Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2772 K.2024/15

Dava konusu istem: 05/01/2017 tarih ve 29939 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 6. maddesiyle değiştirilen anılan Tebliğ'in 13. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinin istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 03/04/2023 tarih ve E:2017/463, K:2023/1592 sayılı kararıyla;

Davalı idarenin usule yönelik itirazı yerinde görülmemiş,

İdarenin düzenleyici işlem yapabilme yetkisinin, Anayasa'nın 124. maddesine dayanan anayasal bir yetki olduğu, mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla idarece düzenleyici işlemler yapılabileceği, kamu hizmetlerinin hangi şartlar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden tespit etmek her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara uyum sağlamak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla ve kurallar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişikliklerin yapılması konusunda da idareye takdir yetkisi tanındığı,

Düzenleyici ve denetleyici kurumların ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi üstlendiği, bu kuruluşların temel işlevinin, toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlardaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemek olduğu, kamu hizmetlerinin değişen şartlara uyarlanması ve geliştirilmesi ihtiyacının, idarelere, kamu hizmetinin sunumuna ilişkin düzenleyici işlemlerin değiştirilebilmesi ya da yürürlükten kaldırılabilmesi imkânını tanıdığı,

diğer idareler ile karşılaştırıldığında, bağımsız idarî otoritelerin düzenleme yapma ve mevcut düzenlemelerde değişiklik yapma yetkisinin, düzenlemeye tâbi piyasanın dinamik ve teknik yapısı gereği daha kapsamlı olduğu konusunda tereddüt bulunmadığı,

Elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreye uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mâlî açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulmasını teminen gerekli düzenlemeleri yapmak, dağıtım için yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tespit ederek gerektiğinde ilgili lisans hükümleri doğrultusunda değiştirmek ve dağıtım tarifelerini incelemek ve onaylamak gibi işlemlerin Kurumun yetkileri arasında olduğu,

Bu kapsamda 2011-2015 ikinci uygulama döneminin sona ermesi dolayısıyla gelecek uygulama dönemi için ihtiyaçları karşılayacak şekilde önceki döneme ait Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ gözden geçirilerek yeni bir taslak hazırlanıp ilgili Kurum ve Kuruluşlar ile 21 dağıtım şirketinin görüşleri doğrultusunda hazırlanan dava konusu Tebliğ düzenlemesi 19/12/2015 tarih ve 29567 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı,

05/01/2017 tarih ve 29939 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 6. maddesi ile aynı Tebliğ'in 13. maddesinde değişiklik yapıldığı, 1. bendinin (b) fıkrasındaki herhangi bir uygulama döneminde dağıtım faaliyetinin ve/veya dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi için tesis edilmiş veya iktisap edilmiş varlıklar ile, (c) bendindeki, dağıtım faaliyetinin ve/veya dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi için tesis edilmiş veya iktisap edilmiş varlıklardan meydana gelen hurda varlıkların satış gelirleri, kabul edilen net yatırım harcaması hesaplamasında dikkate alınacak varlık satış gelirlerini oluşturacağının kural altına alındığı,

6446 sayılı Kanun'un 1. maddesi hükmü uyarınca davalı idare tarafından, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik piyasasının oluşturulması için kanuna uygun olarak çıkarılan usul ve esaslar ile elektrik dağıtım şirketlerinin gelirlerini ve tarifelerini düzenlemek adına Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'ne dayanılarak dava konusu Tebliğ düzenlemesinin yapıldığı,

İlgili Yönetmelikte, dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin dağıtım hizmetinin sunulması sırasında oluşan maliyetlerden mevzuat kapsamında uygun görülenler dikkate alınarak hesaplanan bedeller olduğunun açıkça belirtildiği, şirketlerin gelirlerinin düzenlenmesi kapsamındaki parametrelerin ve bu parametreleri oluşturan unsurların Yönetmeliğe dayanılarak çıkartılacak tebliğ ile belirleneceğinin kural altına alındığı,

Bu amaç doğrultusunda çıkartılan Tebliğ'de, dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin belirlenmesinde, faaliyetlerin yürütülmesi için gerekli olan yatırım harcamaları, işletme giderleri, kayıp enerji tedarik maliyetleri, iletim tarifesi kapsamında ödenen tutarlar, faaliyetin yürütülmesi kapsamında kamu kurumlarına ödenen bedeller, araştırma ve geliştirme giderleri ile dağıtım faaliyetlerinin sürdürülebilmesi için katlanılan diğer maliyetlerin dikkate alınacağının belirtildiği, Tebliğ'in 11. maddesinde kabul edilen yatırım harcamalarının dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi için yapılması zorunlu olan yatırım harcamaları ile yatırım harcaması niteliğindeki diğer harcamalardan oluştuğunun belirtildiği,

Davalı idare ile dağıtım şirketi arasında sözleşmeye dayalı bir ilişki bulunmaığı, ilgili mevzuat ve lisans hükümleri çerçevesinde, davalı idarenin, dağıtım şirketinin, üçüncü taraflara sağladığı dağıtım hizmetine ilişkin fiyat, hüküm ve şartları düzenlediği, bu kapsamda, şirketin dağıtım faaliyeti kapsamında oluşan gelir ve giderleri veri olarak değerlendirilmekte ise de, şirketin yapmış olduğu yatırımların hepsinin tarifeden karşılanacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı,

Dağıtım şirketleri tarafından hazırlanacak olan dağıtım tarifelerinin, elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan tüm gerçek ve tüzel kişilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak hizmetlere ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içereceği, dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşacağı, onaylanan tarifeler içerisinde piyasa faaliyetleri ile ilgili olmayan hiç bir unsurun yer almayacağı, ayrıca gelir düzenlemesinde elektriğin tüketicilere güvenilir, yeterli, kaliteli,

sürekli ve düşük maliyetli bir şekilde sunulmasının ve eşit taraflar arasında ayrım gözetmeyen bir düzenleme yapılmasının esas olduğu dikkate alındığında, dağıtım faaliyeti kapsamında yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tespit etmeye ve gerektiğinde revize etmeye yetkili olan davalı idarece, üst hukuk normlarına uygun şekilde, 6446 sayılı Kanun'un 1. maddesinde yer alan amacın gerçekleştirilmesi açısından, elektrik piyasasının ihtiyaçlarını öngörerek piyasanın yapısının daha canlı ve dinamik hâle getirilmesi amacıyla,

Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'de yapılan ve davaya konu edilen düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dağıtım şirketince kullanıma hazır hâle getirilip yatırım niteliği kazanan ve herhangi bir uygulama döneminde tarifelerine yansıtılmadığı için bedelini geri alamadığı varlıkların ve/veya hurda varlıkların satışından elde edilen gelirlerin sanki bu varlıklara ilişkin yapılan harcamalar tarifeden karşılanmış gibi yatırım harcamalarından düşülmesinin 6446 sayılı Kanun'un 1. maddesine aykırı olduğu,

dağıtım şirketinin faaliyetini ifa edebilmek için yaptığı yatırım harcamalarını tam olarak geri alamamasının mülkiyet hakkını ihlâl edeceği ve dava konusu düzenleme ile piyasada etkin rekabetin sağlanması ve tüketicinin korunması amaçlansa bile, ölçülülük kriterini ihtiva etmeyecek nitelikte mülkiyet hakkına 6446 sayılı Kanun'un 1. maddesindeki amacı gerçekleştirmeye elverişli olmayan, orantısız ve gereksiz bir müdahalede bulunulduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Tebliğ'in davaya konu edilen maddesinde, daha önce net yatırım harcamasına dahil edilmemiş varlıkların satışı halinde bu satıştan elde edilen gelirin, net yatırım harcamasının hesabında düşürülmesi sonucunu doğuran bir düzenleme yapıldığı dikkate alındığında, net yatırım harcamasının hesabında dikkate alınmayan varlıklar açısından eksik düzenleme yapıldığı anlaşıldığından temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.