Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/62 K.2025/10

Erzurum Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 18/10/2024 tarih ve E:2024/31, K:2024/31 sayılı kararıyla;

Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 20/10/2022 tarih ve E:2022/1578, K:2022/2617 sayılı ve 03/10/2024 tarih ve E:2024/1023, K:2024/1075 sayılı kararları ile Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin 07/02/2024 tarih ve E:2024/406, K:2024/298 sayılı ve 30/05/2024 tarih ve E:2024/3352, K:2024/3584 sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,

"Aykırılığın, Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi uyarınca dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'ın açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:

I. İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun:

Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu:

Madde 3/C- ...

4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır:

...

c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek.

...

5. Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıklarda, davacılar tarafından, nüfuslarının belli bir sayının altında kalması nedeniyle 6360 sayılı Kanun uyarınca belediye tüzel kişiliği kaldırılarak köy tüzel kişiliğine dönüştürülen belde belediyelerin, köy tüzel kişiliğine dönüştürülmesine ilişkin işlemin geri alınarak yeniden belediye tüzel kişiliğinin verilmesi talebiyle idareye yapılan başvuruların reddedilmesi üzerine açtıkları davalarda aynı konuda verilen farklı nitelikteki kararların kesinleşmesi üzerine incelenen aykırılığın oluştuğu görülmüştür.

Aralarında aykırılık bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden, Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 20/10/2022 tarih ve E:2022/1578, K:2022/2617 sayılı kararına konu uyuşmazlıkta.

Gümüşhane ili, Köse ilçesinde bulunan ve 6360 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesi uyarınca kapatılan Salyazı Belediyesinin belediye statüsünden çıkartılarak köy tüzel kişiliğine dönüştürülmesi işleminin geri alınması ve beldenin eski statüsünün geri verilmesi amacıyla yapılan 28/01/2021 tarihli başvurunun reddine ilişkin İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle Erzincan İdare Mahkemesinde dava açıldığı ve anılan İdare Mahkemesince davanın reddine karar verildiği ve söz konusu karara karşı davacının yaptığı istinaf başvurusunun davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak

bulunmadığı gerekçesiyle Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince gerekçeli olarak reddedildiği ve kararın kesinleştiği; aynı Dairenin 03/10/2024 tarih ve E:2024/1023, K:2024/1075 sayılı kararına konu uyuşmazlıkta.

Gümüşhane ili, Köse ilçesinde bulunan ve 6360 sayılı Kanunu'nun geçici 2. maddesi uyarınca kapatılan Salyazı Belediyesinin belediye statüsünden çıkartılarak köy tüzel kişiliğine dönüştürülmesi işleminin geri alınması ve beldenin eski statüsünün geri verilmesi amacıyla yapılan başvurunun reddine ilişkin İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle Erzincan İdare Mahkemesinde dava açıldığı ve anılan İdare Mahkemesince davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği ve söz konusu karara karşı davacının yaptığı istinaf başvurusunun Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava

Dairesince reddedildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin 07/02/2024 tarih ve E:2024/406, K:2024/298 sayılı kararına konu uyuşmazlıkta.

6360 sayılı Kanun uyarınca belediye tüzel kişiliğinin sona erdirilerek köy tüzel kişiliğine dönüşen Gümüşhane ili, Merkez ilçesi, Tekke Köyü'nün yeniden belediye tüzel kişiliğine dönüştürülmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle Ankara 21. İdare Mahkemesinde dava açıldığı ve anılan İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve söz konusu karara karşı davalı idarenin yaptığı istinaf başvurusunun Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesince reddedildiği ve kararın kesinleştiği; aynı Dairenin 30/05/2024 tarih ve E:2024/3352, K:2024/3584 sayılı kararına konu uyuşmazlıkta.

Tokat ili, Reşadiye ilçesi, Yolüstü Belde Belediyesinin tüzel kişiliğinin kaldırılarak köy tüzel kişiliğine dönüştürülmesine ilişkin işlemin geri alınması ve tekrar Belde Belediyesi tüzel kişiliğine kavuşturulması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle Ankara 18. İdare Mahkemesinde dava açıldığı ve anılan İdare Mahkemesince davanın reddine karar verildiği ve söz konusu karara karşı davacının yaptığı istinaf başvurusunun Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesince kabul edilerek dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve

kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Aykırılığa konu uyuşmazlıklara ilişkin olarak, 6360 sayılı Kanun'un Ek-27 sayılı listesinde tüzelkişiliği kaldırılacak belediyeler arasında gösterilen Gümüşhane ili, Merkez ilçesi, Tekke Beldesi'nin tüzel kişiliğinin kaldırılarak köye dönüştürülmesine ilişkin işlemin geri alınmasına dair yapılan başvurunun reddine ilişkin İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, Ankara 10. İdare Mahkemesi ile Erzincan İdare Mahkemesi arasında ortaya çıkan yetki uyuşmazlığı üzerine,

yetkili yargı yerinin belirlenmesi hususunda Danıştay Sekizinci Dairesinin 26/12/2023 tarih ve E:2023/6725, K:2023/7834 sayılı kararıyla.

"2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 34. maddesinin 2. fıkrası uyarınca köy, belediye ve özel idareleri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasına ilişkin olduğu anlaşılan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün, köyün bulunduğu yerin yargı çevresi bakımından bağlı olduğu mahkeme olan Erzincan İdare Mahkemesinin yetkisinde olduğuna karar verilmiştir.

2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin gerekçesinde, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir.

Bu kapsamda, yukarıda yer verilen Kanun metni ve gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amacın, aynı veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında süregelen aykırılıkların giderilmesi suretiyle kararlardaki hukukî istikrarın sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.

Nitekim, 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinde yer alan "bölge idare mahkemeleri daireleri" ibaresinden, yetkili ve görevli dairelerin kastedildiğine ve kanun koyucunun, -aynı nitelikteki uyuşmazlıkların farklı değerlendirilmesi nedeniyle- yetkisiz ve görevsiz yargı yerlerince verilen kararlar arasındaki, süregelme ihtimali olmayan aykırılığın giderilmesi durumunu düzenlemediğine kuşku bulunmamaktadır.

Bu durumda, usul hükümlerinin yanlış uygulanması sebebiyle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde yetkisiz olan Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi ile uyuşmazlığın görüm ve çözümünde yetkili Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince verilen farklı nitelikteki kararların madde kapsamına girmediği sonucuna varılmıştır.

KARŞI OY

X- 2576 sayılı Kanunun 3/C maddesinde; "c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek." bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.

Anılan hükme göre aykırılığın giderilmesinin şartları;

1. Benzer olayların bulunması,

2. Aynı ya da farklı bölge idare mahkemesi dairelerinin kesin nitelikte kararlarının bulunması,

3. Kesin nitelikteki bu kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması,

4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun talebi,

5. Bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların istemleri üzerine, istemin bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunca uygun görülmesi, şeklinde açık bir şekilde düzenlenmiş olup, aykırılık ya da uyuşmazlıkların Danıştay tarafından giderilebilmesi için söz konusu aykırılık/uyuşmazlığın "süregelen nitelikte" olması zorunluğu bulunmamaktadır.

Yukarıda metnine yer verilen düzenlemede, benzer olaylarda bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında ifadesinin, yetkili ve yetkisiz yargı yerince çelişkili kararlar verilmesi durumunu da kapsadığı, aykırılığın mutlaka davanın görüm ve çözümünde yetkili Daire kararları arasında olması gerekmediği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, biri uyuşmazlıkta yetkili olan, diğeri ise yetkisiz olan Dairenin benzer olaylarda verdiği kesin nitelikteki kararlar arasındaki aykırılığın giderilmesinin de istenilebileceği kabul edilmelidir. Aksi durumda kesin nitelikteki çelişkili kararlar arasında aykırılığın giderilmesi mümkün olmayacak ve bu durum hukuki güvenlik ilkesini zedeleyecektir.

Açıklanan nedenlerle, olayda 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinde yer alan aykırılığın/uyuşmazlığın giderilmesi için öngörülen şartların gerçekleştiği ve istem hakkında işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle, istemin reddi yolundaki çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.