Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/33 K.2024/60

Konya Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 03/06/2024 tarih ve E:2024/18, K:2024/19 sayılı kararıyla; ... vekili Av. ... tarafından, Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 06/03/2024 tarih ve E:2023/1857, K:2024/432 sayılı kararı ile Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin 24/05/2023 tarih ve E:2023/733, K:2023/531 sayılı kararı arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle, aykırılığın Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri,

İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'ün açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:

2576 sayılı Kanun'a 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun ile eklenen 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine,

istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek" bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış; anılan maddenin 17/10/2019 tarih ve 7188 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik 5. fıkrasında ise, 4. fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemlerin, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletileceği; ilgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verileceği; aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararların kesin olduğu kurala bağlanmıştır.

Anılan maddenin gerekçesinde de, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir.

Bu kapsamda, yukarıda yer verilen Kanun metni ve gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amacın, aynı veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında süregelen aykırılıkların giderilmesi suretiyle kararlardaki hukukî istikrarın sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılığı, uzman jandarma veya jandarma uzman erbaş statülerinde olup Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığı Temin Yönetmeliği'ne göre kıta kaynaklı astsubay adaylığına başvuru yapan davacıların adaylık başvurularının, başvuru yapılan ilgili komutanlık tarafından, "birlik komutanları kanaat raporunun olumlu olması" şartı açısından incelenerek reddedilip reddedilemeyeceği; yoksa ilgili komutanlığın yetkisinin sadece başvuruları alarak evrakı Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisinin temin faaliyetlerine yönelik kadrolanmış birimi olan Temin Merkezine göndermeyle mi sınırlı olduğu hususu oluşturmaktadır.

Söz konusu aykırılık, "davacının astsubaylığa geçiş sınavı başvurusuna ilişkin değerlendirmenin Temin Merkezi tarafından yapılabileceği, davacının görev yaptığı komutanlığın sadece talep formu ve birlik komutanı kanaat formunu Temin Merkezine gönderme konusunda yetkili olduğu anlaşıldığından,

davacının astsubaylığa geçiş sınavı için yaptığı başvurusunun doğrudan görev yaptığı komutanlık tarafından reddine ilişkin işlemde" hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf kanun yolu başvurusunun reddine ilişkin Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi kararı ile birlik komutanları kanaat raporunun olumsuz olması nedeniyle başvurunun reddine dair ilgili komutanlık işleminin raporun muhtevası yönünden incelendiği ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf kanun yolu başvurusunun reddi yolundaki Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi

kararı arasında ortaya çıkmıştır.

İncelemeye konu başvuruda, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesince, "davacının astsubaylığa geçiş sınavı başvurusuna ilişkin değerlendirmenin Temin Merkezi tarafından yapılabileceği, davacının görev yaptığı komutanlığın sadece talep formu ve birlik komutanı kanaat formunu Temin Merkezine gönderme konusunda yetkili olduğu anlaşıldığından,

davacının astsubaylığa geçiş sınavı için yaptığı başvurusunun doğrudan görev yaptığı komutanlık tarafından reddine ilişkin işlemde" hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf kanun yolu başvurusunun reddi yolunda karar verilmiş ise de, UYAP ortamında yapılan incelemede, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin görüş değiştirerek,

"birlik komutanları kanaat raporunun olumsuz olması" nedeniyle doğan uyuşmazlık konusu olaylara ilişkin verilen, "ilgili komutanlık tarafından başvuru hususunda bir inceleme yapılmak suretiyle birlik komutanları kanaat raporunun olumsuz olması nedeniyle başvurunun reddi yolunda tesis edilen işlemin, raporun muhtevası yönünden incelendiği ilk derece mahkemesi kararlarına yönelik istinaf kanun yolu başvurularının" değerlendirildiği kararlarının istikrar kazandığı görülmüştür.

Nitekim, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin, aykırılık başvurusuna esas alınan kararından sonraki tarihli olan 05/04/2024 tarih ve E:2022/1765, K:2024/493; 30/04/2024 tarih ve E:2022/2845, K:2024/593; 22/05/2024 tarih ve E:2022/2846, K:2024/777 sayılı kararlarının, birlik komutanları kanaat raporlarının olumsuz olması nedeniyle başvuruların reddine yönelik ilgili komutanlıkların işlemlerinin raporun muhtevası yönünden incelendiği ilk derece mahkemesi kararlarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi istemine konu olan uyuşmazlığın oluşmasına neden olan Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin, "davacının astsubaylığa geçiş sınavı başvurusuna ilişkin değerlendirmenin Temin Merkezi tarafından yapılabileceği, davacının görev yaptığı komutanlığın sadece talep formu ve birlik komutanı kanaat formunu Temin Merkezine gönderme konusunda yetkili olduğu anlaşıldığından,

davacının astsubaylığa geçiş sınavı için yaptığı başvurusunun doğrudan görev yaptığı komutanlık tarafından reddine ilişkin işlemde" hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf kanun yolu başvurusunun reddi yolundaki görüşünü değiştirerek, "birlik komutanları kanaat raporlarının olumsuz olması nedeniyle başvuruların reddine yönelik ilgili komutanlıkların işlemlerinin raporun muhtevası yönünden" incelendiği kararlar vermeye başladığı ve bu kararların istikrar kazandığı;

buna bağlı olarak da başvuruya konu idari dava daireleri kararları arasındaki aykırılığın devam etmesi olasılığının da ortadan kalktığının anlaşılması karşısında, anılan idari dava daireleri kararları arasında halihazırda bir aykırılık bulunduğundan söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi kapsamında bulunmayan aykırılığın giderilmesi isteminin REDDİNE, 18/11/2024 tarihinde oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY

X- 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine,

istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek." bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış, aynı maddenin 5. fıkrasında, "Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir.

Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir." kuralına yer verilmiştir.

Metnine yer verilen kanun hükmü ile kanun koyucunun, aykırılık veya uyuşmazlığa konu edilebilecek kararlarda bulunması gereken unsurları "olayların benzer nitelikte olması", "kararların kesin olması" (yani temyiz kanun yoluna kapalı olması) ve "kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması" bir başka ifade ile birbirlerine aykırı hüküm ve sonuç içermeleri gerektiği şeklinde üç başlık altında düzenlediğini ifade edebilmek mümkündür. Bu itibarla, bölge idare mahkemelerinin dava dairelerince veya farklı bölge idare mahkemelerince verilen kararlar bakımından, belirtilen hususiyetlerin gerçekleşmesi durumunda aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesi yoluna başvurulabilmesinin önünde bir engel bulunmadığından, bu nitelikteki başvuruların esas bakımından incelenmesi gerekmektedir.

Olayda, uyuşmazlığın giderilmesi istemine konu edilen kararların özü, uzman jandarma veya jandarma uzman erbaş statülerinde olup Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığı Temin Yönetmeliği'ne göre kıta kaynaklı astsubay adaylığına başvuru yapan davacıların adaylık başvurularının, başvuru yapılan ilgili komutanlık tarafından, "birlik komutanları kanaat raporunun olumlu olması" şartı açısından incelenerek reddedilip reddedilemeyeceği; yoksa ilgili komutanlığın yetkisinin sadece başvuruları alarak evrakı Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisinin temin faaliyetlerine yönelik kadrolanmış birimi olan Temin Merkezine göndermeyle mi sınırlı olduğu hususuna ilişkindir.

Başvuruya konu edilen Konya Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 03/06/2024 tarih ve E:2024/18, K:2024/19 sayılı kararında da açıklandığı üzere, belirtilen hususla ilgili olarak açılan davalarda, Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi ile Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesince verilen kararın birbirlerine aykırı hüküm ve sonuçlar içermekte olduğu, dolayısıyla kararlar arasında aykırılık ve uyuşmazlık bulunduğu açıktır. Sözü edilen bölge idare mahkemesi kararlarının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. ve 46. maddeleri kapsamında "kesin olduğu" da tartışmasızdır.

Aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amaç, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki aykırılıkların giderilmesi suretiyle hukuki istikrarın sağlanmasıdır.

Her ne kadar, aykırılığın giderilmesi istemine konu olan uyuşmazlıkla ilgili olarak Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin, "dava konusu işlemin iptaline ilişkin karara karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun reddi" yolundaki görüşünü değiştirdiği tespit edilmiş olsa da, bu durum, aykırılığın giderilmesi istemine konu edilen kararlar arasındaki aykırılık ya da uyuşmazlık halinin mevcudiyetini ortadan kaldırmayacağı için, bu kararlar nedeniyle yapılan başvurunun incelenmesine engel olan ve istemin reddini gerektiren bir husus da değildir.

Aykırılık ve uyuşmazlığın giderilmesi istemine konu olan kararı veren bölge idare mahkemesi dava dairesinin önceki görüşünden rücu etmesi, daha önce verdiği ve kesin nitelikte olan kararı ile diğer bölge idare mahkemesi dava dairesince verilen kesin nitelikteki karar ile var olan aykırılık ve uyuşmazlık halini ortadan kaldırmamakta, belirtilen kararlar arasındaki aykırılık, giderilme istemine konu edilmiş olmasına rağmen çözüme kavuşturulmadığı için varlığını sürdürmektedir.

Bu itibarla, kesin nitelikteki mevcut kararlar arasında var olan aykırılık ve uyuşmazlığın, kararları veren dairelerden biri görüşünü değiştirmiş olsa bile çözüme kavuşturulması gerekir. Zira, aykırılık ve uyuşmazlığın giderilmesi istemine konu edilen kararlar, bölge idare mahkemesi dava dairesinin görüşünü değiştirdikten sonra verdiği kararlar değil, daha önce verilip kesinleşen kararlardır.

Aksi halin kabulü, Kanun'da öngörülen amacın gerçekleşmesine, hukuki güvenliğin ve hukuki istikrarın sağlanmasına engel olacak niteliktedir.