Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2585 K.2024/3110

Dava konusu istem: Davacının burs başvurusunun reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı (TÜBİTAK) Bilim Kurulunun "KHK ile kamu görevinden çıkarılan gerçek kişiler TÜBİTAK desteklerinden yararlanamazlar." yönündeki kararının iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 09/11/2022 tarih ve E:2020/1810, K:2022/6366 sayılı kararıyla;

Davalı idarenin usule ilişkin iddiaları kabul edilmemiş,

278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 2. maddesi, bu maddeye dayanılarak hazırlanan Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı Burs ve Destek Programlarının Yürütülmesine ilişkin Usul ve Esaslar'ın "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi, "Tanımlar" başlıklı 3. maddesi ve "Değerlendirme ve destek" başlıklı 6. maddesine yer verilerek;

278 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, TÜBİTAK’ın görevleri arasında, öğrenim ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmenin ve bu amaçla burslar vermenin sayıldığı;

TÜBİTAK'ın, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek; bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla kurulan bir kamu kurumu olduğu yönünde tartışma bulunmadığı; dolayısıyla kamu kurumu olan bu Kurumun temel görevleri arasında, kamu kaynağından aktarılacak olan bursların yine kamu menfaati amacıyla kullanılmasını sağlamanın bulunduğu;

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı Burs ve Destek Programlarının Yürütülmesine ilişkin Usul ve Esaslar'ın 6. maddesinde de, Kuruma yapılan burs başvurularının ön incelemeye alınacağı, desteklenecek başvuruların da Başkanlık onayıyla kesinleşeceğinin düzenlendiği; bu düzenlemeye göre, burs başvurularının ön inceleme aşamasında değerlendirileceği, ön incelemeyi geçen destek başvurularının, başvurulan programın niteliğine uygun olarak değerlendirmeden geçeceği;

Burs başvurularının değerlendirme aşamalarından olan ön inceleme aşaması için, ... tarih ve ... sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim Kurulu kararı ile Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzeni ve temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik menfur 15 Temmuz 2016 silahlı darbe teşebbüsünün ardından Anayasa'nın 120. maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi gereğince ilan edilen Olağanüstü Hal kapsamında çıkarılan Kanun Hükmünde Kararnameler ile yapılan düzenlemeler çerçevesinde;

terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen gerçek ve tüzel kişiler ile Bakanlar Kurulu kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler ile doğrudan veya anılan Kanun Hükmünde Kararnamelerde öngörülen usuller çerçevesinde meslekten, kamu görevinden veya ilgili kurumların teşkilatından çıkarılan gerçek kişilerin herhangi bir TÜBİTAK desteğine ve herhangi bir proje, etkinlik, yayın,

burs ve sair desteklere başvurularının kabul edilemeyeceğine ilişkin karar alındığı;

Davacı tarafından yapılan burs başvurusunun da bu karar doğrultusunda kabul edilmemesi üzerine, alınan kararın hukuka aykırı olduğu belirtilerek, burs başvurusunun reddine dair işlem ile birlikte dayanağı olan bu kararın iptalinin istenildiği;

Davalı tarafından verilen savunma dilekçelerinde, TÜBİTAK Bilim Kurulunun kurumun en üst karar organı olduğu, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası alınan Olağanüstü Hal Kararı sonrasında, bu sürece ilişkin olarak kendilerinin de Kurum olarak bir takım önlemler almalarının zaruri olması sebebiyle, çıkarılan Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararnamelerinin de amacına uygun olarak TÜBİTAK Bilim Kurulunun Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile tanınan düzenleyici işlem yapma yetkisi kapsamında,

terör örgütleriyle irtibatı veya iltisakı olduğu gerekçesiyle Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararnamesi ile kamu görevinden çıkarılan kişilerin burs başvurularının kabul edilemeyeceğine ilişkin karar alındığı, böyle bir karar alınmaması durumunda Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname ile getirilen önlemlerin içerik ve amacına aykırı olarak bu kişilere burs verilmesinin, kamu kaynaklarının doğru bir şekilde kullanılması gerekliliğine ilişkin ilkeye aykırı olacağından, bu yönde karar alındığının belirtildiği;

Ülkemizde yaşanan 15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişimi sonrasında ilan edilen Olağanüstü Hal kapsamında çıkarılan Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararnameler ile darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde alınması zaruri olan tedbirler ile bunlara ilişkin usul ve esasların belirlendiği; bu kapsamda, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen gerçek kişilerin kamu görevinden çıkarılmasına karar verildiği;

Davalı idarenin bir kamu kurumu olduğu ve vermiş olduğu bursların da kamu yararına uygun olarak verilmesi gerektiğinin kuşkusuz olduğu; söz konusu bursların tek amacının, öğrenim gören veya öğrenim sonrası araştırma yapan kişileri maddi yönden desteklemek olmayıp, yapılan bu bilimsel araştırmaların sonrasında yine kamunun menfaatine uygun bir şekilde kullanılmasını sağlamak olduğu; dolayısıyla burs başvurularının bu kapsamda değerlendirilmesi amacıyla, davalı idarece Olağanüstü Hal kapsamında alınan Kanun Hükmünde Kararnamelerinin amacı da göz önünde bulundurularak söz konusu kararın alındığı ve alınan kararın da amacının kamu kaynaklarının doğru ve verimli bir şekilde uygun kişilere aktarılarak kullanılması olduğunun görüldüğü;

Bu durumda, üst hukuk normları ile idareye verilen takdir yetkisi kapsamında alınan karara dayanılarak, olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirlere ilişkin olarak kamu görevinden çıkarılan davacının burs başvurusunun kabul edilmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı;

Davacı tarafından, Olağanüstü Hal kapsamında alınan Kanun Hükmünde Kararnamelerde, terör örgütleriyle irtibatı veya iltisakı bulanan kişilere TUBİTAK bursu verilemeyeceğine ilişkin bir düzenleme bulunmaması nedeniyle alınan kararın kanuni dayanağı bulunmadığı ileri sürülmüşse de, Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamelerinde kazuistik bir şekilde her hususun düzenlenmesi gerekmeyeceği, davalı idarelere verilen düzenleyici işlem yapma yetkisi kapsamında bu kanun hükmünde kararnamelerin amacı göz önüne alınarak yine kendi mevzuatlarınca kendilerine verilen düzenleme yapma yetkisi kapsamında buna ilişkin karar alınacağının açık olduğu, dava konusu edilen kararın da bu yönde alındığı görüldüğünden, davacının bu iddiasının hukuken kabulünün mümkün bulunmadığı;

Diğer yandan, davacının kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararıyla veya bu karara karşı idari yargıda açacağı dava sonucunda, davacının terör örgütlerine üyeliği, iltisakı veya irtibatı bulunmadığı gerekçesiyle verilecek iptal kararı sonrası, davalı idarece bu husus göz önüne alınarak davacının burs başvurusunun yeniden değerlendirileceğinin hukuken kabulü gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, iptali talep edilen işlemlerin Dairece ayrı ayrı değerlendirilmediği, OHAL Komisyonu tarafından kamu görevine geri döndürülmesinin göz ardı edildiği, Dairece idarenin düzenleyici işlem yapma yetkisinin hukuka ve Anayasa'ya aykırı şekilde yorumlanarak hak ve özgürlüklerin düzenleyici işlemlerle sınırlanabileceği sonucuna varıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen reddi ile Daire kararının düzenleyici işlem yönünden davanın reddine ilişkin kısmının onanması, temyiz isteminin kısmen kabulü ile Daire kararının bireysel işlem yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Danıştay Sekizinci Dairesince davanın reddine karar verilmiştir.

Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Sekizinci Dairesi kararının, dava konusu TÜBİTAK Bilim Kurulu kararı yönünden davanın reddine ilişkin kısmı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, Daire kararının anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Daire kararının, davacının burs başvurusunun reddi işlemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmına gelince;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca, bir idari işlem, dava konusu edilmesi halinde diğer unsurları yanında sebep unsuru yönünden de yargı merciince hukuka uygunluk denetimine tabi tutulacak olup, sebep unsuru, idareyi işlem tesis etmeye sevk eden maddi veya hukuki durumlardır.

Temyizen incelenen davada, davalı idareyi dava konusu burs başvurusunun reddi işlemini yapmaya sevk eden hukuki sebep, davacının 686 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılmış olmasıdır. Bununla birlikte, davacının kamu görevinden çıkarılma işlemine karşı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvuru sonucunda, anılan Komisyonun ... tarih ve K:... sayılı kararı ile davacının kamu görevine iade talebinin yerinde görülerek başvurusunun kabulüne karar verildiği ve davacı vekilince söz konusu Komisyon kararının 22/12/2022 tarihinde dava dosyasına sunulduğu görülmektedir.

Bu bakımdan, dava konusu burs başvurusunun reddi işleminin sebep unsurunu oluşturan kamu görevinden çıkarılma işlemi, ilgili Komisyon kararı ile ortadan kaldırıldığından, anılan işlemin, sebep unsurunun hukuki dayanaktan yoksun hale gelmesi nedeniyle iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Ancak davacının burs başvurusunun idarece diğer hukuksal nedenler yönünden ayrıca değerlendirileceği tabiidir.

Bu itibarla, davacının burs başvurusunun reddi işlemi yönünden davanın reddi yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.