Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/426 K.2024/3367

Dava konusu istem: Giresun ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin onaylanmasına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve bilgilerin birlikte değerlendirilmesinden, davaya konu taşınmazın imar planlarında sosyal ve teknik alt yapı ve kamusal alanlardan sağlık tesis alanı iken dava konusu işlemle özel mülkiyete dönüşecek konut+ticaret alanına çevrildiği, kaldırılan sağlık tesis alanına karşılık aynı bölge içerisinde eş değer alan ve park alanı haricinde artan nüfusun ihtiyacını karşılamaya yönelik herhangi bir sosyal-teknik altyapı alanının ayrılmadığı,

dolayısıyla yapılan imar planı değişikliğinin kamu yararı, planlama esaslarına ve şehircilik ilkelerine aykırı olduğu tüm bu nedenlerle dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

Dava Dairesince bilirkişilerden alınan ek rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, bölgesel/kentsel ölçekte önem arz eden kamusal hizmet merkezi olarak belirlenen bir alanda yer alan sağlık tesis alanında parçacıl şekilde imar planı değişikliği yapılmasını zorunlu kılan hususlar ile ticaret ve konut kullanımını gerektiren sebeplerin somut olarak ortaya konulamadığı, yapılan değişikliğinin tek bir parsele özgü olarak gerçekleştirildiği, konut kullanımı itibarıyla alana ilave nüfus getireceğinden artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanlarının park alanı haricinde ayrılmadığı,

sosyal ve teknik alt yapı alan standardının düşürüldüğü ve mevcut ana planda da ortaokul alanı, dini tesis alanı, sosyal-kültürel tesis alanı ve teknik altyapı alanlarının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nde belirlenen standardın altında ayrıldığı göz önüne alındığında, dava konusu işlemde planlama esaslarına, imar mevzuatına ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun belirtilen açıklamayla reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 02/11/2023 tarih ve E:2020/10395, K:2023/7914 sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, davalı idare tarafından verilen savunma ve temyiz dilekçelerinde, davaya konu taşınmaz üzerinde bulunan SSK hastane binası ve lojmanlarının terkedilmiş durumda olduğu, Sağlık Bakanlığına tahsisli veya Hazine mülkiyetinde yer alan planlamaya konu alanın Toplu Konut İdaresine devredilmesi yönünde kurumlar arası bir karar alınmak suretiyle Sağlık Bakanlığı ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı arasında protokol imzalandığı, buna karşılık Giresun ili, Merkez, ...

Mahallesinde bulunan 55.500 m² büyüklüğündeki alanda 75 yataklı fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezi ve Giresun ili, Merkez, ...

Mahallesinde bulunan 15.129 m² büyüklüğündeki alanda 150 yataklı kadın doğum ve çocuk hastanesi yapıldığı, bu kapsamda söz konusu protokol gereği kamuya ait taşınmazlar değerlendirilerek kamu yatırımlarına yönlendirildiği ve kamu yararı sağlandığı, bu husustaki itirazların göz ardı edildiği, dava konusu işlemle öngörülen 210 kişilik nüfusun ihtiyaç duyacağı tüm donatı alanlarının hizmet etki alanı içerisinde yer aldığı iddia ve itirazlarında bulunulduğunun anlaşıldığı,

Bu durumda, Dava Dairesince, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği uyarınca ayrılması gerekli olan sosyal ve teknik alt yapı alanlarının, ilave 210 kişilik nüfus da dahil edildiğinde imar planı genelinde değil de hizmet etki alanındaki nüfus için yeterli olup olmadığı,

sosyal ve teknik alt yapı alanlarının ( eğitim tesisleri, açık ve yeşil alanlar, ibadet yerleri, sağlık tesisleri, sosyal ve kültürel tesisler, teknik altyapı) hizmet etki alanındaki m²/kişi değeri ve alan büyüklüğü, plan değişikliği sonrasında plan genelindeki sağlık tesis alanlarının m²/kişi değeri ve alan büyüklüğünün, bu büyüklüğün meri planda öngörülen nüfus büyüklüğüne 210 kişilik nüfus ilave edildiğinde oluşan toplam nüfusa yeterli olup olmadığı hususları ile ilgili yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu alınacak rapor dikkate alınarak yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle ...

Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen açıklamayla reddine dair ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davaya konu taşınmazın Bakanlık tarafından kendilerine devri öncesinde Bakanlığın gösterdiği alanda taraflarınca iki adet hastane inşa edildiği, dava konusu işlemle taşınmazın sadece %30'unda konut alanı getirildiği, toplam 210 kişi nüfus öngörüldüğü, 3.500 metrekare park alanı öngörüldüğü dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Dava Dairesince, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği uyarınca ayrılması gerekli olan sosyal ve teknik alt yapı alanlarının, ilave 210 kişilik nüfus da dahil edildiğinde imar planı genelinde değil de hizmet etki alanındaki nüfus için yeterli olup olmadığı,

sosyal ve teknik alt yapı alanlarının (eğitim tesisleri, açık ve yeşil alanlar, ibadet yerleri, sağlık tesisleri, sosyal ve kültürel tesisler, teknik altyapı) hizmet etki alanındaki m²/kişi değeri ve alan büyüklüğü, plan değişikliği sonrasında plan genelindeki sağlık tesis alanlarının m²/kişi değeri ve alan büyüklüğünün, bu büyüklüğün meri planda öngörülen nüfus büyüklüğüne 210 kişilik nüfus ilave edildiğinde oluşan toplam nüfusa yeterli olup olmadığı hususlarının yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu rapor alınarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmadığı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Giresun ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel (meri imar planlarında sağlık tesisi alanı fonksiyonlu) sayılı taşınmazın kısmen konut-ticaret, kısmen park alanı olarak belirlenmesine yönelik olarak Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca (TOKİ) hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile onaylanmış, 15/11/2017-15/12/2017 tarihleri arasında Giresun Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde askıya çıkarılmış, davacı tarafından askı süresi içerisinde yapılan ... tarih ve ... sayılı itiraz başvurusunun zımnen reddi üzerine 14/03/2018 tarihinde imar planı değişikliklerinin onayına ilişkin davalı Bakanlık işleminin iptali istemiyle temyizen bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 24.maddesinde, "İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.

(2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz.

(3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için:

a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır.

b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur.

c) Düzenleme ortaklık payından elde edilen alanların yüzölçümleri toplamının altına düşülmemek kaydıyla, plan değişikliği ile kaldırılan yol alanlarının miktarları, düzenleme ortaklık payından oluşturulan park, çocuk bahçesi, meydan gibi açık ve yeşil alanlarda kullanılabilir. Ancak yol hariç düzenleme ortaklık payına tabi bir kullanımın kamu ortaklık payına tabi bir kullanıma dönüştürülmek istenilmesi halinde, düzenleme ortaklık payına tabi alanın hizmet edeceği etki alanında eşdeğer bir alan ayrılır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, dava konusu plan değişikliği ile sosyal ve teknik altyapı alanı olarak ayrılmış bir parselin konut ticaret alanına dönüştürüldüğü dikkate alındığında, yapılan plan değişikliğinin yargısal denetiminde yukarıda yer verilen Yönetmelik kuralındaki şartlar çerçevesinde değerlendirme yapılmalıdır.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idare tarafından verilen temyiz dilekçesinde, davaya konu taşınmaz üzerinde bulunan SSK hastane binası ve lojmanlarının terkedilmiş durumda olduğu, Sağlık Bakanlığına tahsisli veya Hazine mülkiyetinde yer alan planlamaya konu alanın Toplu Konut İdaresine devredilmesi yönünde kurumlar arası bir karar alınmak suretiyle Sağlık Bakanlığı ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı arasında protokol imzalandığı, buna karşılık Giresun ili, Merkez, ...

Mahallesinde bulunan 55.500 m² büyüklüğündeki alanda 75 yataklı fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezi ve Giresun ili, Merkez, ...

Mahallesinde bulunan 15.129 m² büyüklüğündeki alanda 150 yataklı kadın doğum ve çocuk hastanesi yapıldığı, bu kapsamda söz konusu protokol gereği kamuya ait taşınmazlar değerlendirilerek kamu yatırımlarına yönlendirildiği ve kamu yararı sağlandığı, bu husustaki itirazların göz ardı edildiği, dava konusu işlemle öngörülen 210 kişilik nüfusun ihtiyaç duyacağı tüm donatı alanlarının hizmet etki alanı içerisinde yer aldığı ileri sürülerek temyiz başvurusunda bulunulduğu görülmüştür.

Bu durumda, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde belirtilen hususların açıklığa kavuşturulması uyuşmazlığın çözümü için gerekli görüldüğünden, Dava Dairesince, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği uyarınca ayrılması gerekli olan sosyal ve teknik alt yapı alanlarının, ilave 210 kişilik nüfus da dahil edildiğinde imar planı genelinde değil de hizmet etki alanındaki nüfus için yeterli olup olmadığı,

sosyal ve teknik alt yapı alanlarının (eğitim tesisleri, açık ve yeşil alanlar, ibadet yerleri, sağlık tesisleri, sosyal ve kültürel tesisler, teknik altyapı) hizmet etki alanındaki m²/kişi değeri ve alan büyüklüğü, plan değişikliği sonrasında oluşacak m²/kişi değeri ve alan büyüklüğü, bu büyüklüğün meri planda öngörülen nüfus büyüklüğüne 210 kişilik nüfus ilave edildiğinde oluşan toplam nüfusa yeterli olup olmadığı hususları yönünden, yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu alınacak rapor dikkate alınarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

X- Giresun ili, Merkez ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel (meri imar planlarında sağlık tesisi alanı fonksiyonlu) sayılı taşınmazın kısmen konut-ticaret, kısmen park alanı olarak belirlenmesine yönelik olarak Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca (TOKİ) hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile onaylanmış, 15/11/2017-15/12/2017 tarihleri arasında giresun Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde askıya çıkarılmış,

davacı tarafından askı süresi içerisinde yapılan ... tarih ve ... sayılı itiraz başvurusunun zımnen reddi üzerine 14/03/2018 tarihinde imar planı değişikliklerinin onayına ilişkin davalı Bakanlık işleminin iptali istemiyle temyizen bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, uyuşmazlığa konu taşınmaz üzerinde bulunan SSK hastane binası ve lojmanlarının terkedilmiş durumda olduğu, Sağlık Bakanlığına tahsisli veya Hazine mülkiyetinde yer alan planlamaya konu alanın Toplu Konut İdaresine devredilmesi yönünde kurumlar arası bir karar alınmak suretiyle Sağlık Bakanlığı ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı arasında protokol imzalandığı, buna karşılık Giresun ili, Merkez, ...

Mahallesinde bulunan 55.500 m² büyüklüğündeki alanda 75 yataklı fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezi ve Giresun ili, Merkez, ...

Mahallesinde bulunan 15.129 m² büyüklüğündeki alanda 150 yataklı kadın doğum ve çocuk hastanesi yapıldığı, bu kapsamda söz konusu protokol gereği kamuya ait taşınmazlar değerlendirilerek kamu yatırımlarına yönlendirildiği ve kamu yararı sağlandığı, dava konusu işlemle öngörülen 210 kişilik nüfusun ihtiyaç duyacağı tüm donatı alanlarının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen hizmet etki alanı içerisinde yer aldığı görülmüştür.

Bu durumda, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, dava konusu imar planı kararıyla getirilen arazi kullanım kararı ve yapılaşma koşullarının, planının ana kararlarını, sürekliliğini ve bütünlüğünü bozmayacak ve çevresiyle uyumlu olacak şekilde hazırlandığı, dava konusu işlemle öngörülen 210 kişilik nüfusun ihtiyaç duyacağı tüm donatı alanlarının hizmet etki alanı içerisinde ayrıldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun açıklama ile reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının yukarıda belirtilen gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyoruz.