Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/856 K.2023/851

Dava konusu istem: İstanbul Devlet Opera Balesi Müdürlüğünde … olarak görev yapan davacı tarafından; doğum izninin, doğum öncesi sekiz hafta, doğum sonrası sekiz hafta olarak uygulanması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliği'nin 63. maddesinde yer alan "doğumdan bir buçuk ay önce ve doğumdan bir buçuk ay sonra" ibarelerinin iptali ile eksik kullandırılan doğum izin sürelerine ilişkin maddi alacakların yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 18/10/2022 tarih ve E:2020/3571, K: 2022/4993 sayılı kararıyla;

Danıştay Beşinci Dairesinin 03/06/2020 tarih ve E:2020/2732, K:2020/2260 sayılı kararı uyarınca Dairelerine gönderilen dosyada; Danıştay Beşinci Dairesince verilen 10/10/2013 tarih ve E:2013/1446, K:2013/6718 sayılı davanın reddine ilişkin kararın, davacı tarafından temyizi ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/12/2015 tarih ve E:2014/660, K:2015/5507 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak;

1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun'un 19. maddesine, anılan Kanun uyarınca yürürlüğe konulan Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliği'nin 63. maddesine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104. maddesinin (A) bendine, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 23. maddesine ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) Fıkrasına Tabi Çalışan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 9. maddesinin 3. fıkrası ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesine yer verildikten sonra,

Davanın; Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliği'nin 63. maddesindeki "doğumdan bir buçuk ay önce ve doğumdan bir buçuk ay sonra" ibareleri ile davacının başvurusunun reddine ilişkin İstanbul Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi yönünden;

657 sayılı Kanun'un 1. maddesinin üçüncü fıkrasında, Devlet Opera va Balesinin sanatkar memurları, uzman memurları, uygulatıcı uzman memurları ve stajyerlerinin, özel kanunları hükümlerine tabi olduğu düzenlemesine yer verildiği, her ne kadar dava konusu Yönetmelik özel kanun olan 1309 sayılı Kanun'a dayanılarak yürürlüğe konulmuş ise de; doğum izni gibi genel sağlığı ilgilendiren bir hakka ilişkin idarece düzenleme yapılırken, bu alanda memurlar, işçiler, sözleşmeli personel gibi diğer personele ilişkin mevzuatta yer alan düzenlemelerle uyumlu ve ölçülü bir düzenleme yapılmasının zorunlu olduğu,

Gerek devlet memurlarıyla ilgili 657 sayılı Kanun'da, gerek sözleşmeli personelle ilgili 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da, gerekse işçilerle ilgili 4857 sayılı Kanun'da kadın personelin doğum izin hakkının, doğum öncesi sekiz hafta, doğum sonrası sekiz hafta olarak tanındığı, genel sağlığı ilgilendirmesi nedeniyle söz konusu yasal düzenlemelerle tanınan izin hakkının bütün çalışan kadınlara asgari olarak tanınması gerektiği,

Buna göre, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan personelin, diğer mevzuata tabi çalışan personele tanınan doğum izin hakkından daha kısıtlı olarak "doğumdan birbuçuk ay önce ve doğumdan birbuçuk ay sonra" şeklinde bir izin hakkı tanınmasına ilişkin dava konusu Yönetmelik hükmünde ve anılan hükme dayanılarak tesis edilen bireysel işlemde hukuka uyarlık görülmediği,

Dava konusu tazminat istemi yönünden;

Davacı tarafından, her ne kadar eksik kullandırılan doğum izin sürelerine ilişkin maddi alacakların yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmekte ise de; 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun ve Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliği'nde sözleşmeli personelin, kullanılmayan doğum izin sürelerinin karşılığında maddi hak talep edebileceğini öngören açık bir düzenleme bulunmadığından davacının tazmini gereken parasal bir hakkı bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle,

Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliği'nin 63. maddesindeki "doğumdan bir buçuk ay önce ve doğumdan bir buçuk ay sonra" ibareleri ile İstanbul Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptaline; eksik kullandırılan doğum izin sürelerine ilişkin maddi alacakların yasal faiziyle birlikte tazmini isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının başvuru yaptığı dönemde, Kurum bünyesinde, "… " olarak sözleşmeli statüde görev yaptığı; davacının tabi olduğu statünün hukuki gereği olarak 1309 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmeliğin öncelikli olarak uygulanacağı, burada hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanabileceği; Devlet Opera ve Balesi Yönetmeliği'nde bu hususta açık hüküm var iken davacı hakkında 657 sayılı Kanun veya İş Kanunu'nda yer alan düzenlemeler kıyas edilerek iptal kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın iptale ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının temyize konu kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin ikinci fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulmasının;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkün olduğu belirtilmiş; dördüncü fıkrasında, "Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır." denilmiş; 50. maddesinin dördüncü fıkrasında ise Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Danıştay Onikinci Dairesinin temyize konu kararı; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/12/2015 tarih ve E:2014/660, K:2015/5507 sayılı bozma kararında belirtilen gerekçeler göz önüne alınarak verilmiş bir karar olduğundan, usul ve hukuka uygun bulunmakta ve bozulmasını gerektirecek bir hukuka aykırılık taşımamaktadır.