Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/1159 K.2024/3574

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan alkolsüz içecekler ve gıda deposu faaliyet konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan iş yeri ile ilgili olarak tespit edilen aykırılıkların yapılan bildirime rağmen tanınan süre içerisinde giderilmemesi nedeniyle iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ve iş yerinin 10/03/2020 tarihinde mühürlenmesine ilişkin işlemlerin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:...... sayılı kararıyla; yapılan denetim sonucu ortaya konulan ruhsatlı alan dışında kalan ticari faaliyetin men edilmesi gerektiği halde, davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek iş yerinin tümden faaliyetten men edilmesine yönelik davaya konu işlemlerde hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 20/11/2023 tarih ve E:2023/8898, K:2023/6335 sayılı kararıyla;

Bir işletmeye iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için mevzuatta aranan diğer şartların yanı sıra iş yerinin imara ve imarla ilgili düzenlemelere uygun olması gerektiği, diğer şartlarla birlikte bu hususun da iş yeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun değerlendirilmesi aşamasında göz önünde bulundurulacağı, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespit edilmesi halinde bu hususların giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere on beş gün süre verileceği ve süre sonunda noksanlık ve aykırılıkların giderilmediğinin tespit edilmesi halinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek iş yerinin kapatılacağının açık olduğu,

Bu durumda, dava konusu iş yerinde, iş yeri açma çalışma ruhsatı ile işyerinin bulunduğu yapının mimari projesi hilafında faaliyet alanının genişletildiği bu haliyle imara aykırılığın sabit olduğu, söz konusu aykırılık durumunun giderilmesi için davacıya on beş gün süre verilmesi yönünde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinin tatbiki suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık ve aksi yönde verilen dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararda her ne kadar idari yaptırımın işletme ruhsatının iptalini gerektirecek ağırlıkta olmadığı belirtilmiş ise de dava konusu işletmenin zemin ve asma katta toplam 295 m²'lik kullanma şartlı işletme ruhsatı varken işletmeciler tarafından asma kata ekleme yapılarak genişletilmek suretiyle ve sığınak ile bodrum katları da kullanım alanlarına katılarak söz konusu yerin ilk olduğu halden bambaşka bir hale sokulduğu, bir başka ifade ile ruhsat verilen ilk işletmeden tamamen farklı bir işletmeye dönüştürüldüğü, yaklaşık olarak iki kat ek alan ilave edilen bir işletme için ruhsatın güncellenmesinin kaçınılmaz olduğu, verilen süre içerisinde de aykırılığın giderilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile kabulü ile İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan alkolsüz içecekler ve gıda deposu faaliyet konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan iş yeri ile ilgili olarak 13/01/2020 tarihinde yapılan denetimde, ruhsatlı alanı 295,00m² olmasına rağmen ruhsatlı alan dışında, asma kata ilaveler yapıldığı,

mimari projede sığınak olarak belirlenen 54,91 m², depo olarak belirlenen 45,96 m² ve otopark olarak belirlenen 162,00 m² alanın da kullanım alanına dahil edilmek suretiyle faaliyet alanının toplam 298,00 m² genişletildiğinin tespit edilmesi üzerine davacıya on beş gün süre verilerek söz konusu aykırılığın giderilmesi istenilmiş, süre sonunda yapılan denetimde ise belirlenen aykırılıkların giderilmediğinin tespit edilmesi üzerine davacıya ait iş yeri açma ve çalışma ruhsatı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında iptal edilerek iş yeri faaliyetten men edilmiştir.

Bunun üzerine anılan işlemim iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3. maddesinde, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan iş yerleri ve işletmelere iş yeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye belediyenin yetkili olduğu belirtildikten sonra.

4. maddesinde yetkili idarenin, iznin verilmesi için yapacağı beyan ve incelemelerde; a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacağı.

6. maddesinde ise, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, verilmiş olan ruhsatın, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek iş yerinin kapatılacağı kurala bağlanmıştır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde. "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz. İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir.

Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.

Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, bir işletmeye iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için gerek ruhsat başvurusu gerekse işletme sürecinde mevzuatta aranan diğer şartların yanı sıra iş yerinin imara ve imarla ilgili düzenlemelere uygun olması gerektiği açıktır.

Bu kapsamda, diğer şartlarla birlikte imara ve imarla ilgili düzenlemelere aykırı bir durum bulunup bulunmadığının iş yeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun değerlendirilmesi aşamasında göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Ayrıca, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespit edilmesi halinde bu hususların giderilmesi için ruhsat sahiplerine bir defaya mahsus olmak üzere on beş gün süre verilmesi, verilen süre sonunda noksanlık ve aykırılıkların giderilmediğinin tespit edilmesi halinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek iş yerinin kapatılması gerekmektedir.

Bu durumda, dava konusu iş yerinde, iş yeri açma çalışma ruhsatı ile iş yerinin bulunduğu yapının mimari projesi hilafında faaliyet alanının genişletilmek suretiyle imara aykırı bir durum oluşturulduğunun yapılan denetimler sonucunda tespit edildiği, söz konusu aykırılığın giderilmesi için de davacıya İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesi kapsamında on beş gün süre verildiği, verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıkların giderilmediğinin yapılan denetim üzerine anlaşılması karşısında davalı idarece tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARŞI OY

X- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden temyize konu ısrar kararın onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.