Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2816 K.2024/3439

Dava konusu istem: Hava Harp Okulu öğrencisi iken 669 sayılı KHK ile okulla ilişiği kesilen ve cezaevinde tutuklu olarak bulunan davacının, başka bir yükseköğretim kurumuna kaydının yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 05/07/2023 tarih ve E:2018/6381, K:2023/3536 sayılı kararıyla;

Davalı idarenin usule yönelik itirazları uygun bulunmamış;

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesi, 6756 sayılı Kanun'un 105. maddesi, 7083 sayılı Kanun'un 4. maddesi ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 76. maddesine yer verilerek;

Davanın 6756 sayılı Kanun'un 105. maddesinin 1. fıkrası uyarınca askeri okullara devam eden öğrencilerin durumlarına uygun başka fakülte ve yüksekokullara naklen kayıtlarının yapılabilmesi için YÖK Başkanlığı tarafından belirtilen tercih ve yerleştirme işlemlerine başvuramayan cezaevinde bulunan öğrencilerin başvurularını yapmaları gereken zamana ilişkin alınan ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararından kaynaklandığı;

6756 sayılı Kanun'un 105. maddesinde anılan öğrencilerin, üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun fakülte ve yüksek okullara, naklen kaydedileceklerinin düzenlendiği ve anılan maddenin uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulunun görevli ve yetkili kılındığı;

Yükseköğretim Kurulu tarafından alınan ve dava konusu yapılan karar ile cezaevinde bulunup, tercih yapamayan öğrencilerin cezaevinden çıktıktan sonra durumlarını belgelemeleri halinde başvuru yapabileceklerinin düzenlendiği;

Somut olayda, YÖK Başkanlığı tarafından cezaevinde bulunanlar şeklinde kümülatif bir değerlendirme yapıldığı, hükümlü ve tutuklu ayrımına gidilmediği, devam zorunluluğu bulunmayan bölümlere başvuru imkanına ilişkin herhangi bir imkanın sağlanmadığı, her ne kadar 7083 sayılı Kanun ile OHAL sürecinde bu durumda olanların herhangi bir sınava giremeyecekleri düzenlenmişse de ilgili Kararda bir süre öngörülmeden cezaevinden çıktıktan sonra başvuru hakkının verildiği,

ayrıca müebbet hapis cezası alan öğrenciler açısından, ilgili cezanın kesinleşmesi halinde, cezaevinden tahliye olacağı tarih konusunda ortaya öngörülemez bir durumun çıkacağı, buna bağlı olarak da 6756 sayılı KHK’nın 105. maddesiyle tanınan öğrenci nakil hakkından yararlanıp yararlanamayacağının belirsiz hale geleceği ve bunun da Anayasal bir hak olan eğitim ve öğrenim hakkını ihlal edeceğinin açık olduğu;

Bu itibarla, ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının eksik düzenlendiği gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; cezaevinden tahliye olunduğuna dair mahkeme kararı ile başvuruda bulunan öğrencilerin yerleştirme işlemlerinin yapıldığı, örgün eğitimde derslere devam zorunluluğu bulunduğu, devamsızlık nedeniyle sınıfta kalındığı ve vize sınavı ile final sınavına girme hakkı tanınmadığı, davacı cezaevinde bulunduğu için devam mecburiyeti bulunan yükseköğretim kurumlarında eğitime devam edemeyeceği, tutukluluk hali son bulduğunda bu haktan yararlanabileceği belirtilerek Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesinde, yükseköğretim eğitim türleri, "örgün, açık, dışarıdan (ekstern) ve yaygın eğitim" olmak üzere dört tür olarak sayılmış; "örgün eğitim", "öğrencilerin, eğitim - öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim - öğretim türü"; "açık eğitim", "öğrencilere radyo, televizyon ve eğitim araçları vasıtasıyla yapılan bir eğitim - öğretim türü"; "dışarıdan eğitim (ekstern eğitim)";

"yükseköğretimin belirli dallarında, devam zorunluluğu olmaksızın sadece yarı yıl içi ve sonu sınavlarına katılma zorunluluğu bulunan ve bu eğitimi izleyen öğrencilerin ortak zorunlu dersler ile gerekli görülen bazı dersleri, ilgili yükseköğretim kurumlarınca mesai saatleri dışındaki uygun saatlerde düzenlenecek derslerde alacağı bir eğitim - öğretim türü"; "yaygın eğitim" ise, "toplumun her kesimine ve değişik alanlarda bilgi ve beceri kazandırma amacı güden bir eğitim - öğretim türü" olarak tanımlanmıştır.

24/11/2016 tarih ve 29898 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6756 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesi Hakkında Kanun'un 105. maddesinde, "Bu Kanunun yayımı tarihinde;

..., b) Harp okulları, fakülte ve yüksek okullar ile astsubay meslek yüksek okullarında (Jandarma dahil) öğrenimine devam eden öğrenciler ile Yükseköğretim Kurulunca, üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun fakülte ve yüksek okullara, naklen kaydedilirler. ...

Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir." hükmüne;

08/03/2018 tarih ve 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7083 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 4. maddesinde, "(1) Terör örgütü üyeliği veya bu örgütlerin faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar sebebiyle tutuklu veya hükümlü olarak ceza infaz kurumunda bulunanlar, olağanüstü halin devamı ve kurumda barındırıldıkları süre zarfında, ülke genelinde uygulanan merkezî sınavlar ile örgün veya yaygın her türlü eğitim ve öğretim kurumları ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından ceza infaz kurumu içinde veya dışında yapılan ya da yaptırılan sınavlara giremezler." hükmüne;

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 76. maddesinde, "(1) Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır..." hükmüne yer verilmiştir.

Uyuşmazlık, 6756 sayılı Kanun'un 105. maddesinin 1. fıkrası uyarınca askeri okullara devam eden öğrencilerin durumlarına uygun başka fakülte ve yüksekokullara naklen kayıtlarının yapılabilmesi için YÖK Başkanlığı tarafından belirtilen tercih ve yerleştirme işlemlerine başvuramayan cezaevinde bulunan öğrencilerin başvurularını ne zaman yapmaları gerektiğine ilişkin alınan ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararından kaynaklanmaktadır.

6756 sayılı Kanun'un 105. maddesinde, anılan öğrencilerin, üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun fakülte ve yüksekokullara, naklen kaydedileceği düzenlenmiş ve anılan maddenin uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkili kılınmıştır.

Yükseköğretim Kurulunun dava konusu kararı ile cezaevinde bulunup, tercih yapamayan öğrencilerin cezaevinden çıktıktan sonra durumlarını belgelemeleri halinde başvuru yapabilecekleri düzenlenmiştir.

Cezaevinde bulunan davacının, gerek 7083 sayılı Kanun'un 4. maddesi, gerekse 5275 sayılı Kanun'un 76. maddesi gereği, üniversite eğitimi kapsamında verilen derslere devam edemeyeceği ve sınavlara katılamayacağı, bu haklardan ancak cezaevinden çıktıktan sonra yararlanabileceği anlaşılmaktadır.

Bu bakımdan, dava konusu kararın, 6756 sayılı Kanun'un 105. maddesi ile davalı idareye verilen yetki çerçevesinde, 7083 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile getirilen, terör örgütü üyeliği veya bu örgütlerin faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar sebebiyle tutuklu veya hükümlü olarak ceza infaz kurumunda bulunanların, olağanüstü halin devamı ve kurumda barındırıldıkları süre boyunca tabi oldukları "sınava katılma kısıtlaması" göz önünde bulundurularak, 6756 sayılı Kanun'un 105. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin cezaevinde bulunanlar yönünden uygulanma usulünü açıklamak üzere alındığı ve yeterli açıklıkta olduğu görüldüğünden eksik düzenleme nedeniyle iptali yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.

KARŞI OY

XX- Dava, Hava Harp Okulunda öğrenci iken 669 sayılı KHK kapsamında okulla ilişiği kesilen davacı tarafından, durumuna uygun fakülte ve yüksekokula kaydının yapılmasına yönelik başvurusu üzerine verilen ... tarih ve E... sayılı işlemle haberdar olduğu Harp Okulları bünyesinde kayıtlı bulunan öğrencilerden cezaevinde olanların cezaevinden çıktıktan sonra durumlarını belgeleyerek başvurmaları halinde yerleştirilmelerine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasa'nın "Eğitim ve Öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42.maddesinde, kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı belirtilmiş; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek1 Nolu Protokolü'nün "eğitim hakkı" başlıklı 2. maddesinde de kimsenin eğitim hakkından yoksun bırakılamayacağı düzenlenmiştir.

677 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Askeri okullardaki lisansüstü öğrenciler" başlıklı 5. maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde, Harp Okulları ile kapatılan Harp Akademilerindeki enstitülerde lisansüstü öğrenim görmekte olan sivil öğrenciler, Yükseköğretim Kurulunca üniversitelerin durumlarına uygun enstitülerine yerleştirilirler. Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkan tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir." kuralı yer almakta olup, anılan Kanun Hükmünde Kararname hükmü 7083 sayılı Kanun ile kanunlaştırılmıştır.

669 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname’nin 105/1-b. maddesinde de “b) Harp okulları, fakülte ve yüksekokullar ile astsubay meslek yüksekokullarında (Jandarma dahil) öğrenimine devam eden öğrenciler ile Yükseköğretim Kurulunca, üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun fakülte ve yüksekokullara, naklen kaydedilirler.” düzenlemesine yer verilmiş olup, anılan Kanun Hükmünde Kararname hükmü 6755 sayılı Kanun ile kanunlaştırılmıştır.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 76. maddesinde, “Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır.” hükmü yer almıştır.

2547 sayılı Kanun'un 3. maddesinde ise, yükseköğretim eğitim türleri; örgün, açık, dışarıdan (eksten) ve yaygın eğitim olarak sayılmış, anılan maddede "yaygın eğitim"in, toplumun her kesimine ve değişik alanlarda bilgi ve beceri kazandırma amacı güden bir eğitim olduğu belirtilmiştir.

Anılan hükmün uygulanmasına ilişkin olarak Yükseköğretim Yürütme Kurulunca alınan 06/10/2016 tarih ve 44 sayılı dava konusu kararda ise, Harp Okulları bünyesinde bulunan fakülte, yüksekokullar, astsubay meslek yüksek okullarında kayıtlı öğrencilerden cezaevinde bulunması nedeniyle Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca yapılan tercih ve yerleştirme işlemlerine başvuramayan öğrencilerin cezaevinden çıktıktan sonra durumlarını belgeleyerek başvurmaları halinde yerleştirilmelerine karar verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, davacının Hava Harp Okulunda öğrenci iken 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen darbe teşebbüsü sonrasında tutuklandığı, yargılanarak müebbet hapis cezasına çarptırıldığı, tutuklu olması nedeniyle 669 sayılı KHK’nın 105. maddesiyle tanınan öğrenci nakil hakkından yararlandırılmadığı, davacı gibi tutuklu veya hükümlü olanların cezaevinden çıktıktan sonra başvurmaları üzerine nakil hakkından yararlanmalarını öngören dava konusu Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, hükümlü olan davacının aldığı hapis cezasının kesinleşmesi halinde, cezaevinden tahliye olacağı tarih konusunda ortaya öngörülemez bir durumun ortaya çıkacağı, buna bağlı olarak da 669 sayılı KHK’nın 105. maddesiyle tanınan öğrenci nakil hakkından yararlanıp yararlanamayacağının belirsiz hale geleceği ve bunun da Anayasal bir hak olan eğitim ve öğrenim hakkını ihlal edeceği açıktır.

Bu itibarla, dava konusu kararda, 5275 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 76. maddesinde öngörüldüğü üzere, davacı ile aynı durumda olan ve cezaevinde bulunan öğrencilere 2547 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 3. maddesinde belirtilen şekilde yaygın yükseköğretimden yararlanma hakkı tanınmamasına ilişkin eksik düzenlemede hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenle, temyiz isteminin reddi ile temyize konu Daire kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği görüşüyle, karara gerekçe yönünden katılmıyorum.