Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/3106 K.2024/570

Dava konusu istem: Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Bitki Sağlığı ve Karantina Daire Başkanı olarak görev yapan davacının, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü emrine Tarım ve Orman Uzmanı olarak atanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla.

657 sayılı Kanun'un 76. maddesi ile memurların naklen atanmaları konusunda idareye takdir yetkisi tanındığının açık olduğu, bu yetkinin ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciince saptanması halinde, sözü edilen bu durumun dava konusu idari işlemin neden ve amaç yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceği hususunun yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunduğu, davalı idarece takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek kullanıldığına dair herhangi bir somut bilgi ve belge bulunmadığı,

daire başkanlığının önem ve niteliği dikkate alınarak ve davacının durumu değerlendirilerek, mevzuat hükümleri uyarınca memurların naklen atanmaları konusunda davalı idarelerin sahip oldukları takdir yetkisi doğrultusunda, kamu hizmetinin daha etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay İkinci Dairesinin 01/06/2023 tarih ve E:2023/1328, K:2023/3148 sayılı kararıyla;

Davacının geçmiş hizmetlerinin değerlendirilmesinden, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun olarak daire başkanlığına atandığı, daire başkanı olarak görev yaptığı süre zarfında, söz konusu göreviyle ilgili hakkında hiçbir adli ve idari soruşturma açılmadığı gibi disiplin cezası da almadığı ve görevinde başarısız veya yetersiz olduğu yönünde nesnel ve hukuken kabul edilebilir bilgi ve belgenin dosyada bulunmadığının görüldüğü,

Uyuşmazlıkta, her ne kadar temyize konu. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararda davacının görev yaptığı Daire Başkanlığı işleri ile ilgili İç Denetim Birimi Başkanlığının 2020-2022 İç Denetim Planı kapsamında 2020 yılı iç denetim programı gereğince yapılan denetimde davacının görev yaptığı birimdeki iş ve işlemlere ilişkin olarak somut olumsuz bulgulara rastlanıldığı belirtilmiş ise de.

Tarım ve Orman Bakanlığı İç Denetim Başkanlığının 30/10/2020 tarihli Bitki Sağlığı Sistem ve Uygunluk Denetimi Raporunda denetimin amacının Bitki Sağlığı Sürecinin denetiminde kontrollerin yeterli ve etkin bir şekilde işleyip işlemediğinin kuruma değer katma perspektifi ile değerlendirilmesi ve geliştirilmesi olduğu, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Bitki Sağlığı iş ve işlemleri ile ilgili kontrollerin kamu iç denetim standartları çerçevesinde sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaşımla, yeterli ve etkin bir şekilde işleyip işlemediğinin kuruma değer katma perspektifi ile değerlendirilmesi ve geliştirilmesi olduğunun belirtildiği,

raporda tespiti yapılan bulgular için öneriler sunulduğu, raporun söz konusu önerilerin gerçekleştirilmesi amacıyla eylem planına ilişkin olduğunun görüldüğü,

Bu durumda, İç Denetim Başkanlığının 30/10/2020 tarihli Bitki Sağlığı Sistem ve Uygunluk Denetimi Raporunda tespit edilen bulgular için belirtilen eylem planı doğrultusunda önerilerin gerçekleştirilmesi amacıyla belirlenen tarihlerden önce ve dolayısıyla eylemin öneri doğrultusunda gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespitine imkan verilmeden davacının Bitki Sağlığı ve Karantina Daire Başkanlığı görevinden alındığı anlaşılmış olup, bunun dışında davacının görevinden alınmasını gerektirecek somut bir tespitin davalı idarece sunulamaması karşısında, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak Daire Başkanlığı görevinden alınarak,

Tarım ve Orman Uzmanı olarak atanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; Danıştay İkinci Dairesi'nin bozma kararına uyulmayarak, istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, takdir hakkının hukuken geçerli nedenlere dayanılarak kullanılmadığı, iç denetim raporunun dayanak alınmasının hukuka aykırı olduğu, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun bir şekilde en alt birimden başlamak üzere silsile halinde daire başkanlığına yükseldiği, alanında uzmanlaştığı, kariyeri ve yaşı itibariyla kamuda en üstün verimi göstereceği bir dönemde herhangi bir gerekçe gösterilmeden kariyeri dışında ve alt düzeyde pasif bir göreve atanmasına ilişkin dava konusu işlemde takdir yetkisinin kamu yararına aykırı olarak kullanıldığı, özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü bünyesinde Bitki Sağlığı ve Karantina Daire Başkanı olarak görev yapan davacı, 657 sayılı Kanun'un 76. maddesi ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Geçiş Hükümleri" başlıklı 1. maddesinin (4) fıkrası ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Karanamenin mülga Ek 18. maddesi hükümleri gereğince Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü emrine Tarım ve Orman Uzmanı olarak atanmıştır. Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 76. maddesinde, kurumların, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68. maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst veya kurum içinde aynı veya başka yerdeki diğer kadrolara naklen atayabilecekleri hükme bağlanmıştır.

09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı KHK'nin Geçici 1. maddesinin 4. fıkrasının.

"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında yönetici kadro ve pozisyonlarında bulunup 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin mülga ek 18 inci maddesi hükümleri kapsamında olanlardan yukarıdaki fıkrada yer almayanlar, görevden alındıkları takdirde anılan madde hükümlerine göre işleme tabi tutulur." yolundaki düzenlemesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 18 maddesinde.

"22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu ile 27/07/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu hariç olmak üzere, tabi oldukları personel kanununa bakılmaksızın Başbakanlık, bakanlıklar, bağlı ve ilgili kuruluşlar ile başkan ve üyeleri hariç olmak üzere 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (III) sayılı Cetvelde sayılan düzenleyici ve denetleyici kurumlar ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunda; (...) c) Ek göstergeleri 3600 (dâhil) ila 6400 (hariç) olarak tespit edilen yönetici kadro veya pozisyonlarında bulunanlar görevden alındıklarında veya görev süreleri sona erdiğinde;

1) Daha önce 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan merkez teşkilatına ait kadrolar ile mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri ve yeterlilikleri aynı veya benzer nitelik arz eden merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda bulunanlar daha önceki bu kadro veya pozisyonlarına,

2) Daha önce (1) numaralı alt bentte belirtilen kadrolarda bulunmayanlardan ek göstergesi 3600 (dâhil) ila 6400 (hariç) olarak tespit edilen yönetici kadro veya pozisyonlarında toplam en az üç yıl görev yapmış olanlar ilgili kuruma ait (1) numaralı alt bentte yer alan kadro veya pozisyonlardan kurumlarınca tespit edilmiş olan kadro veya pozisyonlarına, (...) atanırlar." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri ile memurların naklen atanmaları konusunda idareye tanınan takdir yetkisinin kullanımının, mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu ve bu açıdan yargı denetimine tabi bulunduğu İdare Hukukunun bilinen ilkelerindendir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca, bir idari işlem, dava konusu edilmesi halinde diğer unsurları yanında sebep unsuru yönünden de yargı merciince hukuka uygunluk denetimine tabi tutulacak olup, sebep unsuru, idareyi işlem tesis etmeye sevk eden maddi veya hukuki durumlardır. İdare hukukunda sebepsiz idari işlemin olamayacağı, idarenin tüm işlemlerinin, idari faaliyetlerin nihai amacı olan kamu yararını gerçekleştirmeye yönelen bir sebebe dayanması gerektiği, bu anlamda, hakkında idari işlem tesis edilenlerce hukuka aykırılık iddialarının etkin bir biçimde ileri sürülebilmesi ve yargı mercii tarafından idari işlemin hukuki denetiminin gerçekleştirilebilmesi için idarece, tesis edilen işlemin maddi ve hukuki sebeplerinin ortaya konulması gerektiği açıktır.

Somut olayda davacının görev yaptığı Daire Başkanlığı işleri ile ilgili İç Denetim Birimi Başkanlığının 2020-2022 İç Denetim Planı kapsamında 2020 yılı iç denetim programı gereğince yapılan denetimde görev yaptığı birimdeki iş ve işlemlere ilişkin olarak somut olumsuz bulgular olup, bu kapsamda beş adet kritik bulguya rastlanıldığının belirtildiği görülmüştür.

Bu durumda, söz konusu tespit edilen bulguların davacının görev yaptığı Daire Başkanlığını ilgilendirdiği hususu da dikkate alındığında, daire başkanı kadrosunda bulunan davacının, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek bu görevinden alınıp tarım ve orman uzmanı olarak atanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan davacının özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına itibar edilmemiştir.