Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/668 K.2024/2685

Dava konusu istem: Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak ... Blok No:...adresinde "içkili kafe-bar" olarak faaliyet gösteren işyeri için düzenlenen ...tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; işyerlerinde canlı müzik izin belgesi olmadan canlı müzik yapılmasının mevzuata aykırı olduğu açık olmakla birlikte, anılan durumla ilgili olarak 2559 sayılı Kanun'un 6. maddesi gereği ilgililer hakkında belediye encümenince idari para cezası yaptırımının uygulanmasının mümkün olduğu, dava konusu işleme esas alınan diğer fiiller, yine esas alınan mevzuat gereği işyerinin ruhsatının iptali için gerekçe oluşturmayacağından, davacıya ait işyerinin ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...

İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacı şirkete ait işyerinin kamu düzeni ve kamu güvenliğinin, toplumun huzuru ve sağlığı ile kişilerin can ve mal güvenliğinin sağlanabilmesi maksadıyla kapatılması ve işyeri ruhsatının iptal edilmesi yönünde yetkili kolluk kuvvetince görüş beyan edilmesi dikkate alındığında, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden de işyerlerinde aranacak genel şartları kaybettiği anlaşılan dava konusu işyerinin ruhsatının iptaline ilişkin işlemin kamu düzeni ve güvenliğinin,

toplumun huzur ve sağlığının ve kişilerin can güvenliğinin sağlanması amacıyla kamu yararı doğrultusunda tesis edildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf talebi kabul edilerek, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 18/10/2023 tarih ve E:2023/7657, K:2023/5564 sayılı kararıyla;

Davacı şirkete ait içkili kafe bar faaliyet konulu işyerinde Emniyet yetkilileri tarafından farklı tarihlerde yapılan denetimler sonucunda, gürültü seviyesi yüksekliğine ilişkin 31/10/2021 tarihli tutanağın tanzim edildiği, açılış kapanış saatlerine uymamaktan 14/12/2021 tarihli 3500 TL para cezası, mesul belgesi bulunmadığından 18/12/2021 tarihli 3500 TL para cezası, canlı müzik saatlerine dikkat etmediğinden 01/03/2022 tarihli 3500 TL para cezası uygulandığı, yine canlı müzik izin saatlerine riayet etmediğine ilişkin 11/08/2022 tarihli ve denetimi engellemek için düzenek kurulduğuna ilişkin 05/10/2022 tarihli tutanak tutulduğu,

çeşitli tarihlerde ise, tütün ve tütün ürünleri tüketimine izin vermekten para cezası, yıl içinde tekerrürden 10 gün kapatma cezası, 24/01/2022 tarihinde asayişe müessir fiillerin çokluğundan dolayı Kaymakamlık oluru ile 7 gün kapatma cezasının verildiği, adli işlemler yönünden ise.

13/11/2021 tarihinde yağma, mala zarar verme olayının meydana geldiği, 12/12/2021 tarihinde cinsel taciz, hakaret, kasten yaralama olayının meydana geldiği, 26/12/2021, 07/02/2022, 06/09/2022, 02/10/2022 tarihlerinde kasten yaralama, tehdit, hakaret olaylarının meydana geldiği, 09/01/2022 tarihinde görevi yaptırmamak için direnme olayının meydana geldiği, 09/01/2022 tarihinde işyeri mesul müdürünün üzerinde iki adet ruhsatsız tabanca yakalandığı, işyerinde 2559 sayılı Kanun başta olmak üzere diğer mevzuat hükümlerine aykırı fiillerin işlendiği,

bundan sonra da bu fiillerin işlenmesinin muhtemel olduğu kanaatiyle, kamu güvenliğinin sağlanması, toplum huzuru can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından işyerinin kapatılması ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yönünde gereğinin yapılmasının Valilik tarafından talep edilmesi üzerine davalı idare tarafından davacı şirkete ait işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiğinin görüldüğü,

İlgili mevzuat hükümlerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının hangi koşullarda iptal edileceğinin belirtildiği, somut olay bu kapsamda değerlendirildiğinde, farklı tarihlerde işyerine yönelik 7 idari işlem ve 8 adli işlem tesis edilmiş ise de, davacıya ait işyerinin anılan Kanun'un 8. maddesinde yazılı fiiller sebebiyle, mahallin en büyük mülki amiri tarafından bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edildiği ve bu fiillerin tekrar işlendiğine ilişkin davalı belediyeye bildirim yapılmadığı veya davalı idarece anılan Yönetmeliğin 13. maddesine göre herhangi bir işlem tesis edilmediği, uyuşmazlık konusu ruhsatın salt anılan Valilik yazısı gerekçe gösterilerek iptal edildiğinin anlaşıldığı,

Bu durumda, anılan mevzuatta belirtilen koşullar gerçekleşmeden veya anılan prosedür yerine getirilmeden, mevzuata aykırı olarak söz konusu ruhsatın iptal edilmesine yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediğinden, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...arih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun kabul edilerek, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, iş yerinde tütün kullanılmış olması ya da canlı müzik belgesinin denetim sırasında ibraz edilmemiş olmasının, ancak ilgilisi hakkında idari para cezası uygulanması imkanı verdiği, kendileri tarafından iş yerinde tütün ürünü kullandırılmadığı, iş yerinin canlı müzik belgesinin de bulunduğu ve kolluk denetimi esnasında da bu hususun ilgili personele sunulduğu, nitekim Kanunda karşılığı bulunmayan bir cezanın uygulanamayacağının da açık olduğu,

dava konusu işlem 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 8. maddesi ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11. ve 32. maddesi gereğince tesis edilmiş ise de anılan Kanunlar uyarınca; mülki amirlerin suç işlenmesini önlemek, kamu düzen ve güvenini korumak için gereken tedbirleri alabileceğine ilişkin yine il ve ilçe sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının tasarrufa müteallik emniyetin, kamu esenliğinin sağlanması için gereken karar ve tedbirleri alacağına ilişkin düzenlemelerin yer aldığı, iş yerlerinin ruhsatının iptal edilebileceğine dair açık düzenlemelerin ise bulunmadığı,

bu kapsamda hukuk devleti, suçta ve cezada kanunilik ilkesi ile çalışma hak ve hürriyetinin ihlal edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin 18/10/2023 tarih ve E:2023/7657, K:2023/5564 sayılı kararı doğrultsunda bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X-2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 6. maddesinde, "umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden; a) Faaliyetten geçici olarak men edildiği halde süresinden önce açılan, b) Açık ve kapalı bulunacağı saatlere uymayan, c) Bu Kanunun 12. maddesinde belirtilen yasaklara uymadığı tespit edilen, d) Mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen, İş yerlerinin işletmecilerine beşyüzmilyon Türk Lirası ile birmilyar Türk Lirası arasında idarî para cezasının verilir" hükmüne, 8. maddesinde, "Polisçe kat’i delil elde edilmesi halinde;

a) Kumar oynanan umumî ve umuma açık yerler ile her çeşit özel ve resmi kurum ve kuruluşlara ait lokaller, b) Mevzuata aykırı bir şekilde uyuşturucu madde imal edilen, satılan, kullanılan, bulundurulan yerler, c) Mevzuata aykırı faaliyet gösteren genelevler, birleşme yerleri ve fuhuş yapılan evler ve yerler, d) Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Anayasal düzenine, genel güvenliğe ve genel ahlâka zararı dokunacak oyun oynatılan, temsil verilen, film veya video bant gösterilen yerler ile internet üzerinden yapılan yayınlara izin verilen yerler, e) Derneklere, sendikalara, loca ve kulüplere,

kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile benzeri kurum ve kuruluşlara ait ve yalnız üyelerinin yararlanması için açılan lokallerden, birden fazla denetim sonunda ve yazılı ihtara rağmen, iç yönetmeliğine aykırı faaliyet göstererek umuma açık yer durumuna geldiği tespit edilenler, f) Her türlü denize elverişli araçlarla günübirlik tur düzenleyen veya her türlü mal ve hizmet satanlardan, müşteriye faaliyetlerini duyururken veya müşteri kabul ederken çevreyi veya müşteriyi rahatsız edecek yöntemler kullananlar, mahallin en büyük mülkî amiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edileceği,

bu maddede yazılı fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının, mahallin en büyük mülki amirinin bildirimi üzerine, belediye veya il özel idaresi tarafından beş iş günü içinde iptal edileceği" hükümlerine yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde, "(...) İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.

Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. (...) " kuralına, 37. maddesinde, "Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler.

Denetimler sırasında tespit edilen mevzuata aykırı hususlar, yetkili idarelerce gereği yapılmak üzere bildirilir." kuralına, 42. maddesinin 1. fıkrasında ise, "2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanununun 8 inci maddesinde belirtilen fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı mahallin en büyük mülkî idare amirinin bildirimi üzerine yetkili idareler tarafından beş işgünü içinde iptal edilir" kuralına yer verilmiştir.

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11. maddesinde, "A) Vali, il sınırları içinde bulunan genel ve özel bütün kolluk kuvvet ve teşkilatının amiridir. Suç işlenmesini önlemek, kamu düzen ve güvenini korumak için gereken tedbirleri alır. Bu maksatla Devletin genel ve özel kolluk kuvvetlerini istihdam eder, bu teşkilat amir ve memurları vali tarafından verilen emirleri derhal yerine getirmekle yükümlüdür....

C) İl sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının, tasarrufa müteaallik emniyetin, kamu esenliğinin sağlanması ve önleyici kolluk yetkisi valinin ödev ve görevlerindendir. Bunları sağlamak için vali gereken karar ve tedbirleri alır....." hükmü,

32. maddesinde, "A) Kaymakam, ilçe sınırları içinde bulunan genel ve özel kolluk kuvvet ve teşkilatının amiridir;

B) Suç işlenmesini önlemek, kamu düzen ve güvenini korumak için gereken tedbirleri alır. Bu maksatla Devletin genel ve özel kolluk kuvvetlerini istihdam eder. Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve diğer mevzuat ile Cumhurbaşkanınca alınmış bulunan karar ve tedbirlerin yürütülmesi için emirler verir. Bu teşkilat amir ve memurları kaymakam tarafından verilen emirleri derhal yerine getirmekle ödevlidir;

C) Kaymakam, memleketin sınır ve kıyı emniyetiyle ilgili bütün işleri yürürlükte bulunan hükümlere göre sağlar ve yürütür;

Ç) İlçe sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının tasarrufa mütaallik emniyetin, kamu esenliğinin sağlanması ve önleyici kolluk yetkisi kaymakamın ödev ve görevlerindendir. Bunları sağlamak için kaymakam gereken karar ve tedbirleri alır;

Bu hususta alınan ve ilan edilen karar ve tedbirlere uymayanlar hakkında 66 ncı madde hükmü uygulanır(...)" hükmü ile 66. maddesinde, "İl genel kurulu veya idare kurulları yahut en büyük mülkiye amirleri tarafından kanunların verdiği yetkiye istinaden ittihaz ve usulen tebliğ veya ilan olunan karar ve tedbirlerin tatbik ve icrasına muhalefet eden veya müşkülat gösterenler veya riayet etmeyenler, mahallî mülkî amir tarafından Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmü uyarınca cezalandırılır.

Ancak, kamu düzenini ve güvenliğini veya kişilerin can ve mal emniyetini tehlikeye düşürecek toplumsal olayların baş göstermesi hâlinde vali tarafından kamu düzenini sağlamak amacıyla alınan ve usulüne göre ilan olunan karar ve tedbirlere aykırı davrananlar, üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır". düzenlemesi yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirkete ait içkili kafe bar faaliyet konulu iş yerinde Emniyet yetkilileri tarafından farklı tarihlerde yapılan denetimler sonucunda, gürültü seviyesi yüksekliğine ilişkin 31/10/2021 tarihli tutanağın tanzim edildiği, açılış kapanış saatlerine uymamaktan 14/12/2021 tarihli 3500 TL para cezası, mesul belgesi bulunmadığından 18/12/2021 tarihli 3500 TL para cezası, canlı müzik saatlerine dikkat etmediğinden 01/03/2022 tarihli 3500 TL para cezası uygulandığı,

yine canlı müzik izin saatlerine riayet etmediğine ilişkin 11/08/2022 tarihli ve denetimi engellemek için düzenek kurulduğuna ilişkin 05/10/2022 tarihli tutanak tutulduğu, çeşitli tarihlerde ise, tütün ve tütün ürünleri tüketimine izin vermekten para cezası, yıl içinden tekerrürden 10 gün kapatma cezası, 24/01/2022 tarihinde asayişe müessir fiillerin çokluğundan dolayı Kaymakamlık oluru ile 7 gün kapatma cezasının verildiği, adli işlemler yönünden ise.

13/11/2021 tarihinde yağma, mala zarar verme olayının meydana geldiği,12/12/2021 tarihinde cinsel taciz, hakaret, kasten yaralama olayının meydana geldiği, 26/12/2021, 07/02/2022, 06/09/2022, 02/10/2022 tarihlerinde kasten yaralama, tehdit, hakaret olaylarının meydana geldiği, 09/01/2022 tarihinde görevi yaptırmamak için direnme olayının meydana geldiği, 09/01/2022 tarihinde iş yeri mesul müdürünün üzerinde iki adet ruhsatsız tabanca yakalandığı, iş yerinde 2559 sayılı Kanun başta olmak üzere diğer mevzuat hükümlerine aykırı fiillerin işlendiği,

bundan sonra da bu fiillerin işlenmesinin muhtemel olduğu kanaatiyle, kamu güvenliğinin sağlanması, toplum huzuru can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından iş yerinin kapatılması ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yönünde gereğinin yapılmasının Valilik tarafından talep edilmesi üzerine davalı idare tarafından davacı şirkete ait iş yerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatının hangi koşullarda iptal edileceği belirtilmiş olup, somut olay bu kapsamda değerlendirildiğinde, farklı tarihlerde iş yerine yönelik 7 idari işlem ve 8 adli işlem tesis edilmiş ise de, gerek 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu gerekse İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında somut olay incelendiğinde, tesis edilen işleme cevaz veren bir düzenlemenin yer almadığı, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nda yer alan "Suç işlenmesini önlemek, kamu düzen ve güvenini korumak için gereken tedbirleri alır." şeklindeki ifadenin ise genel mahiyette bir düzenleme olduğu, herhangi bir yaptırım içermediği görülmüştür.

Her ne kadar davalı idare tarafından, dava konusu işlemin, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde yer alan, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. (...) c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar,

kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." şeklindeki kural uyarınca işletmenin kurucu şartları yitirmesi nedeniyle 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun mülki idare amirine verdiği yetki kapsamında tesis edildiği ifade edilmiş ise de; yukarıda da ifade edildiği üzere bu düzenlemelerde de söz konusu yaptırımın tesis edilebilineceğine ilişkin herhangi bir ifade yer almamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, aksi yönde değerlendirme ile verilen ısrar kararında hukuki isabet görülmediğinden, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.