Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2601 K.2024/2991

Dava konusu istem: ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından, muhtelif illerde bulunan maden ruhsatları için 2018 yılına ilişkin verilmesi gereken devlet haklarıyla ilgili olarak işletme faaliyet raporu beyannamesini, asıl işletme faaliyet raporları beyannamelerini ve revize işletme faaliyet raporları beyannamelerini 595.150,56 TL fazla devlet hakkı tahsil edilecek şekilde verdirilmesi yönündeki uygulama işlemlerinin, fazla alınan tutarların ve uygulama işlemlerinin dayanağı olan, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün internet sitesinde yayımlanan;

" 2018 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları - Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine " başlıklı, 04/04/2019 ve 19/06/2019 tarihli duyurularda yer alan, " Not: 2018 yılı Devlet Hakları, 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14.maddesinde belirtilen Devlet Hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacaktır." ifadelerinin iptali ile tahsil edilen tutarın faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 15/03/2023 tarih ve E:2019/6353, K:2023/1219 sayılı kararıyla; Davalı idarenin usule ilişkin iddiaları kabul edilmemiş,

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 3. maddesi ile aynı Kanun'un 7174 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce yürürlükte olan "Devlet hakkı ve il özel idare payı" başlıklı 14. maddesine yer verildikten sonra 7174 sayılı Maden Kanunu İle Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesi ile 3213 sayılı Kanunun 14. maddesinin başlığının “Devlet hakkı” şeklinde, dördüncü fıkrasının (ç) bendinde yer alan “%4” ibaresinin “%4,5” şeklinde, (e) bendinde yer alan “%2” ibaresinin “%3” şeklinde değiştirildiğine ilişkin açıklamaya yer verilmiş.

12/06/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’na eklenen Geçici 43. maddede ise, “14/2/2019 tarihli ve 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla Devlet hakkı oranlarına ilişkin olarak bu Kanunda yapılan değişiklikler 2018 yılı Devlet hakkı beyan, tahakkuk ve tahsilatlarında uygulanmaz.” hükmünün yer aldığı belirtildikten sonra,

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nce 04/04/2019 tarihinde resmi internet sitesinde ‘2018 yılı Ocakbaşı Satış Fiyatları – Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine’ konulu duyuru ile tebliğ edilen ‘NOT: 2018 yılı Devlet Hakları, 7164 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanununun 14. maddesinde belirtilen devlet hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacaktır.’ ve 19/06/2019 tarihli duyuruda yer alan, "Not: 2018 yılı Devlet Hakları,

7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen Devlet Hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacaktır." şeklindeki idari işlemler ile davacının sahibi olduğu maden ruhsatlarıyla ilgili olarak 3213 sayılı Maden Kanunu hükümlerine göre 2018 yılı için 30/04/2019 tarihine kadar vermesi gereken Devlet haklarıyla ilgili işletme faaliyet raporu beyannamesini, davalının 2018 yılında yürürlükte olan mevzuat hükümlerine aykırı olacak şekilde 28/02/2019 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 Sayılı Maden Kanunun 14. maddesinde yapılan değişiklikteki artışlara göre davacıya … tarihinde ...,

..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... numaralı asıl işletme faaliyet raporu beyannamesi ve … tarihinde ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... numaralı Revize işletme faaliyet raporları beyannamesini 595.150,56 TL fazla devlet hakkı (Hazine ve Orman Payı) tahsil edilecek şekilde verdirilmesi yönündeki uygulama işlemleri yönünden;

Dava konusu "2018 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları - Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine" başlıklı ve 04/04/2019 tarihli duyuru ile ilgili mevzuat uyarınca 2019 yılı içerisinde ödenmesi gereken 2018 yılı Devlet haklarının 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen Devlet hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacağının duyurulduğu,

12/06/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’na eklenen Geçici 43. madde uyarınca 04/04/2019 tarihli duyurudan kaynaklanan uyuşmazlığın ortadan kalktığı anlaşıldığından, anılan işlemler yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği,

Fazla alınan tutarların 3213 sayılı Maden Kanununun 14. maddesindeki ''Süresinde tahakkuk ettirilmeyen Devlet hakkına, tahakkuk ettirilmesi gereken ayın son gününden tahakkuk ettirildiği tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında faiz uygulanır.

'' hükmü uyarınca 6183 sayılı Kanunun 51. maddesindeki orana göre hesaplanacak faiziyle birlikte ödenmesi yönünden;

Uyuşmazlıkta; davacının fazladan ödemek yapmak suretiyle toplam da 595.150,56 TL devlet hakkı ödemek zorunda kaldığı, 12/06/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’na eklenen Geçici 43. madde uyarınca her bir ruhsat sahası için fazladan ödenen devlet hakkı tutarlarının idarece iadesinin gerçekleştiğinin anlaşıldığı,

Yukarıda açıklandığı üzere idarece tesis edilen duyurunun yayımlanmasından sonra Maden Kanununa eklenen Geçici 43. madde ile oluşan hukuka aykırılığın giderildiği görülmekle birlikte davacının idarenin kusurundan kaynaklı olarak tesis edilen işlem nedeniyle fazladan ödediği devlet hakkının idarece iade edilirken yasal faiz oranıyla hükmedilmesi gerektiği,

Bu durumda, davacının fazladan ödediği devlet hakkı tutarı iade edilirken faiziyle birlikte iade edilmesi gerektiğinden, idare tarafından iade edilen miktara ilişkin olarak yasal faizin ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle,

Dava konusu işlemler yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına; davanın faize ilişkin kısmının 6183 sayılı Kanunun 51. maddesinde yer alan faiz oranını geçmemek üzere yasal faiziyle ödenmek üzere kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Devlet hakkı oranlarına ilişkin olan dava konusu duyuruların mevzuat değişikliği kapsamında bir bilgilendirme olduğu, icrai nitelikte olmayan, tek başına kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem niteliğinde olmadığı; sadece bilgilendirme amaçlı, bilgilendirme mahiyetinde olan duyurular olduğu; davaya konu duyuruların yayımlandığı dönemde mevzuata uygun olarak yayımlandığı ve hukuka aykırılık bulunmadığı; ayrıca, davanın 3213 sayılı Kanunun Geçici 43. maddesinin yayım tarihi olan 12/06/2019 tarihinden sonra açıldığı, davacının revize beyannameyi verdiği ve ödemeyi yaptığı tarihin de bu tarihten sonra olduğu,

dolayısıyla davanın açılmasında herhangi bir kusurlarının bulunmadığı, davaya sebebiyet vermedikleri; davacının, dava dilekçesinde, açık bir şekilde faiz isteminde bulunmadığı; davacının revize beyannameyi verdiği ve ödemeyi yaptığı tarihin, kanuni düzenlemenin yayım tarihi olan 12/06/2019 tarihinden sonra olduğundan faize hükmedilmesinin doğru olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının dava konusu duyurulara ilişkin kısmının gerekçeli olarak onanması ; faize ilişkin kısmının ise onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacı şirket, eski adı Maden İşleri Genel Müdürlüğü (MİGEM) şimdi ise ismi Maden ve Petrol Genel Müdürlüğü (MAPEG ) olarak değişen kurum tarafından verilen, İstanbul İli Şile İlçesi sınırları içindeki … sicil numaralı, Balıkesir ili Sındırgı ilçesi sınırları içindeki … sicil, … sicil, … sicil numaralı, Uşak ili Merkez ilçesi sınırları içindeki 5091 sicil numaralı, Bursa ili, Orhaneli ilçesi sınırları içindeki … sicil numaralı, Muğla ili, Milas ilçesi sınırları içindeki … sicil, … sicil, … sicil, … sicil, … sicil, … sicil, … sicil numaralı maden ruhsatlarına sahiptir.

3213 sayılı Maden Kanununun 14. maddesine göre, 2018 yılı için ödenecek Devlet hakları ile ilgili beyannamelerini vermeden önce, davalının 2018 yılı Devlet hakları hesabında 7164 sayılı Kanunda belirtilen oranların dikkate alınacağı yönünde duyuru yapması üzerine, davacı tarafından … tarih ve … sayı ile kayda giren dilekçeyle, 2018 yılı Devlet haklarının o tarihte yürürlükte olan kanun hükmüne göre verilmesi gerektiğinden bahisle 2018 yılı Devlet haklarıyla ilgili beyannamenin, dava hakları saklı tutulmak suretiyle itirazi kayıtlı olarak verileceği belirtilmiş ve 30/04/2019 tarihinde de ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... numaralı asıl işletme faaliyet raporu beyannameleri internet sistemi üzerinden davalı idareye sunulmuştur.

Farklı maden gruplarında işletme ruhsatı olan davacı tarafından, 595.150,56 TL Devlet hakkını ihtirazi kayıtla ödedikten sonra temyizen incelenen dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nce 04/04/2019 tarihinde resmi internet sitesinde ‘2018 yılı Ocakbaşı Satış Fiyatları – Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine’ konulu duyuru ile tebliğ edilen ‘NOT: 2018 yılı Devlet Hakları, 7164 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanununun 14. maddesinde belirtilen devlet hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacaktır.’ ve 19/06/2019 tarihli duyuruda yer alan, "Not: 2018 yılı Devlet Hakları,

7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen Devlet Hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacaktır." şeklindeki idari işlemler ile davacının sahibi olduğu maden ruhsatlarıyla ilgili olarak 3213 sayılı Maden Kanunu hükümlerine göre 2018 yılı için 30/04/2019 tarihine kadar vermesi gereken devlet haklarıyla ilgili işletme faaliyet raporu beyannamesini, davalının 2018 yılında yürürlükte olan mevzuat hükümlerine aykırı olacak şekilde 28/02/2019 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 Sayılı Maden Kanunun 14. maddesinde yapılan değişiklikteki artışlara göre davacıya … tarihinde ...,

..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... numaralı asıl işletme faaliyet raporu beyannamesi ve … tarihinde ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... numaralı Revize işletme faaliyet raporları beyannamesini 595.150,56 TL fazla devlet hakkı (Hazine ve Orman Payı) tahsil edilecek şekilde verdirilmesi yönündeki uygulama işlemleri yönünden;

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün internet sitesinde yayımlanan; " 2018 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları - Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine " başlıklı 04/04/2019 tarihli ve 19/06/2019 tarihli duyurularda yer alan, " Not: 2018 yılı Devlet Hakları, 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14.maddesinde belirtilen Devlet Hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacaktır." ifadeleri ile ilgili mevzuat uyarınca 2019 yılı içerisinde ödenmesi gereken 2018 yılı Devlet haklarının 7164 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen Devlet hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacağı duyurulmuştur.

12/06/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’na eklenen Geçici 43. maddesinde ise, 14/02/2019 tarih ve 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla Devlet hakkı oranlarına ilişkin olarak bu Kanunda yapılan değişikliklerin 2018 yılı Devlet hakkı beyan, tahakkuk ve tahsilatlarında uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır.

Böylece, 7176 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’na eklenen ve yukarıda anılan Geçici 43. madde uyarınca dava konusu 04/04/2019 tarihli duyurunun, kanun hükmü karşısında uygulanabilirliği kalmamıştır.

Öte yandan, 3213 sayılı Kanun'a eklenen geçici 43. madde uyarınca davalı idare tarafından yayınlanan 02/08/2019 tarihli duyuruda da, 2018 yılı Devlet hakkını en az ruhsat bedeli üzerinden beyan eden ve ödeyen ruhsat sahiplerinin e-maden sayfasında yayımlanan talep formunu 05/08/2019 tarihi itibarıyla doldurarak elektronik talep oluşturmaları halinde fazladan ödemiş oldukları Devlet hakkı tutarlarının iade edileceği konusunda ilgililere bilgilendirme yapılmıştır. Dolayısıyla, 02/08/2019 tarihli duyuru ile de dava konusu edilen 19/06/2019 tarihli duyurunun işlevsiz bırakıldığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, 3213 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 43. madde ile 04/04/2019 tarihli duyurudan kaynaklanan uyuşmazlık; anılan kanuni düzenleme uyarınca davalı idare tarafından yayınlanan 02/08/2019 tarihli duyuru ile de 19/06/2019 tarihli duyurudan kaynaklı uyuşmazlık ortadan kalkmıştır.

Ayrıca, dosyadaki belge ve bilgilerin incelenmesinden, davalı idare tarafından yayımlanan 02/08/2019 tarihli duyuru üzerine, davacı tarafından düzenlenen talep formu ile fazladan ödenen Devlet hakkı bedellerinin iadesinin talep edildiği ve davalı idare tarafından Devlet hakkının taban bedel tutarı fazlası olan kısımların, 23/08/2019 tarihinde davacının hesabına yatırıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda, davacı tarafından talep edilen 595.150,56 TL fazla Devlet hakkı bedelinin tahsili istemi yönünden de davanın konusuz kaldığı sonucuna varılmıştır.

Fazla alınan tutarların 3213 sayılı Maden Kanununun 14. maddesindeki ''Süresinde tahakkuk ettirilmeyen Devlet hakkına, tahakkuk ettirilmesi gereken ayın son gününden tahakkuk ettirildiği tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında faiz uygulanır.

'' hükmü uyarınca 6183 sayılı Kanunun 51. maddesindeki orana göre hesaplanacak faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden ise;

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Sekizinci Dairesi kararının, davacının faiz isteminin kabulüne ilişkin kısmı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.