Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2025/400 K.2025/2602

Dava konusu istem: 24. dönem adli yargı hâkim adayı iken sözlü sınav sonucunda başarısız olduğu değerlendirilerek adaylığına son verilen davacı tarafından, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrası gereğince memuriyete atanma talebinin uygun görülmeyerek adaylık görevine son verilmesine ilişkin Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline, bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine,

parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve dava konusu işleme dayanak oluşturan 01/06/2004 tarih ve 25479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hâkim ve Savcı Adaylarının Meslek Öncesi Eğitimlerine İlişkin Yönetmelik'in "Adaylık Süresinin Sonunda Yapılan Sınavda Başarısız Olanlar" başlıklı 20. maddesinde yer alan "Devlet memuru olmalarında herhangi bir sakınca bulunmaması" ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Beşinci Dairesinin 08/02/2024 tarih ve E:2021/8219, K:2024/702 sayılı kararıyla;

2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 7. maddesinin 3. fıkrasında; 10. maddesinde; 01/06/2004 tarih ve 25479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hâkim ve Savcı Adaylarının Meslek Öncesi Eğitimlerine İlişkin Yönetmelik'in 20. maddesinde yer alan kurallar aktarılarak,

Düzenleyici işlem yönünden,

Dava konusu Yönetmelik kuralının dayanağı 2802 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 6. fıkrasının uygulanmasına yönelik bir düzenleme niteliğindeki ibarede, statünün getirdiği nitelikleri taşıma şartının aranmasında, 2802 sayılı Kanun'un 7 ve 10. maddesi hükümlerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,

Bireysel işlemin, davacının adaylık görevine son verilmesine ilişkin kısmı yönünden,

Dairelerinin 08/02/2024 tarih ve E:2021/7986, K:2024/699 sayılı kararıyla 12/12/2019 tarih ve 30976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Adalet Akademisi Meslek Öncesi Eğitimin Uygulama Esasları ile Yazılı ve Sözlü Sınavlara Dair Yönetmelik'in 43. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "davranışların mesleğe uygunluğu" ibaresi ile anılan fıkranın (ç) bendinde yer alan "Eğitim programlarına katılım ve kurallara uyma" ibaresinin ve bu düzenlemelere dayanılarak tesis edilen, davacının meslek öncesi eğitim sonunda 18/06/2021 tarihinde yapılan sözlü sınav değerlendirmesinin,

30/06/2021 tarihinde duyurulan nihai başarı sonucunun başarısız olarak belirlenmesine ilişkin işlemin ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Türkiye Adalet Akademisi Sınav Komisyonunun 13/08/2021 tarih ve 2021/5 sayılı kararının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verildiği,

Davacının adaylık görevine son verilmesine ilişkin Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün dava konusu 13/09/2021 tarih ve 4343/18987 sayılı işleminin, Dairelerinin yukarıda belirtilen kararı üzerine hukuken dayanaksız kaldığı görüldüğünden hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığı, Bireysel işlemin, davacının memuriyete atanma talebinin uygun görülmemesine ilişkin kısmı ile davacının yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden,

Dairelerinin yukarıda değinilen kararı uyarınca, davacı hakkında yeniden işlem tesis edileceği dikkate alındığında, Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün dava konusu ... tarih ve ... sayılı işleminin davacının memuriyete atanma talebinin uygun görülmemesine ilişkin kısmının iptali ile davacının yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle düzenleyici işlem yönünden davanın reddine, bireysel işlemin davacının adaylık görevine son verilmesine ilişkin kısmının iptaline,

bireysel işlemin diğer kısmının iptali istemi ile davacının yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, düzenleyici işlemin belirsizlik taşıdığı ve uygulamada idarenin keyfi hareket etmesine yol açabilecek nitelikte olduğu, 657 sayılı Kanun'un 48. maddesine ve 2802 sayılı Kanun'un 8. maddesine aykırı bulunduğu, Daire kararının karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı bakımından ise, kararın dayandığı Danıştay Beşinci Dairesinin 08/02/2024 tarih ve E:2021/7986, K:2024/699 sayılı kararının temyiz incelemesi neticesinde bozulması durumunda memuriyet kadrosuna atanma talebinin yeniden yargılamayı gerektirebileceği,

bu yüzden dava konusu bireysel işlemin memuriyet kadrosuna atanmamasına ve bu kısım bakımından parasal ve özlük haklara ilişkin kısmının bozulması gerektiği, parasal ve özlük hak talebinin hem memuriyete atanmama hem de adaylık görevine son verilmesine ilişkin kısımların her birine bağlı ve ortak olarak talep edildiği; adaylık görevine son verilmesine ilişkin kısım hakkında iptal kararı verildiği halde buna bağlı olarak parasal ve özlük hak istemi yönünden hüküm kurulmadığı,

adaylığına son verildiği tarih ile iptal kararı üzerine yeniden hakim adaylığı görevine başlayacağı tarih arasında hak ettiği parasal ve özlük haklarının ödenmesi ve iade edilmesi gerektiği, Daire kararının karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının tereddüt oluşturacak biçimde kaleme alındığı, bu karara dayanarak idarenin parasal hakları ödemekten imtina ettiği, adaylığına son verilmesi işleminin iptaline bağlı olarak özlük ve parasal hakları bakımından eksik hüküm kurulduğu belirtilerek Daire kararının redde ve karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, sözlü sınavın ve davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlemin hukuka uygun olduğu, mevzuata göre tesis edilen işlem ile davacının adaylığına son verildiği ve memuriyete atanma talebinin uygun görülmediği, memuriyete atanma konusunda ilgili Bakanlığın mütalaası bulunduğu, tesis edilen işlemlerde hukuka aykırı bir husus olmadığı belirtilerek Daire kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı idarece savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının kısmen onanması, kısmen de gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, 24. dönem adli yargı hâkim adayı iken adaylık süresinin sonunda sözlü sınava tabi tutulmuş, sözlü sınavda "başarısız" olarak değerlendirilmiş, nihai olarak "başarısız" sayılmış, sözlü sınav neticesine ilişkin olarak yaptığı itiraz reddedilmiştir.

Davacının, 27/08/2021 tarihinde verdiği dilekçe ile 'yazı işleri müdürlüğü' veya 'icra müdürlüğü' kadrolarından birine atanma talebinde bulunması üzerine, Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı işlemiyle sözlü sınav sonucunda başarısız olduğu değerlendirilen davacının, 2802 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 6. fıkrası gereğince memuriyete atanma talebi uygun görülmeyerek adaylık görevine son verilmesine karar verilmiştir.

Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu bireysel işlem tarihinde yürürlükte bulunan halleriyle,

2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun 7. maddesinde, "Adaylık dönemini geçirip aşağıdaki koşullara uygun olarak ehliyetini kanıtlamış olmadıkça, hiç kimse hakimlik ve savcılığa atanamaz. 39 uncu madde hükmü saklıdır. Adaylar, Devlet Memurları Kanunundaki Genel İdare Hizmetleri Sınıfına dahil olup, hakimlik ve savcılığın sınıf ve derecelerine dahil değildirler ve haklarında, Devlet Memurları Kanununun bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır." hükmü.

10. maddesinde, "... Adaylık süresinin sonunda adaylar, yazılı ve sözlü sınava tabi tutulur. Bu sınavlar yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Yazılı sınavdan en az yetmiş puan alanlar sözlü sınava alınır. ... Eğitim sonunda başarılı sayılmak için, yazılı sınav puanının yüzde altmışı ile sözlü sınav puanının yüzde kırkının toplamının en az yetmiş olması şarttır.

Sınavlarda başarılı olamayanlar, talepleri hâlinde Bakanlıkça merkez veya taşra teşkilatında genel idare hizmetleri sınıfında bir kadroya atanabilir, aksi hâlde bunların adaylığına Bakanlıkça son verilir. ... bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar ... Adalet Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle ... yazılı ve sözlü sınava ilişkin hususlar Türkiye Adalet Akademisince çıkarılacak yönetmelikle ... düzenlenir." hükmü yer almaktadır.

01/06/2004 tarih ve 25479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hâkim ve Savcı Adaylarının Meslek Öncesi Eğitimlerine İlişkin Yönetmelik'in "Adaylık Süresinin Sonunda Yapılan Sınavda Başarısız Olanlar" başlıklı 20. maddesinde, "Adaylık süresinin sonunda ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılan yazılı ve sözlü sınavlarda başarısız oldukları kabul edilenler, sınav sonuçlarının kesinleşmesinden itibaren bir ay içinde talep etmeleri, Devlet memuru olmalarında herhangi bir sakınca bulunmaması ve boş kadro bulunması hâllerinde Bakanlıkça merkez veya taşra teşkilatında genel idare hizmetleri sınıfında durumlarına uygun bir kadroya atanabilirler. Aksi hâlde bunların adaylığına Bakanlıkça son verilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu kararın, redde ilişkin kısmı yönünden, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın, bu kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Temyize konu kararın iptale ilişkin kısmı yönünden,

Danıştay Beşinci Dairesinin 08/02/2024 tarih ve E:2021/7986, K:2024/699 sayılı kararıyla 12/12/2019 tarih ve 30976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Adalet Akademisi Meslek Öncesi Eğitimin Uygulama Esasları ile Yazılı ve Sözlü Sınavlara Dair Yönetmelik'in 43. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "davranışların mesleğe uygunluğu" ibaresi ile anılan fıkranın (ç) bendinde yer alan "Eğitim programlarına katılım ve kurallara uyma" ibaresinin ve bu düzenlemelere dayanılarak tesis edilen, davacının meslek öncesi eğitim sonunda 18/06/2021 tarihinde yapılan sözlü sınav değerlendirmesinin,

30/06/2021 tarihinde duyurulan nihai başarı sonucunun başarısız olarak belirlenmesine ilişkin işlemin ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Türkiye Adalet Akademisi Sınav Komisyonunun ... tarih ve... sayılı kararının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiş, söz konusu kararın temyiz edilmesi üzerine Kurulumuzun 17/11/2025 tarih ve E:2024/2443, K:2025/2601 sayılı kararı ile Daire kararının bireysel işlemlere ilişkin kısmının gerekçe değiştirilmek suretiyle onanmasına karar verilmiştir.

Buna göre, Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün dava konusu ... tarih ve ... sayılı işleminin, davacının adaylık görevine son verilmesine ilişkin kısmının hukuken dayanaksız kaldığı görüldüğünden, hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, Daire kararının bu kısmında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.

Temyize konu kararın, karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı yönünden,

Dairenin yukarıda anılan kararının bireysel işlemlerin iptaline ilişkin kısmının temyiz incelemesi neticesinde Kurulumuzun yukarıda belirtilen kararı ile gerekçe değiştirilmek suretiyle onanmasına karar verilmiş olup söz konusu karar uyarınca davacı hakkında yeniden işlem tesis edileceği dikkate alındığında, dava konusu işlemin davacının memuriyete atanma talebinin uygun görülmemesine ilişkin kısmının iptali ile davacının yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, Daire kararının bu kısmında da sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.

KARŞI OY

X- 2802 sayılı Kanun'un 10/6 maddesinde, "Sınavlarda başarılı olamayanlar, talepleri hâlinde Bakanlıkça merkez veya taşra teşkilatında genel idare hizmetleri sınıfında bir kadroya atanabilir, aksi hâlde bunların adaylığına Bakanlıkça son verilir." kuralına yer verilmiştir.

Mülga Hâkim ve Savcı Adaylarının Meslek Öncesi Eğitimlerine İlişkin Yönetmeliğin ''Adaylık Süresinin Sonunda Yapılan Sınavda Başarısız Olanlar'' başlıklı 20. maddesinde, "Adaylık süresinin sonunda ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılan yazılı ve sözlü sınavlarda başarısız oldukları kabul edilenler, sınav sonuçlarının kesinleşmesinden itibaren bir ay içinde talep etmeleri, Devlet memuru olmalarında herhangi bir sakınca bulunmaması ve boş kadro bulunması hâllerinde Bakanlıkça merkez veya taşra teşkilatında genel idare hizmetleri sınıfında durumlarına uygun bir kadroya atanabilirler. Aksi hâlde bunların adaylığına Bakanlıkça son verilir." hükmü bulunmaktadır.

Sözlü sınav sonucu kesinleşen ve memuriyete atanma talebi de uygun görülmeyen davacının, 2802 sayılı Kanun'un 10/6 maddesi uyarınca, 13/09/2021 tarihli Bakanlık oluru ile görevine son verilmiştir.

Davacı, memuriyete atanma talebiyle başvuru yaptığı dilekçesinde, Bursa ilinde bulunan kadrolardaki yazı işleri müdürlüğü ve icra müdürlüğü kadrolarına atanmayı istemiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuata göre, eğitim sonu yazılı veya sözlü sınavlarında başarısız olan hakim ve savcı adaylarının memur unvanlı veya aynı seviyedeki görevlere atanmaları mümkün olup davacı, memuriyete atanma talebiyle başvuru yaptığı dilekçesinde, Bursa ilinde bulunan kadrolarda ve farklı atanma şartları ve sınavları olan yazı işleri müdürlüğü ve icra müdürlüğü kadrolarına atanmayı istemiş bulunduğundan, davacının bu talebinin reddine yönelik dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, Daire kararının, dava konusu işlemin davacının memuriyete atanma talebinin uygun görülmemesine ilişkin kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyorum.