Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/3620 K.2023/433

Dava konusu istem: Davacıya ait akaryakıt istasyonunda 30/05/2016 tarihinde yapılan denetimde, istasyon otomasyon sistemine bağlı olmayan yer altı tankı bulunduğunun ve bu tankın içerisinde yeterli şart ve seviyede ulusal marker içermeyen, teknik düzenlemelere aykırı ve tağşiş edilmiş akaryakıt bulunduğunun tespit edildiği, bu suretle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (l) bendi ile 18. maddesine aykırı davrandığından bahisle aynı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (2) ve (3) numaralı alt bentleri uyarınca her bir ihlâl için 1.208.229,00-TL olmak üzere toplamda 2.416.458,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

Davacıya ait "Okçu Köyü, Kars yolu üzeri, Göle/Ardahan" adresindeki akaryakıt istasyonunda 30/05/2016 tarihinde yapılan denetimde, otomasyon sistemine bağlı olmayan ve içerisinde akaryakıt bulunan yer altı tankının bulunduğunun tespit edildiği, yer altı tankından alınan numune hakkında yapılan analiz sonuçlarına göre akaryakıtın ulusal marker seviyesi geçersiz olan kaçak nitelikte olduğunun belirlendiği, yürütülen soruşturma neticesinde her bir ihlâl için 1.208.229,00-TL olmak üzere toplamda 2.416.458,00-TL idarî para cezası verildiği;

bu durumda, davacının sahibi olduğu akaryakıt istasyonunda otomasyon sistemine bağlı olmayan bir yer altı tankının bulunduğu ve bu tankın içerisinde de ulusal marker seviyesi geçersiz kaçak akaryakıtın yer aldığı yerinde yapılan denetim ve düzenlenen tutanak ile sabit olduğundan, idarî para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin Danıştay Onüçüncü Dairesinin 25/02/2021 tarih ve E:2022/742, K:2021/720 sayılı bozma kararına uyularak verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

Dava konusu işlemin (karar) davacıya isnat edilen iki ayrı fiil nedeniyle tesis edildiği, ilkinin davacıya ait istasyonda otomasyon sistemine bağlı olmayan yer altı tankından alınan motorin numunesinin analiz raporuna göre yeterli şart ve seviyede ulusal marker içermeyen ve ilgili teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt bulundurmak; ikincisinin ise, ilgili lisans sahibinin akaryakıt istasyonunda otomasyon sistemine bağlı olmayan ve içinde kaçak akaryakıt bulunan yer altı bulundurmak fiili olduğu,

Dava konusu işlemin (a) bölümünde belirtilen, ilgili lisans sahibinin akaryakıt istasyonunda otomasyon sistemine bağlı olmayan ve içinde kaçak akaryakıt bulunan yer altı tankı bulundurması nedeniyle verilen 1.208.229,00-TL tutarındaki idari para cezası yönünden;

5015 sayılı Kanun'un lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülüklerinin belirlendiği ve fiil tarihinde de yürürlükte bulunan 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (l) bendinde yer alan düzenlemeden anlaşılacağı üzere, herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykırı olarak sabit tank bulundurmamanın lisans sahibinin yükümlülükleri arasında sayıldığı, bu fiile aykırı davranışların ise aynı Kanun'un yine fiil tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendinde, bir milyon Türk Lirası tutarında idari para cezası yaptırımına tabi tutulduğu,

Kanun koyucunun 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (l) bendi ile lisans harici sabit tank bulundurmayı yaptırım için yeterli gördüğü, böylesi bir tankın otomasyona bağlı olup olmaması, eskiden kalmış olması, eskimiş olması, kullanılmıyor ve/veya boş olması gibi sebepleri yaptırım yönünden muafiyet ve istisna kapsamına almadığı,

Dolayısıyla davacıya ait akaryakıt istasyonunda sisteme bağlı olmayan içinde kaçak akaryakıt bulunan yer altı tankının varlığının tartışmasız olduğu, bu fiil nedeniyle davacıya idari para cezası uygulanmasında mevzuata ve hukuka aykırılık görülmediği,

Ayrıca davacı hakkında 5607 sayılı Kanuna muhalefet suçlamasıyla açılmış olan kamu davasında, … Asliye Ceza Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacıya ait istasyonda kaçak akaryakıt tespit edildiği açıkça vurgulandıktan sonra, davacının üzerine atılı olan suçun oluşabilmesinin, ilgili maddede belirlenen eylemlerin ticari amaçla yapılmasına bağlı olduğu, ancak davacının ticari amaç güttüğüne dair somut delil elde edilememiş olmasının, beraat kararının gerekçesini oluşturduğu,

Görüldüğü üzere, ceza mahkemesinin elindeki davayı 5607 sayılı Kanun hükümleri kapsamında irdelemeye aldığı, davacının ticari amaçla hareket edip etmediği yönünden inceleme ve değerlendirme yaparak hüküm kurduğu,

Ancak görülmekte olan eldeki davada ise incelenmesi gereken konunun, davacıya ait akaryakıt istasyonunda lisansa esas teşkil eden belgelere aykırı olarak kaçak bir tankın var olup olmadığı hususu olduğu, mevcut kayıtlara ve belgelere aykırı bir tankın varlığı sabit olduğundan ve bu tankın da piyasa faaliyetlerinde kullanılabilecek olması da göz ardı edilemeyeceğinden, ceza davasında verilmiş olan hükümden bağımsız olarak idari yaptırıma tabi tutulmasının kaçınılmaz olduğu,

Buna göre, davacının söz konusu akaryakıt istasyonunda otomasyon sistemine bağlı olmayan ve içinde kaçak akaryakıt bulunan yer altı tankı bulundurması fiili sübut bulduğundan, idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu Kurul kararının bu bölümünde hukuka aykırılık görülmediği;

Dava konusu işlemin (b) bölümünde belirtilen, ilgili lisans sahibinin akaryakıt istasyonunda yeterli şart ve seviyede ulusal marker içermeyen ve ilgili teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt bulundurması ve akaryakıtı yüksek kükürtlü kaynama noktası düşük petrol fraksiyonu ile tağşiş etmesi sebebiyle verilen 1.208.229,00-TL tutarındaki idari para cezası yönünden;

Ulusal marker ölçümü geçersiz çıkan ürünün hangi tarihten itibaren söz konusu tank içerisinde bulunduğu ve ulusal marker uygulamasının yürürlükte olduğu döneme ait olup olmadığı konusunda kesin ve hükme esas alınabilecek nitelikte teknik bir saptama mevcut olmadığından ve denetim tarihi itibarıyla akaryakıt istasyonunun davacıdan önce başka kişiler tarafından işletilmiş olması birlikte dikkate alındığında, ulusal marker içermeyen ve teknik düzenlemelere de aykırı olan söz konusu ürünün, davacı tarafından bu tankın içerisinde tutulduğu yönünde kesin ve her türlü şüpheden uzak bir saptama yapılamadığı,

Bu nedenle, dava konusu işlemin, (b) bölümünde belirtildiği üzere, akaryakıt istasyonunda yeterli şart ve seviyede ulusal marker içermeyen ve ilgili teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt bulundurma fiilinden dolayı verilen 1.208.229,00-TL tutarındaki idari para cezasında hukuka uygunluk görülmediği,

gerekçesiyle, davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, dava konusu kurul kararının (b) maddesiyle, akaryakıt istasyonunda yeterli şart ve seviyede ulusal marker içermeyen ve ilgili teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt bulunduğundan bahisle verilen 1.208.229,00-TL idari para cezasının iptal istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, dava konusu işlemin bu kısmının iptaline;

dava konusu kurul kararının (a) maddesiyle, akaryakıt istasyonunda otomasyon sistemine bağlı olmayan ve içinde kaçak akaryakıt bulunan yer altı tankı bulundurulduğundan bahisle verilen 1.208.229,00-TL idarî para cezasının iptal istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun ise reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 05/04/2022 tarih ve E:2021/5364, K:2022/1414 sayılı kararıyla;

Dava konusu Kurul kararının (a) maddesiyle, davacıya ait istasyonda otomasyon sistemine bağlı olmayan yer altı tankı bulunduğundan bahisle idarî para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine yönelik istinaf başvurusunun reddine dair kısmı incelendiğinde;

Davacı tarafından ileri sürülen iddialar ve ceza yargılamasında yer verilen tespitler göz önüne alındığında ve dava konusu olaya ilişkin olarak davalı idare tarafından dava dosyasına sunulanlar dışında herhangi bir tespitin yapılmadığının belirtilmiş olması karşısında, Bölge İdare Mahkemesi tarafından, öncelikli olarak Göle Asliye Ceza Mahkemesince yapılan tespitler ve davacının savunmasında belirttiği iddialar da göz önünde bulundurularak keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle maddi vakıanın açıklığa kavuşturulması gerektiği sonucuna varıldığı,

Bu itibarla, eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacıya ait istasyonda otomasyon sistemine bağlı olmayan yer altı tankı bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle idarî para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukukî isabet bulunmadığı;

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu Kurul kararının (b) maddesiyle davacıya, yeterli şart ve seviyede ulusal marker içermeyen, teknik düzenlemelere aykırı ve tağşiş edilmiş akaryakıt bulundurduğundan bahisle idarî para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine yönelik istinaf başvurusunun kabulüne dair kısmında hukukî isabetsizlik bulunmadığı,

gerekçesiyle … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, dava konusu kurul kararının, davacıya, istasyon otomasyon sistemine bağlı olmayan yer altı tankı bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle verilen idarî para cezasına ilişkin kısmının bozulmasına; davacıya yeterli şart ve seviyede ulusal marker içermeyen, teknik düzenlemelere aykırı ve tağşiş edilmiş akaryakıt bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle verilen idarî para cezasına ilişkin kısmının onanmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

Mevcut kayıtlara ve belgelere aykırı bir tankın varlığı sabit olduğundan ve bu tankın, denetimde tespit edilen az miktardaki akaryakıt dışında boş olduğu ve tank kapağının da kolaylıkla açılabildiği, bir başka anlatımla davacı tarafından tankın bir bütün olarak kullanılamayacak halde bulundurulmaması ya da tank girişinin ve /veya tankın bütün olarak piyasa faaliyetine imkan vermeyecek şekilde kullanım dışında tutulmamış olması dikkate alındığında söz konusu tankın piyasa faaliyetinde kullanılabilecek olmasının göz ardı edilemeyeceği;

öte yandan, davacı tarafından, söz konusu tankın evin temeline denk geldiği için çıkarılamadığı iddiasında bulunulmakta ise de, evin yapımı esnasında bu tankın toprak altından çıkarılması imkanı mevcut iken buna yönelik herhangi bir çalışmanın varlığına dosya kapsamında rastlanılamadığı gibi yer altında gömülü bir tankın varlığı bilinmesine karşın bu tankın bir bölümüne denk gelecek şekilde üzerine ev inşaa edilmesi hayatın olağan akışına aykırı olduğundan, bu iddiaya itibar edilmediği,

gerekçesiyle, dava konusu kurul kararının, davacıya, istasyon otomasyon sistemine bağlı olmayan yer altı tankı bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle verilen idarî para cezasına ilişkin kısmı yönünden, istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, mevzuatın aradığı anlamda tank bulundurma fiilinin gerçekleşmediği, tankın kullanılabilecek ve satış yapılabilecek vaziyette olmadığı, korozyana uğradığı, diğer tanklardan hiçbiri ile bağlantısının olmadığı, fiili durum değerlendirilmesi yapılmaksızın verilen istinaf kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin 4. fıkrasının (l) bendinde, bu Kanuna göre faaliyette bulunanların "kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak şekilde" lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykırı sabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipmanı bulundurmamak ile yükümlü oldukları düzenlenmiştir.

Dava konusu idari para cezasının verilmesine sebep olan tankın, kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak bir tank olup olmadığı hususunun, keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle açıklığı kavuşturulması gereken bir husus olduğundan, eksik inceleme sonucunda verilen kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.