Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1561 K.2023/3282

Dava konusu istem: Davacı Dernek tarafından, 11/01/2016 tarih ve 29590 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi Denetim Kurulu Performans Değerlendirme Sistemi Yönetmeliği'nin;

1- 5. maddesinde yer alan "... Başkanın ... değerlendirmelerini" ve "... diğer çalışmalarına ilişkin değerlendirmeleri" ibarelerinin,

2- 16. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Vergi Müfettişlerinin yeterlik sınavında aldıkları notun %5'i" ibaresinin,

3- 17 ve 18. maddelerinin,

4- 20. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendinin,

5- 22. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Ancak ilave alınacak puan, 0,50 puanı geçemez" cümlesinin,

6- 27. maddesinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay İkinci Dairesinin 23/11/2022 tarih ve E:2018/138, K:2022/5880 sayılı kararıyla;

Dava konusu Yönetmelik'in 5. maddesinde yer alan "... Başkanın ... değerlendirmelerini" ve "... diğer çalışmalarına ilişkin değerlendirmeleri" ibarelerine, 20. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendine ve 22. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Ancak ilave alınacak puan, 0,50 puanı geçemez" cümlesi yönünden;

Anılan kuralların, kararda metnine yer verilen 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 32. maddesinde yer alan hükümlerde tanımlanan performans değerlendirme sistemine aykırı bir yönü bulunmadığı, anılan Kanun Hükmünde Kararname hükmü ile performans değerlendirme sistemine ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisinin de yönetmeliğe verildiği dikkate alındığında, davalı idarenin sahip olduğu düzenleme yetkisi çerçevesinde, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun şekilde düzenlenen davaya konu kurallarda hukuka aykırılık bulunmadığı,

Yönetmelik'in 16. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Vergi Müfettişlerinin yeterlik sınavında aldıkları notun %5'i" ibaresi yönünden;

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 32. maddesinin dördüncü fıkrasında, performans değerlendirme sisteminin; vergi müfettişlerinin mesleki yeterlik ve yetkinliklerinin objektif, nesnel ve mukayeseli bir şekilde değerlendirilmesi için görev yaptıkları süre içindeki sınavlarda elde ettikleri başarı derecesi, görev yaptıkları başkanlıkların vergi müfettişlerinin iş performansına ilişkin değerlendirmeleri, düzenledikleri vergi inceleme raporları hakkında rapor değerlendirme komisyonları tarafından yapılan değerlendirmeler, düzenledikleri diğer inceleme, araştırma, görüş, denetim ve soruşturma raporları hakkında yapılan değerlendirmeler,

lisansüstü eğitim düzeyleri ve benzeri kriterler esas alınarak oluşturulması öngörülen bir sistem olarak nitelendirilmesi ve bu değerlendirmenin takvim yılı esas alınarak yapılacağının belirtilmesi karşısında; vergi müfettişlerinin, yardımcılık dönemi sonunda tabi tutuldukları yeterlik sınavında aldıkları sabit bir notun %5'inin, her takvim yılında genel performansta dikkate alınarak,

Vergi Müfettişlerinin Genel Performans Değerlendirme Formu olan Yönetmelik ekinde yer alan forma aktarılmasına ilişkin düzenlemenin, dayanağı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 32. maddesine ve performans değerlendirme sisteminin özüne aykırı olduğunun görüldüğü ve anılan hükümde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı,

Yönetmelik'in 27. maddesi yönünden; Dava konusu düzenleme uyarınca; disiplin cezası almış olan vergi müfettişleri ve vergi müfettiş yardımcılarının genel performans puanından, disiplin cezasının türüne göre belirlenmiş olan puanların indirildiği,

Her ne kadar, Dairelerinin 26/09/2019 tarih ve E:2019/855 sayılı kararıyla, Vergi Denetim Kurulu Performans Değerlendirme Sistemi Yönetmeliği'nin 27. maddesinin yürütülmesi durdurulmuş ise de; anılan dosyadaki davacının "vergi müfettiş yardımcısı kadrosunda" görev yapması nedeniyle, kararın "vergi müfettiş yardımcılarına" yönelik olarak verildiği, bakılan dosyada ise, davacının "vergi müfettişi kadrosunda" görev yapması nedeniyle, Yönetmelik'in 27. maddesindeki hükmün "vergi müfettişleri" yönünden incelendiği,

Vergi Denetim Kurulu Performans Değerlendirme Sistemi Yönetmeliği'nin, vergi müfettişlerinin performanslarının değerlendirilmesine yönelik hükümleri incelendiğinde; performans değerlendirmesinde esas alınan dört ana kriter bulunduğu, bunların. 1- Grup Başkanının değerlendirmesi, 2- Rapor değerlendirme komisyonları tarafından yapılan değerlendirmeler, 3- Çalışmalarına ilişkin değerlendirmeler, 4- Hizmet içi seminer ortalama sınav puanı olduğu,

Bu dört parametrenin her birinin nasıl hesaplanacağına, hangi oranlar ile genel performans puanına dahil edileceğine dair hükümlerin, Vergi Denetim Kurulu Performans Değerlendirme Sistemi Yönetmeliği'nde ayrıntılı bir şekilde düzenlendiği, buna göre; grup başkanı değerlendirmesinin %10'unun; rapor değerlendirme komisyonları tarafından yapılan değerlendirmelerin %10'unun; çalışmalarına ilişkin değerlendirmelerin %70'inin (eğer hizmet içi seminer alınmamış ise %80'inin) ve hizmet içi seminer ortalama sınav puanının %10'unun toplamı sonucunda genel performans puanının elde edildiği,

Vergi Denetim Kurulu Performans Değerlendirme Sistemi Yönetmeliği'nin 24. maddesinde; vergi müfettişlerinin, görev alanlarına giren konularda kendilerini geliştirmeleri maksadıyla kitap ve makale yazmaları veya lisansüstü eğitim ve doktora programlarını bitirmeleri halinde, teşvik mahiyetinde, performans puanı alacaklarının kurala bağlandığı,

Aynı Yönetmelik'in 25. maddesinde ise; her makale için 5, her kitap için 50, tezsiz yüksek lisans için 25, tezli yüksek lisans için 50 ve doktora için 100 puan verileceği, ancak, bu şekilde toplanan puanların 100 puanı geçemeyeceği ve puanların toplamının %2,5'inin, çalışmalardan elde edilen puanlara ilişkin forma aktarılacağının düzenlendiği,

Genel performans puanı hesabında, vergi müfettişleri yönünden, hizmet içi seminer alınması halinde, çalışmalardan elde edilen puanların %70'inin hesaplamaya dahil edildiği göz önünde bulundurulduğunda, teşvik amacıyla verilen puanlar toplamının %2,5'ine karşılık gelen puanın %70'inin genel performansı etkileyeceği,

Suç ve cezalar arasında adil bir dengenin bulunması gerekliliğinin, Anayasal bir ilke olan ölçülülük ilkesinden kaynaklandığı, disiplin suçları ile bu suçlardan kaynaklanan disiplin cezaları ve bunlara bağlanan sonuçların ölçülülük ilkesine uygun olmasının gerektiği,

Anayasa Mahkemesi kararlarında, ölçülülük ilkesinin; "elverişlilik", "gereklilik" ve "orantılılık" olmak üzere üç alt ilkeden oluştuğu; "elverişlilik" ilkesinin, başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını; "gereklilik" ilkesinin, başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını ve "orantılılık" ilkesinin ise, başvurulan önlem ve ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü ifade ettiğinin belirtildiği,

Davaya konu kural ölçülülük ilkesine göre değerlendirildiğinde;

Vergi müfettişleri yönünden performans puanlarındaki başarının; başmüfettişliğe yükselmede, (A) Grup Başkanlıklarında görevli vergi müfettişlerinin, (B), (C) ve (Ç) Grup Başkanlıklarında görevlendirilebilmesinde ve yurt dışında görevlendirilecek müfettişlerin seçiminde doğrudan etkili olduğu,

Ölçülülük ilkesi uyarınca, amaç ve araç arasında hakkaniyete uygun bir dengenin bulunmasının zorunlu olduğu, buna göre; performans değerlendirme sürecinde disiplin cezası almış olan vergi müfettişinin performansları değerlendirilirken, alınan cezaların göz önünde bulundurulup bulundurulmaması hususunda idarenin takdir yetkisi bulunmakta ise de; verilen ceza ile doğurduğu sonuçlar arasındaki makul dengenin kurulmasının da idare açısından bir zorunluluk olduğu,

Dava konusu kuralın; doğurduğu sonuçlar itibarıyla ölçülülük ilkesine uygun bulunmadığı gibi, disiplin cezalarının karşılığı olarak, genel performans puanından indirim yapılmak suretiyle, genel performans puanını belirleyen parametrelerden, tamamen nesnel sonuçları olan çalışmalardan elde edilen puanların da dolaylı olarak indirilmesi sonucunu doğurması nedeniyle hukuka uygun bulunmadığı,

Öte yandan, teşvik amacıyla verilen performans puanlarının, belirli oranlarda genel performans puanını etkileyeceği ve parametrelerden biri (çalışmalardan elde edilen puanlar) içinde değerlendirileceği düzenlenmişken, disiplin cezalarına yönelik olarak doğrudan genel performans puanından indirim yapılmasının, bu yönüyle de ölçülülük ilkesine aykırı olduğu,

Bu itibarla; öngörülen yaptırım ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir denge kurmak zorunda olan davalı idarece, hukuk devletinin unsurlarından olan ölçülülük ilkesine aykırı şekilde düzenlenmiş olan Vergi Denetim Kurulu Performans Değerlendirme Sistemi Yönetmeliği'nin 27. maddesinde hukuka uyarlık bulunmadığı,

Yönetmelik'in 17 ve 18. maddeleri yönünden;

Anılan hükümlerde, 24/03/2017 tarih ve 30017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ve 07/04/2021 tarih ve 31447 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile esaslı değişiklikler yapıldığı dikkate alındığında, bu düzenlemeler yönünden davanın konusuz kaldığı

gerekçesiyle,

Yönetmeliğin, 5. maddesinde yer alan "... Başkanın ... değerlendirmelerini" ve "... diğer çalışmalarına ilişkin değerlendirmeleri" ibarelerinin, 20. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendinin ve 22. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Ancak ilave alınacak puan, 0,50 puanı geçemez" cümlesinin iptali istemi yönünden davanın reddine, 16. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Vergi Müfettişlerinin yeterlik sınavında aldıkları notun %5'i" ibaresinin ve 27. maddesinin iptaline, 17 ve 18. maddelerinin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu Yönetmelik maddelerinin 178 sayılı KHK'nın ek-29. maddesine uygun olarak çıkarıldığı, dava konusu Yönetmeliğin 16. maddesinin ikinci fıkrasının 24/03/2017 tarih ve 30017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile, 27. maddesinin de 07/04/2021 tarih ve 31447 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile mülga olduğu; dava konusu işlemin yürürlükte olan mevzuat hükümleri doğrultusunda hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının, temyize konu iptale ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın iptale ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.