Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/1160 K.2024/3592

Dava konusu istem: Davacı şirketin, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin 13. maddesi hükümlerinin ihlal edildiğinden bahisle aynı Kanun'un 20. maddesinin (r) bendi uyarınca 270.000,00 TL para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. Çevre ve Orman Bakanlığının 2008/6 sayılı Genelgesi ile 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında şikayetleri değerlendirmek, denetim yapmak ve ihlalin tespiti durumunda idari yaptırım uygulanması konusunda belediye başkanlıklarına yetki devri yapıldığı, bu yetki devrine istinaden de yapılan denetimlerde Çevre Kanunu uyarınca işlem yapıldığı,

ilgili mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, anılan Kanun uyarınca yapılacak denetim yetkisinin belediye başkanlıklarına devri mümkün ise de, Çevre Kanunu'nun 25. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım uygulanmadan evvel yapılacak denetim sonucu düzenlenecek tutanağın denetleme elemanlarının bağlı bulunduğu ve idarî yaptırım kararını vermeye yetkili mercie intikal ettirilmesi gerektiği; bu durumda, somut olayda yapılan denetimden sonra,

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 34/e maddesi uyarınca kanunlarda belirtilen cezaları vermekle yetkili karar organı olan belediye encümenine sevk edilerek işlem tesis edilmesi gerekirken, doğrudan belediyenin karar organı olmayan, icra-yürütme organı olan büyükşehir belediye başkanı adına genel sekreter yardımcısı imzası ile tesis edilen işlemde "yetki unsuru" yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı; öte yandan, Mahkemeleri kararı üzerine davalı idarenin yetkili karar organı olan encümence yeniden işlem tesis edilebileceğinin de açık olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 12. maddesine dayanılarak Çevre ve Orman Bakanlığının 2008/6 sayılı Genelgesi ile yapılan yetki devrinde yer alan "büyükşehir belediye başkanlıkları" ibaresinin, bütün bir belediye teşkilatını içine alan tüzel kişiliği ifade ettiği sonucuna varıldığı,

idari yaptırım kararını, kanunda açıkça gösterilen idari kurul, makam veya kamu görevlilerinin vereceği, kanunda açıkça gösterilmeyen hallerde ise idari yaptırım kararını ilgili kamu kurum ve kuruluşunun en üst amirinin vereceği, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nda idari yaptırım kararı vermeye yetkili olarak belediye tüzel kişiliği içinde idari kurul, makam veya kamu görevlilerinin açıkça belirlenmemesi nedeniyle gerek anılan Kanun'da gerekse bu Kanun'a dayalı olarak yetki devrine ilişkin Genelge'de yer alan "büyükşehir belediye başkanlıkları" ibaresi ile büyükşehir belediye başkanlığı tüzel kişiliğinin ifade edildiği sonucuna varıldığından,

anılan Kanun'un 25. maddesi uyarınca denetim sonucu düzenlenecek tutanağın denetleme elemanlarının bağlı bulunduğu ve idarî yaptırım kararını vermeye yetkili merci olarak belediyeye intikal ettirildikten sonra belediye başkanının bu tüzel kişiliğin en üst amiri olarak, çevre para cezası vereceğinin kabulü gerektiğinden dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı;

öte yandan, uyuşmazlık konusu olayda, davalı idare elemanlarınca 03/05/2021 ve 09/06/2021 tarihlerinde düzenlenen tutanak ve tutanağa ekli fotoğrafların birlikte değerlendirilmesinden cezalandırmaya konu eylemin gerçekleşmiş olduğu anlaşılmakla dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 28/09/2023 tarih ve E:2023/11618, K:2023/5178 sayılı kararıyla; olayda, dava konusu işleme dayanak olarak 03/05/2021 ve 09/06/2021 tarihli tespit tutanaklarının alındığı, zabıta memurları tarafından düzenlenen ... tarihli ilk tutanakta "... plakalı kamyonun İBB'nin izin verdiği yerler dışına hafriyat döktüğü"ne ilişkin tespit ile ekinde tespite ilişkin fotoğrafların sunulduğu, fotoğraflarda ise damperi kalkmış vaziyette kamyonun görüntülendiği, ancak dökülen malzemenin hafriyat kaynaklı olup olmadığının belli olmadığı,

09/06/2021 tarihli tutanakta da dava konusu alana yoğun miktarda hafriyat döküldüğü ve dökülen malzemenin zemine yayılmak suretiyle tesviye edildiğine ilişkin tespite yer verildiği, tutanak ekinde alana ilişkin fotoğrafların sunulduğu, bu fotoğraflardan da tesviyesi yapılmış olan malzemenin niteliğinin hafriyat kaynaklı olup olmadığının anlaşılamadığı; öte yandan, davacı tarafından sunulan 14/11/2022 tarihli temyiz dilekçesinde, dava konusu alanın kurban kesim alanı olarak hazırlandığı ve dökülen malzemenin ise stabilize malzeme, nitelikli grovak malzeme olduğu ve bu malzemenin dava dışı ...

San. ve Dış Tic. Ltd.

Şti.'den satın alındığının ileri sürüldüğü, davacıya ait kamyonla hafriyat dökümü yapıldığının tespit edildiği ilk tutanak tarihi ile aynı tarihli (03/05/2021 tarihli) sevk irsaliyesinin dosyaya sunulduğu, bu irsaliyede malzemenin balans olduğu, kamyonun plakasının ... olduğu, sevk adresinin ise dava konusu alan olduğu, yine balans malzemeye ilişkin kantar fişinin de sunulduğu, buradaki tarih ve saatler ile dava konusu işlemin dayanak alındığı 03/05/2021 tarihli tespit tutanağının da örtüştüğünün görüldüğü;

anılan hususların birlikte değerlendirilmesinden, davaya konu alana dökülen malzemenin hafriyat kaynaklı olmayıp, nitelikli malzeme olduğu sonucuna ulaşıldığından, Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği kapsamına girmeyen malzeme nedeniyle, bu Yönetmelik hükümlerine dayanılarak idari yaptırım uygulanmasına hukuken olanak bulunmadığı; bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle ...

Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun kabulü, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 03/05/2021 tarihinde herhangi bir tespitin bulunmadığı. 09/06/2021 tarihli tutanağın ise düzeltilmesi gerektiği; dava konusu işlemi tesis etme yetkisinin mülki amirde bulunduğu.

03/05/2021 tarihli tutanakta tespiti yapan birimin hangi birim olduğunun anlaşılamadığı; döküm yapılan alanın dava dışı bir şirkete ait olduğu ve bu şirketle aralarında sözleşme yapıldığı; kurban kesim alanı zemin iyileştirmesi için malzeme temini konusunda anlaşıldığı; bu sözleşme uyarınca nitelikli konkasörle kırılmış stabilize malzeme ve nitelikli grovak malzemenin zemine döküldüğü; işveren firmanın bu konuda Çekmeköy Belediyesine başvurduğu ve firmaya izin verildiği; bunun yanı sıra işveren firma tarafından davalı idareye de başvurulduğu; kendilerinin bu sözleşme uyarınca döküm yaptığı;

söz konusu tutanak tutulduktan sonra döküm yapılmadığı; hatta dökülen malzemenin geri alındığı; dökülen malzemenin geri dönüşüm kapsamında mıcır malzeme olduğu; malzemenin alındığı şirketin davalı idarenin geri dönüşüm iznine sahip bulunduğu, konuya ilişkin sevk irsaliyesi ve fatura mevcut olduğu; bu sebeplerle taşıma ve döküm yapıldığı; ısrar kararında, bozma kararındaki hususların, malzemenin niteliğinin araştırılmadığı; yalnızca dosyadaki verilerle hareket edildiği; dosyaya sundukları evraka göre, dökülen malzemenin Kanun'un öngörmediği nitelikli malzeme olduğu; atık olmadığı;

tutulan tutanaktaki "hafriyat" ibaresinin gerçeği yansıtmadığı; idarenin de bu hususun aksini ispatlayamadığı; kurban kesim alanı hazırlanırken, davalı idareden izin alan şirketten temin edilen ve atık olmayan nitelikli malzemenin taşındığı; bu malzemenin zemin iyileştirmesinde kullanılabilecek kaliteli bir malzeme olduğu; ısrar kararında, malzemenin niteliği araştırılmadan eksik inceleme ile hüküm kurulduğu; sadece davalı idarenin personelinin tuttuğu tutanaktan yola çıkılarak karar verildiği belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz edilen ısrar kararında, davacının argümanları tartışılmadan, dökülen malzemenin niteliğinin anlaşılamadığı fotoğraflar esas alınarak karar verildiği görüldüğünden, temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bu gerekçelerle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, Danıştay Dördüncü Dairesinin 28/09/2023 tarih ve E:2023/11618, K:2023/5178 sayılı kararında yer alan gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.