ve uygulamalarının düzenlendiği,

Dava konusu Yönetmelik'in 5. maddesinde, Odaya kayıt ve tescilini yapan serbest mühendislik ve müşavirlik bürolarına uzmanlık alanlarına uygun olarak serbest mühendislik ve müşavirlik hizmeti yapmaya yetkili olduğunu belirten Büro Tescil Belgesi verileceğinin kurala bağlandığı, Yönetmelik'in 6. maddesinde de, serbest mühendislik ve/veya müşavirlik bürolarının tescili için gerekli belge ve koşulların düzenlendiği, bu düzenlemede, serbest mühendislik ve müşavirlik bürosu adına tam gün çalışan (kendi hesabına, ortak, ücretli ve benzeri) en az bir serbest mühendisin bulunması şartının arandığı,

söz konusu düzenlemeye göre, serbest mühendislik ve müşavirlik bürolarının, kendi adına tam gün çalışan bir serbest mühendis tarafından kurulabileceği gibi büro adına tam gün çalışan en az bir serbest mühendisin bulunması şartını sağlamak kaydıyla adi ortaklık veya sermaye şirketi şeklinde de kurulabileceği, dolayısıyla, meslek mensubu statüsü ile serbest mühendislik ve müşavirlik bürosu statüsünün birbirinden farklı nitelikte olduğunun anlaşıldığı,

Bu itibarla, davacının sahibi ve yetkili mühendisi olduğu serbest mühendislik ve müşavirlik bürosunun Büro Tescil Belgesinin 1 ay süreyle geçersiz kılınmasına ilişkin işlemin, 6235 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca meslek mensubu statüsüne uygulanan bir disiplin cezası olmadığı anlaşıldığından, davacının söz konusu cezanın Oda Haysiyet Divanı tarafından verilmesi gerektiği yönündeki iddiasına itibar edilmediği,

Öte yandan, Yönetmelik'in 11. maddesinin (a) fıkrasında, Büro Tescil Belgelerinin verilmesi, yenilenmesi, değiştirilmesi veya geçersiz kılınması konusunda son yetkili organın Oda Yönetim Kurulu olduğunun belirtildiği, bu düzenlemeye paralel olarak, Yönetmelik'in 13. maddesinde, Büro Tescil Belgesinin süreli (bir aydan altı aya kadar) veya süresiz geçersiz kılınması yaptırımlarını uygulama yetkisinin Oda Yönetim Kuruluna verildiği,

Bu durumda, Büro Tescil Belgelerinin verilmesi, yenilenmesi, değiştirilmesi veya geçersiz kılınması konusunda son yetkili organ olan Oda Yönetim Kuruluna ve dolayısıyla Odaya söz konusu belgeyi süreli veya süresiz geçersiz kılma yetkisi veren dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmediği gerekçeleriyle,

Yönetmelik'in 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "ODA Yönetim Kuruluna itiraz hakkı vardır." ibaresi, (b) bendinde yer alan "Yönetmeliğin 12 nci maddesinin (a) ve (b) bentlerindeki cezalar Şube Yönetim Kurulu, (c) ve (d) bentlerindeki cezalar ise Oda Yönetim Kurulu tarafından resen verilir." ibaresi ve (d) bendinde yer alan "Oda Yönetim Kurulu" ibaresi yönünden davanın süre aşımı yönünden reddine, Yönetmelik'in 12. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "SMM Bürolarına" ibaresinden sonra gelen "ODA" ibaresi ile 13. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "Oda Yönetim Kurulu kararıyla verilir." ibaresi yönünden ise davanın esastan reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Yönetmelik'in Resmî Gazete'de yayımlandığı 03/09/2004 tarihinden itibaren altmış gün içinde dava açılması gerektiği yönündeki Daire gerekçesinin yerinde olmadığı, idarenin düzenleyici işlem ile meslek mensupları hakkında disiplin suçları oluşturmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2. fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulmasının;

"a)Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkün olduğu belirtilmiş; 4. fıkrasında, "Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır." denilmiş; 50. maddesinin 4. fıkrasında ise, Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu kararı; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 10/11/2021 tarih ve E:2020/2497, K:2021/2313 sayılı bozma kararında belirtilen gerekçeler göz önüne alınarak verilmiş bir karar olduğundan, usul ve hukuka uygun bulunmakta ve bozulmasını gerektirecek bir hukuka aykırılık taşımamaktadır.