Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/3008 K.2024/1472

Dava konusu istem: Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde yayımlanan "Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar"ın 6. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi ile ekinde yer alan "Okul Servis Araçları Çalıştırması Tip Şartnamesi"nin 6. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinin ve 25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Servis Araçları Yönetmeliği'ne aykırı olduğundan bahisle anılan Yönetmelik'e uygun şekilde düzenlenmesi talebiyle Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğüne 16/10/2019 tarihli dilekçe ile yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 13/09/2023 tarih ve E:2021/5190, K:2023/3816 sayılı kararıyla;

Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak yönetmelik dışında, yönerge, tebliğ, genelge, kılavuz gibi çeşitli adlar altında da düzenleme yapabildiği, ancak bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içerdiği ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan aldığı, bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmelerinin mümkün olmadığı,

Normlar hiyerarşisine göre kanun ve yönetmelikten sonra gelen düzenlemelerin ancak kanun ve yönetmelik ile verilmiş olan hak veya yetkinin kullanılmasının açıklanmasıyla ilgili olması gerektiği, bu metinlerde kanun ve yönetmelik ile verilmiş olan hakkı veya yetkiyi genişletici veya sınırlandırıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hususunun hukukun genel ilkeleri arasında yer aldığı,

İdarenin düzenleyici idari işlem tesis etme yetkisinin "yasama yetkisinin devredilmezliği" ilkesinin bir sonucu olarak ikincil nitelikte bir kural koyma yetkisi olduğu göz önüne alındığında, söz konusu yetkinin kanunların çizdiği çerçeve içinde kalması ve kanunlara uygun olarak kullanmasının zorunlu olduğu, bu bağlamda kanunun öngördüğü düzenleme yetkisinin yine kanunda belirtildiği gibi kullanılması, kanun hükmü bir konunun yönetmelikle düzenlenmesini öngörüyorsa düzenlemenin yönetmelikle yapılması, ayrıca normlar hiyerarşisinde yönetmeliğe göre daha alt düzeyde yer alan düzenleyici işlemlerin yönetmelikle çizilen sınırı aşmaması ve yönetmeliğe uygun olmasının bir diğer zorunluluk olduğu,

25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 3. fıkrasında, gerçek ve tüzel kişilerin birlikte taşıma hizmeti yapabileceği, ancak bu durumda taşımacının taşımayı gerçekleştireceği taşıtların üçte birinin taşımacıların adlarına tescilli olmasının zorunlu olduğu kuralına yer verildiği görülmekle beraber; Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nce yayımlanan "Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar"ın 6. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, Yönetmelik ile belirlenen kuralı sınırlandırıcı ve daraltıcı mahiyette bir düzenlemeye yer verildiğinin anlaşıldığı,

Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar'ın ekinde yer alan "Okul Servis Araçları Çalıştırılması Tip Şartnamesi"nin 6. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan, tüzel kişilere ait araçların en fazla iki okulda öz mal olarak gösterileceği, öz mal olarak gösterilen araçların sözleşme yapılan okullarda çalışmadığının tespit edilmesi halinde ise o ildeki

tüm okul sözleşmelerinin iptal edileceğine dair düzenlemenin, üst hukuk normlarında yer almadığı, kanun ve yönetmelik ile çizilen sınırı aşan nitelikte ve mevzuatta öngörülmeyen şekilde sınırlandırmalar ve cezai müeyyideler içerdiğinin görüldüğü,

Normlar hiyerarşisinde üst hukuk normuna dayanılarak çıkarılan alt normların, üst normun amacına ve çizdiği sınırlara uygun olarak düzenlenmesi gerektiği, yukarıda aktarılan düzenlemelerin, dayanağı ve üst hukuk normu olan Okul Servis Araçları Yönetmeliği ile ulaşılmak istenilen amacı daraltan ve çizdiği sınırları aşan nitelikte olduğu,

bu hali ile Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünce yayımlanan "Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar"ın 6. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin ve ekinde yer alan "Okul Servis Araçları Çalıştırması Tip Şartnamesi"nin 6. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinin ve 25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Servis Araçları Yönetmeliği'ne aykırı olduğundan bahisle anılan Yönetmelik'e uygun şekilde düzenlenmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair dava konusu işlemin, üst hukuk normu olan Okul Servis Araçları Yönetmeliği'ne,

hukukun genel ilkelerine ve mevzuata aykırı olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Okul Servis Araçları Yönetmeliğin 8. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenleme ile karşılıklı ticari ilişkiler teminat altına alınarak tüzel kişiliğe sahip firmaların sadece öz mal araçlarla taşıma hizmeti yapmak yerine bu hizmeti gerçek kişilerden karşılayabilmesi ve verilen hizmetin çeşitlendirilmesi kolaylığı sağlanarak tek gelir kaynağı servis taşımacılığı olan esnafa ek gelir sağlanmasının yolunun açıldığı, ayrıca ilgili madde hükmü ile tüzel kişilerin servis hizmetinin yürütülmesinde kooperatifleşme ve tekelleşme yoluna gitmelerinin önüne geçildiği,

Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına İlişkin Tip Şartname'nin "Sözleşmenin Feshi ve İptali" başlıklı 6. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde yer verilen düzenlemeyle taşıma hizmetini gerçekleştiren tüzel kişilere ait araçlar ile okullara verilen hizmetin aksamasının engellenmesinin ve öğrencilerin ders başlama ve bitiş saatlerine uygun şekilde gecikmeye mahal verilmeden vaktinde okulda olmalarının ve okuldan ayrılmalarının temin edilmesinin amaçlandığı, anılan düzenlemelerin kanunun idareye verdiği yetki sınırları içerisinde ve mevzuat hükümlerine uygun şekilde tesis edildiği belirtilerek,

Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.