Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/30 K.2023/41

Ankara Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 13/02/2023 tarih ve E:2023/67, K:2023/67 sayılı kararıyla;

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili Av. … tarafından, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesinin 26/04/2018 tarih ve E:2017/11301,K:2018/2564 sayılı kararı ile Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin 26/05/2022 tarih ve E:2022/1985,K:2022/2184 sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,

"Aykırılığın, dava konusu işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'nin açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'a 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun ile eklenen 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine,

istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek" bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin 17/10/2019 tarih ve 7188 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik 5. fıkrasında ise, 4. fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemlerin, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletileceği; ilgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verileceği; aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararların kesin olduğu kurala bağlanmıştır.

Anılan maddenin gerekçesinde de, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir.

Bu kapsamda, yukarıda yer verilen Kanun metni ve gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amacın, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında süregelen aykırılıkların giderilmesi suretiyle kararlardaki hukukî istikrarın sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılık, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi kararları arasında ortaya çıkmış olup, söz konusu aykırılığın, davacının Geçici Köy Korucusu olarak görev yapmakta olan eşinin teröristler tarafından hedef seçilerek öldürülmesi olayında, ölümün yürütülen görev nedeniyle gerçekleşip gerçekleşmediği, başka bir ifade ile ölüm olayının 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamına girip girmediği ve dolayısıyla olay nedeniyle eşi vefat eden davacının 2330 sayılı Kanun uyarınca nakdi tazminat ve/veya görev malullüğü aylığına hak kazanıp kazanmayacağı hususundan kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Aykırılığın giderilmesi talebine yönelik Ankara Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu kararında aykırılığın, davacının eşinin duygusal ilişki içinde olduğu iddia edilen kadının daveti üzerine gittiği evde teröristlerce öldürülmesi olayında, eşinin köy korucusu olmasının asıl etken olduğu ve ölümünün görevi nedeniyle gerçekleşmesine rağmen, ölümünde görevinin etkisi olmadığı ve kendi ağır kusurunun bulunduğundan bahisle,

davacının ölen eşinden dolayı 2330 sayılı Kanun kapsamında almakta olduğu aylığının iptaline ve geriye doğru beş yıllık sürede yapılan ödemelerin borç çıkartılmasına ilişkin işlemlerin iptali yönündeki mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesinin 26/04/2018 tarih ve E:2017/11301, K:2018/2564 sayılı kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Uyuşmazlık konusu maddi olay incelendiğinde; olayın, davacının Geçici Köy Korucusu olarak görev yapan eşinin, yürüttüğü görevi ve zaafları dikkate alınarak teröristler tarafından hedef seçilmesi üzerine, aynı köyde yaşayan bir kadınla duygusal birliktelik kurmak üzere bahse konu kadının evine çağrılarak tuzağa düşürülmesi ve burada öldürülmesi şeklinde cereyan ettiği anlaşılmaktadır.

Aykırılığın giderilmesi istemine konu yargı kararları incelendiğinde; dava konusu maddi olayın aynı, fakat dava konusu işlemlerin farklı oldukları görülmektedir.

Yani, aykırılığın giderilmesi istemine konu davaların açılmasına neden olan maddi olay, davacının GKK olan eşinin teröristlerce hedef seçilerek öldürülmesi olayı olmakla birlikte, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi nezdinde "iptal" yolunda kesin olarak hükme bağlanan davada, "2330 sayılı Kanun kapsamında davacıya bağlanan aylığın kesilmesi ve geriye doğru 5 yıllık ödemelerin borç çıkartılması işlemleri" dava konusu edilirken, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi nezdinde "davanın reddi" yolunda kesin olarak hükme bağlanan davada ise,

"2330 sayılı Kanun kapsamında talep edilen nakdi tazminatın zımnen reddine ilişkin işlem" dava konusu edilmiştir.

2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde; aykırılığın giderilmesi koşulları içinde "benzer olay" şartı da sayılmış ancak yasa koyucu tarafından bu koşulun tanımı ve kapsamına ilişkin herhangi bir belirleme yapılmamıştır. Bu durumda, aykırılığın giderilmesine ilişkin talepler incelenirken, görevli merci tarafından "benzer olay" koşulunun kapsamı, bu müessesenin getiriliş amacı, isteme konu davaların konusu ve kararlar arasında hukuki anlamda istikrarı bozan bir çelişkinin bulunup bulunmadığı gibi objektif kriterler çerçevesinde belirlenmesi gerekmektedir.

Aykırılığın giderilmesi istemine konu kararlarda; davaların açılmasına neden olan maddi olayın aynı, dava konusu işlemlerin ise birbirinden farklı oldukları, aynı olay nedeniyle farklı işlemlerin yargı mercileri tarafından yapılacak hukuki denetimin de farklılık arz edeceği, bu nedenle aykırılığın giderilmesi müessesesinin amacı dikkate alındığında, "benzer olay" koşulunun olayda gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesine karar verilebilmesi için 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde öngörülen benzer olay koşulu gerçekleşmediğinden istemin reddi gerekmektedir.