Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1980 K.2023/3208

Dava konusu istem: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 08/06/2011 tarih ve 2011/48 sayılı "Yurtdışı borçlanma ve tahsis işlemleri" konulu Genelgesinin, "1.4 Yazılı istekte bulunmak" kısmının son paragrafının son cümlesinde yer alan; "Söz konusu üç aylık sürenin belirlenmesinde ilgili yazının Kurumdan çıkış tarihi esas alınacaktır." ibaresinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 13/03/2023 tarih ve E:2021/6897, K:2023/1160 sayılı kararıyla;

Dava konusu düzenlemenin yürürlükten kaldırılması nedeniyle dava konusuz kaldığından, bu dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, toplam 387,90 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 9.500,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı idarece tesis edilen işlemlerde dava konusu Genelge maddesine atıf yapıldığı, 02/09/2021 tarihli başvurusuna 03/09/2021 tarihinde cevap veren idarenin yürürlükten kalkmış olmasına rağmen dava konusu genelge hükmüne atıf yaptığı, davanın açılmasına davalı idarenin sebebiyet vermiş olması nedeniyle yargılama giderlerinden de sorumlu tutulması gerektiği, temyize konu kararın yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Davanın açılmasına idarenin sebebiyet verdiği hususu dikkate alındığında, davacının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 08/06/2011 tarih ve 2011/48 sayılı "Yurtdışı borçlanma ve tahsis işlemleri" konulu Genelgesinin, "1.4 Yazılı istekte bulunmak" kısmının son paragrafının son cümlesinde yer alan; "Söz konusu üç aylık sürenin belirlenmesinde ilgili yazının Kurumdan çıkış tarihi esas alınacaktır." ibaresinin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

Anılan Genelgenin dava konusu edilen “1.4 Yazılı istekte bulunmak” başlıklı bölümü, Sosyal Güvenlik Kurumu Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün "Yurt Dışı Borçlanma İşlemleri" konulu 10/01/2021 tarih ve 2021/2 sayılı Genelgesi ile 01/08/2019 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmış ve uygulanmasına son verilmiştir.

Dairece, temyize konu karar ile davanın esası hakkında karar verilmesine yer bulunmadığına; toplam 387,90 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 9.500,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin yargılama giderleri konusunda yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinde;

"Yargılama giderleri şunlardır:

a) Celse, karar ve ilam harçları.

b) Dava nedeniyle yapılan tebliğ ve posta giderleri.

...

ğ) Vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücreti.

h) Yargılama sırasında yapılan diğer giderler." ;

"Yargılama giderlerinden sorumluluk" başlıklı 326. maddesinde;

"(1) Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir.

(2) Davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır.

..." hükümlerine yer verilmiştir.

6100 sayılı Kanun'un 331. maddesinin 1. fıkrasında ise; "Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu uyuşmazlıkta, Daire tarafında yapılan yargılamanın sonucunda davanın esası hakkında karar verilmesine yer bulunmadığına karar verilmiş ve toplam 387,90 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 9.500,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine karar verilmiştir.

2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, düzenleyici veya bireysel bir işlem nedeniyle menfaati ihlal edilenler tarafından iptal davası açılabileceği belirtilerek, kişilere, dava açma yolu ile iddialarını yargı yerinde ileri sürme hakkı düzenlenmiştir.

Hukukumuzda, iptal davası açıldıktan sonra, yargılama faaliyeti devam ederken, kamu hizmetinin sürekliliği ve değişkenliği kapsamında idarece işlemin, yürürlükten kaldırılması, hukuk aleminde geçerliliğinin kalmaması ve artık işin esasının incelenmesinde menfaat görülmeyen hallerde davanın konusuz kaldığından söz edilmektedir.

Davanın konusuz kaldığı durumlarda, yargı yerince dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilebileceği tabii olmakla birlikte, yargılama faaliyeti esnasında yapılan yargılama giderlerinin hangi tarafa yükletileceğinin de kararda ayrıca belirlenmesi gerekmektedir.

Bu noktada, 6100 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 331. maddesinde, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği düzenlemesine yer verilmiş; böylece, kural olarak, yargılama giderlerinin davada haksız çıkan tarafa yükletilmesi esası benimsenmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, davacının 02/09/2021 tarihli ve "30/07/2019 tarihinde yapılan yurt dışı borçlanma talebinin reddine ilişkin işlemin kaldırılarak talebi doğrultusunda borç tahakkuk ettirilmesine" ilişkin talebinin, davalı idarenin … tarih ve … sayılı yazısıyla; 2011/48 sayılı dava konusu Genelgeye atıf yapılarak reddedildiği, bunun üzerine davacının anılan Genelgenin iptali istemiyle bakılan davayı ikame ettiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarıldığı üzere, davalı idare tarafından, davacının yurt dışı borçlanma talebinin, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 08/06/2011 tarih ve 2011/48 sayılı "Yurtdışı borçlanma ve tahsis işlemleri" konulu Genelgesi gerekçe gösterilmek suretiyle reddedildiği görülmektedir.

Bu duruma göre, davacının başvurusuna cevap olarak tesis edilen işlemlerde, dava konusu Genelgenin, gerekçe olarak işleme yazıldığı ve Kurumun genelgelerinin Resmi Gazetede yayımlanması gereken mevzuat kapsamındaki düzenlemelerden olmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, bakılan uyuşmazlıkta davacının, davada haksız çıkan taraf olarak kabulüyle yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasına olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davacının başvurusu hakkında tesis edilen işlemlerde, yürürlükte olmayan Genelgeye yer verilmesi nedeniyle, anılan Genelgeye karşı dava açan davacının, davada haksız çıkan taraf olarak kabul edilemeyeceği, dolayısıyla yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacıya yüklenmesinde isabet bulunmadığı anlaşılmaktadır.