Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2588 K.2024/2989

Dava konusu istem: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün internet sitesinde 04/04/2019 tarihinde yayınlanan 2018 yılı ocak başı satış fiyatlarının belirlenmesi maksadıyla alınan birim fiyat belirleme Komisyon Raporu'nun; "Termik santral, sanayi, ısınma amaçlı olarak satışı yapılan Kömür/Asfaltit için ocak başı satış alt ısıl kalori değeri başına 0,090-TL/ton olarak hesaplanması"na ilişkin kısmının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 09/11/2022 tarih ve E:2019/7012, K:2022/6384 sayılı kararıyla;

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 2, 3 ve 14. maddeleri ile Maden Yönetmeliği'nin, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle, 87. maddesine yer verilmiş,

Dava dilekçesinin konu ve sonuç-istem kısmında; "Kömür/Asfaltit" ifadesine yer verilmiş ise de; Muğla ili, Milas ilçesinde bulunan IV. Grup (linyit) maden işletme ruhsat sahasında faaliyet gösteren davacının dosyaya sunduğu dilekçelerdeki ifadeler ve iddialar değerlendirildiğinde istemin "kömür" için belirlenen değere yönelik olduğu anlaşıldığından; incelemenin bu hususla sınırlı olarak yapıldığı belirtildikten sonra,

Kararda yer verilen Yasa ve Yönetmelik hükümlerinden, ruhsat sahibi tarafından beyan edilen asgari ocak başı satış fiyatının davalı idare tarafından denetlenebileceği ve bunun sonucunda eksik beyanda bulunulduğunun tespiti halinde bunun tamamlattırılacağı açık olduğundan, devlet hakkına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek aksaklıkları ve tutarsızlıkları önlemek, beyanlar arasında birliği sağlayarak devlet hakkı kayıplarının önüne geçmek amacıyla davalı idarenin dayanaklarını ortaya koymak suretiyle asgari emsal fiyat tespiti yapma konusunda yetkili olduğu,

Bu durumun, 6592 sayılı Kanun ile Maden Kanunu'nun 14. maddesinde yapılan değişiklikle, "Madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatı, bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek Genel Müdürlükçe ilan edilir." denilmek suretiyle yasal temele de kavuşturulduğu,

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün kurumun internet sitesinde 04/04/2019 tarihinde yayımlanan duyurusu ile Kömür (IV.

Grup) madeni için 2018 yılına ait Devlet hakkı hesaplanmasına esas ocak başı satış fiyatının "Termik santrallere, sanayi, ısınma amaçlı olarak satışı yapılan kömürlerde, kömürün tüvenan olarak satılması halinde tüvenan Kcal/ton değerinin, zenginleştirme işlemi sonrası satılması halinde ise zenginleştirilmiş Kcal/ton değerinin 0,090 TL/ Kcal katsayısı ile çarpımı sonucu oluşan fiyat üzerinden ocak başı satış fiyatının belirlenmesi"ne karar verildiği,

bu esaslara göre hesaplanacak kömür için ocak başı satış fiyatından kömürün zenginleştirme işlemi sonrası ya da uç ürün elde edilmesi halinde ise, işleme tabi tutulan kömür için ton başına 8,00 TL/Ton, torbalama yapılması halinde ton başına 30,00 TL/Ton ve kurutma işlemine tabi tutulması halinde ton başına 4,00 TL/Ton tesis gideri düşülmesi ile ocak başı satış fiyatının hesaplanmasının Komisyon'un görüşü olduğunun belirtildiği,

Bu durumda, davacı tarafından bölgesel farklılıklar ile kömür madeninin kullanım alanları dikkate alınmadan, ocak başı satış fiyatının tespit edildiği iddia edilmekte ise de, davalı idarece farklı bölgelerde farklı kalorifik değerde kömür istihracı olduğu göz önüne alınarak kömür madeninin kalorifik değeri esas alınmak suretiyle ocak başı satış fiyatının tespit edildiği ve böylece kalori değeri baz alınarak bölgesel farklılıklar bertaraf edilerek, Ülke genelinde farklı özellikte bulunan kömürler için uygulama birliğinin sağlanmış olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hem mülga hem de yürürlükte olan Maden Yönetmeliği uyarınca ocak başı satış fiyatı belirlenirken madenin kalorifik değeri, kükürt oranı, uçucu maddeler gibi unsurların dikkate alınması gerektiği, ocak başı birim fiyat belirlenirken herhangi bir kalorifik değer ve kullanım amacı ayrışması yapılmadan tüm kalorifik değer türlerini haiz kömürler (ısınma, santral, sanayi) için aynı birim fiyata ilişkin hesaplama yöntemi belirlenmesinin hukuka aykırı olduğu; emsal fiyat tespitinde kullanılması gereken unsurların yönetmelikte açıkça belirtilmesine rağmen bu unsurlar dikkate alınmadan ocak başı satış fiyatı ile ilgili tespit yapılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Konuya ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde, davalı idarenin dayanaklarını ortaya koymak suretiyle emsal fiyat tespiti yapma konusunda yetkili olduğu konusunda tartışma bulunmadığı, bununla birlikte, davalı idarece ocak başı satış fiyatı tespitine esas rapor hazırlanırken sahaların üretim yöntemleri, çıkarılan madenin özellikleri, madenin kullanım alanları vb. özelliklerin dikkate alınmak suretiyle kömür madeni istihracı olan sahalar bakımından ayrı ayrı fiyat tespiti yoluna gidilmesi gerektiği açıktır.

Dava konusu işlem incelendiğinde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün 2018 yılı ocak başı satış fiyatlarının belirlenmesi maksadıyla alınan Komisyon Raporu'nun; termik santral, sanayi, ısınma amaçlı olarak satışı yapılan Kömür/Asfaltit için ocak başı satış fiyatının alt ısıl kalori değeri başına 0,090-TL/ton olarak hesaplanmasına karar verildiği fakat bu belirleme yapılırken Maden Yönetmeliğinin 87. Maddesindeki unsurların dikkate alınmadığı görüldüğünden; öte yandan, davalı idare tarafından sonraki yıllarda kömür ile ilgili ocakbaşı satış fiyatı tespit edilirken yöntem değişikliğine de gidildiği anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Üyeler ... ve ...'nun dava dilekçesinin konu ve sonuç kısmında "Kömür/Asfaltit" ifadesine yer verilmesine rağmen Dairece "kömür" yönünden hasren inceleme yapılmasında hukuki isabet bulunmadığı yolundaki usule ilişkin oylarına karşılık davacı iddiaları değerlendirildiğinde; Dairece hasren inceleme yapılmasında hukuki isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılarak işin esasına geçildi.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.