Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1881 K.2024/44

Dava konusu istem: 22/12/2015 tarih ve 29570 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bağımsız Denetim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 27/12/2022 tarih ve E:2016/1628, K:2022/4995 sayılı kararıyla;

Davalı idarenin usule yönelik itirazları geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi.

660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesine, 2. maddesindeki "Bağımsız denetçi", "Bağımsız denetim", "Bağımsız denetim kuruluşu", "Kurul" "Kurum", "Meslek mensubu" ve "Yetki belgesi " tanımlarına, 9. maddesinin birinci fıkrasının (ç) , (f) ve (h) bentlerine, 27. maddesinin birinci fıkrasına, 31. maddesi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 400. maddesine yer verildikten sonra,

660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile, bağımsız denetim alanındaki dağınık yapıyı ortadan kaldırmak, denetim standartlarını tek elden belirlemek, bağımsız denetçileri ve bağımsız denetim kuruluşlarını yetkilendirmek, bu kişilerin tescili, sürekli eğitimi, meslekî etik kuralları, soruşturma ve disiplin faaliyetlerinin belirlenmesi, bağımsız denetim kuruluşları ve denetim uygulamalarının kontrolü ve kalite güvencesine ilişkin düzenlemeleri yapmak ve bağımsız denetim alanında kamu gözetimi fonksiyonunu icra etmek amacıyla, kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu'nun (Kurum) kurulduğu,

Uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarını oluşturma ve yayımlama, bağımsız denetimde uygulama birliğini, gerekli güveni ve kaliteyi sağlama, denetim standartlarını belirleme, bağımsız denetçi ve bağımsız denetim kuruluşlarını yetkilendirme ve bunların faaliyetlerini denetleme, bağımsız denetim alanında kamu gözetimi yapma hususları ile ilgili olarak düzenlemeler yapma yetkisine sahip olan davalı Kurum’un, ilgili bulunduğu sektörde,

kaliteli ve güvenilir bir finansal raporlama ve bağımsız denetim ortamı oluşturmak ve finansal raporların uluslararası standartlarla uyumlu olarak düzenlenmesini ve denetlenmesini sağlayacak standartları yürürlüğe koymak ve etkin bir kamu gözetimini gerçekleştirmek amacıyla 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 6102 sayılı Kanun'la kendisine tanınan bu yetkiyi Bağımsız Denetim Yönetmeliği'ni çıkarmak suretiyle kullandığı,

Bu kapsamda, geçiş döneminde hukukî boşluk oluşmasının önlenmesi ve belli bir süre meslekî tecrübeye sahip olan meslek mensuplarının birtakım yetkilendirme şartlarından muaf tutulmasına yönelik olarak Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin Geçici 1. maddesinde denetçilere ilişkin geçiş kurallarına, Geçici 2. maddesinde ise mevcut denetim kuruluşlarına ilişkin geçiş kurallarına yer verildiği,

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu kurulmadan önce de bağımsız denetim faaliyeti yapıldığından ve meslekî tecrübesinin bir kısmını denetçi, kıdemli denetçi ve başdenetçi unvanı ile mevzuatta denetim öngörülen alanlarda geçirmiş birçok kişi bulunduğundan, Yönetmeliğin Geçici 1. maddesiyle, bu kişilerin önceki bağımsız denetim faaliyetleri yok sayılmamış, özellikle Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte sorumlu denetçi olabilecek meslek mensubunun bulunmasındaki zorluklar da dikkate alınarak denetçilere ilişkin geçiş kurallarına yer verildiği,

Geçiş maddelerinde, daha önce çeşitli kamu kurum ve kuruluşları tarafından bağımsız denetim alanında faaliyet göstermek üzere yetkilendirilen bağımsız denetçiler ve denetim kuruluşları ile bu kapsamda alınan yetki belgelerine dayalı olarak hangi tarihlere kadar denetim faaliyetinde bulunulabileceğine, belli bir meslekî tecrübeye sahip olan meslek mensuplarının meslekî deneyimlerinin ne şekilde dikkate alınacağına ve hangi konularda muafiyet tanınacağına ilişkin hususlara yer verildiği,

Kurum tarafından, geçiş dönemi kuralları belirlenirken, Avrupa Birliği'nin revize 8 numaralı Şirketler Hukuku Direktifindeki esasların da göz önüne alındığı,

Sermaye Piyasası Kurulu'nca davalı idareye gönderilen … tarih ve … sayılı yazıyla talepte bulunulması üzerine, davalı idarece Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “31/12/2014” ibaresinin, “31/12/2016” olarak değiştirildiği; söz konusu değişikliğin, Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamına girenler için yapıldığı; başka bir anlatımla, davalı Kurum'un kuruluşundan önce ilgili mevzuatına göre kamu kurumlarından bağımsız denetime ilişkin lisansı olanlar veya bu kapsamda sınava girmiş olanlar için başvuru süresinin uzatıldığı,

Ayrıca, 21/10/2014 tarih ve 29152 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bağımsız Denetim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesiyle, anılan Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin 4. fıkrasının ilk cümlesinde yer alan “ruhsatları ile” ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı, aynı fıkranın (b) bendinde yer alan “31/12/2014” ibaresinin, “31/12/2015” şeklinde değiştirildiği, böylece henüz meslek mensubu olmayanların geçiş dönemi eğitimlerine katılmalarına imkân tanındığı;

bu bağlamda, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) tarafından 2015 yılı için son dönem YMM sınavının 28 Kasım-7 Aralık tarihlerinde, son dönem SMMM sınavının ise 28-29 Kasım tarihlerinde düzenleneceğinin duyurulması üzerine Kurum'a sürenin uzatılması için yoğun talep gelmesi nedeniyle son dönem sınavına girecek kişilerin 31/12/2015 tarihine kadar ruhsat alma imkânlarının bulunmaması ve bu nedenle mağduriyet yaşamamaları için geçici 1. maddenin dördüncü fıkrasının (b) bendinde yer alan “meslek mensubu olmaları” ibaresinin “girdikleri sınavlar sonucunda meslek mensubu olmaya hak

kazanmaları” şeklinde değiştirildiği,

Bu durumda, 2015 yılı Kasım ayında yapılacak olan SMMM sınavı ile YMM sınavına girmek suretiyle SMMM veya YMM olma hakkını haiz olup ancak ruhsatlarını almak için yeterli süresi olmayanların herhangi bir hak kaybına uğramamalarına yönelik Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde yapılan dava konusu değişikliklerde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu değişiklik ile bir çok meslek mensubu olmayan lisans mezunlarının bağımsız denetçilik sınavına alınmasının, ileride sınavda başarılı olan ancak meslek mensubu olamaması nedeniyle bağımsız denetim belgesi alamayan kalabalık bir kitle ortaya çıkaracağı; bağımsız denetçi olabilmenin ilk ve temel şartının, 3568 sayılı Kanun uyarınca SMMM'lik ya da YMM'lik ruhsatı alması olduğu; bağımsız denetim alanının ayrı bir meslek alanı olmadığı; anılan düzenleme ile sadece belirli kesim adaylar için lehe uygulama doğurduğu; diğer kesime ise haksızlık olmakla beraber rekabet ve fırsat eşitliğine aykırı sonuçlar doğurduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.