Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/1764 K.2025/1017

Dava konusu istem: ... Hava Er Eğitim Tugay Komutanlığında sözleşmeli er adayı olarak görev yapan davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olduğundan bahisle, adaylık işleminin sonlandırılmasına ilişkin 19/02/2021 tarihli işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

4045 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 2. fıkrasının 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 19/02/2020 tarih ve E:2018/163, K:2020/13 sayılı Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildiği ve kararın yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdiği, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunmayan kanun hükmüne istinaden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği,

davacı ile ilgili olarak aktarılan istihbari nitelikteki bilgi notuna dayalı olarak dava konusu işlem tesis edilmiş ise de; ara kararı üzerine sadece istihbari bilginin gönderilmesiyle yetinildiği, davacı ve kardeşi ile ilgili güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olmasına sebep olacak herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, ayrıca UYAP sorgulaması sonucu davacı hakkında açılmış bir soruşturma ve kovuşturma olmadığı anlaşıldığından, mevcut haliyle söz konusu istihbari bilgi notunun davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz neticelenmesine hukuken gerekçe oluşturmayacağı sonucuna varıldığından,

davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hak kayıplarının emsallerinin göreve başladığı tarihten yargı kararı üzerine sözleşmesinin yenilendiği tarihe kadar olan döneme ilişkin olarak davalı idarece hesaplanarak davanın açıldığı 02/03/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

İdare Mahkemesi kararı işlemin iptali yönünden hukuka uygun olduğundan dolayı, bu kısım yönünden idarenin istinaf isteminin reddi gerektiği; öte yandan, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı üzerine, dava konusu uyuşmazlık temyiz aşamasında iken, 7315 sayılı Kanun'un 17/04/2021 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulduğu, Kanun'un 13. maddesinin sekizinci fıkrası ile 4045 sayılı Kanun'un yürürlükten kaldırıldığı ve 14. maddesiyle, 4045 sayılı Kanun'a yapılan atıfların bu Kanun'a yapılmış sayılacağı düzenlemesine yer verilmiş olduğu hususları gözetildiğinde;

davalı idarece, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda öngörülen temel ilkelere, usul ve esaslara uygun olarak, davacı hakkında yeniden bir değerlendirme yapılabileceği, uyuşmazlıkta, davacı hakkında verilecek iptal kararının uygulanması aşamasında ya da göreve başlatıldıktan sonra,

davalı idarece davacının durumu yeniden değerlendirileceğinden, davacının yoksun kaldığı haklarının işlem tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusuna konu kararının dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmının hukuka olduğundan istinaf başvurusunun reddine, tazmin istemi yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının bu kısmının kaldırılmasına,

davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 29/11/2023 tarih ve E:2023/1393, K:2023/6180 sayılı kararıyla; Davalı idarenin temyiz istemi yönünden;

Uyuşmazlık konusu olayda. Bölge İdare Mahkemesince; dava konusu işlemin 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması Kanununa dayanılarak tesis edilmiş ise de, anılan Kanun'un 1. maddesinin 2. fıkrasının 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 19/02/2020 tarih ve E:2018/163, K:2020/13 sayılı Anayasa Mahkemesi kararıyla Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildiği ve kararın yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdiğinin görüldüğü,

Anayasa'nın 153. maddesi hükmü doğrultusunda, yürürlüğü ertelenmediği takdirde Anayasa Mahkemesi kararının Resmi Gazete'de yayımlanması akabinde iptal edilen Kanun maddesinin yürürlükten kalkacağı göz önünde bulundurulduğunda, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen ve kararın Resmi Gazetede yayımlanmasıyla birlikte yürürlükten kalkan Kanun hükümlerine istinaden herhangi bir işlem tesis edilemeyeceği, bu durumda, davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle,

adaylık işleminin sonlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yasal dayanağı bulunmadığından iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerekirken.

İdare Mahkemesi kararında bu gerekçenin yanı sıra, Anayasa Mahkemesi'nin anılan kararı üzerine, yasama organı tarafından, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kabul edilerek, 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdiği, davacı ile ilgili olarak aktarılan istihbari nitelikteki bilgi notuna dayalı olarak dava konusu işlem tesis edilmiş ise de; güvenlik araştırması yapılırken ulaşılan bilgi ve kanaatin; somut, güvenilir, teyit edilebilir nitelikte olması; tahmine, tasavvura ve önyargıya dayalı olmaması;

aynı yöndeki kanaatin mümkün olduğunca farklı bilgi ve delillerle de desteklenmesi, bu inceleme ve değerlendirmenin hukuken denetlenebilir nitelikte olması gerektiği dikkate alındığında, davacının kardeşi ile ilgili istihbari bilginin teyit edilebilir nitelikte bulunmadığı, ...

İdare Mahkemesince yapılan ara kararı üzerine sadece istihbari bilginin gönderilmesiyle yetinildiği, olay, yer, zaman veya faaliyetin niteliğinin somutlaştırılamadığı sadece genel nitelikteki ifadelerin yer aldığı, istihbari bilginin hukuken denetime elverişli olmadığı, davacı ve kardeşi ile ilgili güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olmasına sebep olacak başkaca herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, ayrıca UYAP sorgulaması sonucu davacı hakkında açılmış bir soruşturma ve kovuşturma olmadığı anlaşıldığından,

sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesine dayanılmasında hukuki isabet bulunmamakta ise de; bu hususun, karardaki diğer gerekçenin hukuka uygun bulunması karşısında, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği,

Davacının temyiz istemi yönünden;

Mevzuat hükümleri ve dava konusu uyuşmazlık birlikte incelendiğinde, dava konusu işlemin hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmesi nedeniyle davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı haklarının yasal faiziyle ödenmesine ilişkin isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı haklarının yasal faiziyle ödenmesine ilişkin istemi hakkında kabul hükmü kurulması gerekirken, anılan istem hakkında karar verilmesine yer olmadığı yönünde verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının anılan kısmında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ...

Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının gerekçesi düzeltilmek suretiyle onanmasına, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının ise bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...dari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. Olayda, Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararındaki gerekçenin, şekle ilişkin olduğu ve bu karardaki gerekçe dikkate alınmak suretiyle kanun koyucu tarafından 7315 sayılı Kanun'la yeni yasal düzenleme yapılarak bu konudaki eksikliklerin giderildiği,

bu Kanun'un yürürlüğe girmesiyle birlikte kamu görevlilerin statüsüne bakılmaksızın haklarında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, bu Kanun hükümlerine göre yapılması gerekeceği, bu itibarla, 7315 sayılı Kanun hükümleri uyarınca Değerlendirme Komisyonlarının kurulması ve Kanun'un 12. maddesinde belirtilen Yönetmeliğin çıkarılmasıyla birlikte davacının durumunun anılan Kanun hükümleri çerçevesinde yeniden değerlendirilerek bu değerlendirme sonucunda davacı hakkında davalı idare tarafından yeni bir işlem tesis edilmesi gerektiği,

Dolayısıyla, davacı hakkında verilecek iptal kararının uygulanması aşamasında ya da göreve başlatıldıktan sonra, davalı idarece davacının durumu yeniden değerlendirileceğinden, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına yönelik ilk kararında ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, Bölge İdare Mahkemesince işlemin iptaline karar verildiği, ancak işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının ödenmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda verilen kararın hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığı için işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuatta yer alan şartları taşımaması nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği, önemli görevlerde çalıştırılacak kişiler hakkındaki her türlü bilginin bilinmesinin toplumun ve Devletin güvenliği açısından hayati öneme sahip olduğu, bu nedenle TSK bünyesindeki personelin hassas ölçülerle değerlendirilmesi gerektiği, Türk Silahlı Kuvvetlerine alınacak personel hakkında güvenlik soruşturması yapılması ve bu soruşturmanın müspet sonuçlanması şartının aranmasının kamu yararına uygun olduğu,

davacı hakkındaki güvenlik soruşturması sonucunda elde edilen bilgilerin; üstleneceği görevin sıradan bir kamu görevi olmadığı dikkate alınarak ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapmasını riskli hale getireceği değerlendirilerek dava konusu işlemin tesis edildiği, kamu yararı gözetilerek tesis edilen işlemde yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi ısrar kararının onanması, davalı idarenin temyiz isteminin incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacının temyiz istemi yönünden; Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davalı idarenin temyiz istemi yönünden;

Dosyanın incelenmesinden, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. İdare Mahkemesinin istinaf başvurusuna konu kararının dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmının hukuka olduğundan istinaf isteminin reddine, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebi yönünden ise davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının bu kısmının kaldırılmasına,

davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği ve bu kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının da Danıştay Onikinci Dairesinin 29/11/2023 tarih ve E:2023/1393, K:2023/6180 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmüştür.

Bu durumda, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına yönelik olduğu, davalı idarenin ise temyiz dilekçesinde dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ve onanarak kesinleşen Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını talep ettiği anlaşıldığından, kanun yolları tüketilen uyuşmazlıkta, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

KARŞI OY

X- Dava, ... Hava Er Eğitim Tugay Komutanlığında sözleşmeli er adayı olarak görev yapan davacı tarafından, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olduğundan bahisle, adaylık işleminin sonlandırılmasına ilişkin 19/02/2021 tarihli işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

4045 sayılı "Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ve Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun"un 1. maddesinin dava konusu bireysel işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan halinde.

"Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; ... askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır.

Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği ve tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti birim ve kısımlarının tanımlarının yapılması güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir." hükmü bulunmaktadır.

Bakılan uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla kamu görevlerinde çalıştırılacak personel hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmasının dayanağını 4045 sayılı Kanun oluşturmaktadır. 4045 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemiyle açılan davada, Anayasa Mahkemesinin 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 19/02/2020 tarih ve E:2018/163, K:2020/13 sayılı kararı ile anılan düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.

Bu kapsamda, davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin bireysel işlem tesis edilirken dayanak alınan yasa kurallarının Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi nedeniyle hukuki dayanaktan yoksun kalan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan, Anayasanın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunun hükme bağlanması karşısında, iptal kararının sonucu olarak davacının dava konusu işlem nedeniyle geriye dönük olarak ödenmeyen maaşlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmesi gerektiği açıktır.

Bununla birlikte, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin yasal dayanağının kalmadığından bahisle söz konusu işlemin iptaline karar verilirken, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı üzerine 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği,

anılan Kanun'un yürürlüğe girmesiyle birlikte kamu görevlilerin statüsüne bakılmaksızın haklarında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, bu Kanun hükümlerine göre yapılması gerekeceği, bu itibarla, 7315 sayılı Kanun hükümleri uyarınca Değerlendirme Komisyonlarının Kurulması ve Kanun'un 12. maddesinde belirtilen yönetmeliğin çıkarılmasıyla birlikte davacının durumunun anılan Kanun'un hükümleri çerçevesinde yeniden değerlendirilerek, bu değerlendirme sonucunda davacı hakkında davalı idare tarafından yeni bir işlem tesis edilmesi gerektiği gerekçesine de yer verildiği,

anılan karara karşı davalı idare tarafından yapılan temyiz başvurusunun Danıştay Onikinci Dairesince reddedilerek iptal kararının bu haliyle kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Buna göre, söz konusu iptal kararının davacı ile doğrudan sözleşme imzalanması sonucunu doğurmayacağı ve kararın uygulanması aşamasında davalı idarece davacının durumunun 7315 sayılı Kanun çerçevesinde yeniden değerlendirilmek suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekeceği açıktır.

Bu itibarla, dava konusu işleme ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin iptal kararının yukarıda yer verilen gerekçe ile birlikte kesinleşmesi nedeniyle, davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebi hakkında bu aşamada karar verilmesine olanak bulunmadığından, temyize konu ısrar kararının bu gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla, karara gerekçe yönünden katılmıyoruz.