Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2025/74 K.2025/1972

Dava konusu istem: Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca 20/11/2021 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınava katılan davacınının, başarısız sayılmasına ilişkin işleme karşı yaptığı itirazın reddine dair ... tarih ve ... işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in 9., 10., 11., 12. ve 13. maddelerine yer verildikten sonra,

Dava konusu sözlü sınavda; davacının, içerisinde 4 adet soru bulunan 7 numaralı soru zarfını çektiği ve davacının verdiği cevaplar dikkate alınarak düzenlenen sözlü sınav puan değerlendirme formu incelendiğinde, bir başkan ve iki üyeden oluşan sınav komisyonu tarafından 20 puan üzerinden beş ayrı kritere göre değerlendirme yapıldığı,

Başkan ve her bir komisyon üyesi tarafından eğitim bilimleri ve genel kültür bilgisine 10 tam puan, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü kriterine ortalama 12 puan, iletişim becerileri, öz güveni, ikna kabiliyeti kriterine ortalama 12 puan, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı kriterine ortalama 12 puan, topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri kriterine ortalama 9 puan olmak üzere toplamda 55 puan takdir edildiği, komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı tutulan tutanaklar incelendiğinde ise.

"60 puan altı alan adaylar için bu bölüme gerekçeli açıklama yapılması zorunludur" şeklindeki tutanakların açıklama kısmına herhangi bir gerekçe yazılmadığı yalnızca düşük not takdir edilen kısımların numaralarının yazıldığının anlaşıldığı,

Bu durumda; davacıya 10 puanlık Genel Kültür bölümü için 0(sıfır) puan takdir edildiği ancak değerlendirme formuna bu hususa ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı, öte yandan, gözlem ve kanaate dayalı diğer bölümler için de tüm komisyon üyeleri tarafından 20 puan üzerinden 12-12-12-9 şeklinde puanların takdir edildiği ve formların açıklama kısmına yalnızca düşük not takdir edilen kısımların numaralarının yazıldığı, ancak gözlem ve kanaate dayalı öznel nitelikteki bu bölümler yönünden davacının neden başarısız olduğu hususunda sözlü sınav tutanaklarında davacıya mahsus bir değerlendirmenin yapılmadığı,

bu hususlar bir bütün olarak ele alındığında sözlü sınavda takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna varıldığından, davacının sözlü sınav neticesinde başarısız sayılması işlemine yaptığı itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin "Sözlü Sınav Komisyonunun Oluşumu" başlıklı 9.,10., 11. ve 12. maddelerine yer verildikten sonra,

Davacı hakkında düzenlenen sözlü sınav puan değerlendirme formu incelendiğinde, bir başkan ve iki üyeden oluşan sınav komisyonu tarafından 20'şer puan üzerinden yapılan değerlendirmede eğitim bilimleri ve genel kültür, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri kriterine bütün komisyon üyeleri tarafından aynı puanın takdir edildiği (söz konusu kriterler için sırasıyla 10, 12, 12, 12 ve 9 puan),

aynı şekilde söz konusu kriterlerinin alt kriterleri için takdir edilen puanların da aynı olduğu; başka bir deyişle davacıya her bir komisyon üyesi tarafından herbir değerlendirme kriteri için aynı puanın verildiğinin anlaşıldığı,

Davacı hakkında her bir kriter yönünden yapılan değerlendirmede bütün komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı değerlendirme yapılmasına rağmen bütün kriterle ve bu kriterlerin 20 adet alt kriteri için de aynı puanın takdir edilmesinin makul olmadığı, hayatın olağan akışına aykırı olduğu, takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna varıldığından, davacının yapılan sözlü sınav neticesinde başarısız sayılması işlemine yaptığı itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; dava konusu işlemin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararının sonucu itibarıyla yerinde olduğu,

Öte yandan bu karar, davacının sözlü sınavda başarılı olduğu yolunda bir sonuç doğurmaya yönelik olmayıp, kararda belirtilen hususlar dikkate alınarak yeniden yapılacak sözlü sınav sonucunda ortaya çıkacak olan değerlendirme ve puana göre davacı hakkında işlem tesis edilmesine yönelik olduğunun açık olduğu gerekçesiyle, istinafa konu idare mahkemesi kararının kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından istinaf başvurusunun kararda açıklanan gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 19/03/2024 tarih ve E:2023/4049, K:2024/1382 sayılı kararıyla;

Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin "Sözlü Sınav Komisyonunun Oluşumu" başlıklı 9.,10., 11. ve 12. maddelerine yer verildikten sonra,

Davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesinin sağlanması gerektiği,

Uyuşmazlık konusu olayda, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in 9. maddesine uygun bir şekilde sözlü sınav komisyonunun oluşturulduğu, davacıya önceden hazırlanan sorular arasından kura yoluyla çektirilen soruların sorulduğu, yine Yönetmeliğin 11. maddesi uyarınca, eğitim bilimleri ve genel kültür, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı ve topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirme yapılarak her üyenin ayrı ayrı verdiği puanların aritmetik ortalaması alınarak davacının sözlü sınav puanının (55) olarak tespit edildiği,

Bu durumda; kararda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca usulüne uygun olarak yapıldığı görülen sözlü sınavda, davacının (55) puanla başarısız sayılmasına dair işleme yaptığı itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli değiştirerek reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle,

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; aynı gerekçelerle, istinaf isteminin gerekçeli reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, mevcut yasal durum karşısında davacının talepleri ve bu doğrultuda verilecek yargı kararı idarenin takdir yetkisine müdahale anlamına geleceğinden ve yerindelik denetimi teşkil edeceğinden davanın reddi gerektiği; konuyla ilgili düzenlemelerin ve dava konusu işleme ilişkin idari kayıtlar incelendiğinde davacının sınavının belirlenen esaslar uyarınca maddi hataya mahal vermeksizin gerçekleştirildiğinin görüldüğü; Anayasa'nın 125. maddesi ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 2. maddesine göre, İdari Mahkemelerinin yerindelik denetimi yapamayacağı; davacının talebinin ise, yerindelik denetimine yönelik olduğu, idarenin takdir yetkisini kısıtlayıcı rol oynadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının sözlü sınavda değerlendirilmesine ilişkin olarak komisyon üyeleri tarafından davacının Genel Kültür Bilgisine puan verilmediği ve neden puan verilmediğinin de açıklanmadığı anlaşıldığından, sözlü sınavdaki takdir yetkisinin objektif olarak kullanıldığı hususunda şüphe uyandırdığı için, davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işleme karşı yaptığı itirazın reddine dair işlemde bu yönden de hukuka aykırılık bulunduğu görüşüyle davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ısrar kararının anılan gerekçenin de eklenerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

20/11/2021 tarihinde sözleşmeli öğretmen adaylarına yönelik yapılan sözlü sınavda 55 puan alan davacı tarafından, başarısız sayılmasına ilişkin işleme karşı yaptığı itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 652 sayılı KHK'nın Ek 4 üncü maddesinde; "(1) Öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Bakanlığın boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebilir. (2) Sözleşmeli öğretmenler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde öngörülen genel şartlar ile öğretmen kadrosuna atanabilmek için aranan özel şartları taşıyanlardan Kamu Personel Seçme Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanır. " hükmüne yer verilmiştir.

03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav komisyonunun oluşumu" başlıklı 9. maddesinde;

"(1) (Değişik:RG-27/10/2017- 30223) Sözlü sınav komisyonu; Bakan veya görevlendireceği birim amiri tarafından Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında şube müdürü ve üstü unvanlı kadrolarda görev yapan personel arasından belirlenen bir başkan, iki asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir. İhtiyaç duyulması halinde üyelerden biri, Bakanlıkça, öğretmen adayı yetiştiren yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri arasından belirlenebilir.

(2) Sözlü sınav komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya Komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üye katılır. Başarı puanı, her üyenin verdiği puanın aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır.

(3) Gerek görülmesi hâlinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav komisyonu kurulabilir.

(4) Sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri, boşanmış olsalar dahi eşlerinin, ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının katıldığı sözlü sınavlarda görev alamaz.

(5) Bakanlıkça, sözlü sınav merkezlerinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarının koordinasyonlarını sağlamak üzere Bakanlık merkez teşkilatı yöneticileri arasından görevlendirme yapılabilir.

(6) Sözlü sınav komisyonunun sekretarya işlemleri, sınav merkezlerinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüklerince yürütülür. " hükmüne,

"Sözlü sınav komisyonunun görevleri" başlıklı 10. maddesinde;

"(1) Sözlü sınav komisyonunun görevleri şunlardır:

a) Sözlü sınavları, 11 inci maddede belirtilen konulardan Bakanlıkça hazırlanan ve sınav merkezlerine gönderilen sorular üzerinden yapmak ve değerlendirmek.

b) Sözlü sınava ilişkin itirazları sonuçlandırmak.

c) Sözlü sınava ilişkin diğer iş ve işlemlerin yürütülmesini sağlamak." hükmüne, "Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları" başlıklı 11. maddesinde;

(Değişik:RG-24/3/2018-30370)

(1) Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları şunlardır:

a) Eğitim bilimleri ve genel kültür: %20,

b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü: %20,

c) İletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti: %20,

ç) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı: %20,

d) Topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri: %20." hükmüne,

"Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinde ise;

"(1) KPSS sonucunda her alan için oluşan puan sıralamasına göre en yüksek puan alandan başlamak üzere, alanlar için belirlenen kontenjan sayısının üç katı aday sözlü sınava çağrılır. Son sıradaki adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır.

(2) Sözlü sınav, Bakanlıkça sözlü sınav komisyonu oluşturulması öngörülen sözlü sınav merkezlerinde yapılır.

(3) Sözlü sınava girmek isteyenler, tercihleri de dikkate alınarak belirlenen sözlü sınav merkezlerinden birinde sözlü sınava alınır.

(4) Sözleşmeli öğretmenliğe atama için yapılacak sözlü sınava katılmaya hak kazanan adaylar, sözlü sınav komisyonunca yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Sözlü sınavda 60 ve üzerinde puan alanlar başarılı sayılır ve sözleşmeli öğretmenliğe atanmak üzere tercih yapma hakkına sahip olur." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin, diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılması esastır. İdari işlemin yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetim, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyecektir.

Bu itibarla, davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.

Davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı olan sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerince verilmiş puanlara ilişkin tutanak ve sınav sonuçlarına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in 9. maddesine uygun bir şekilde sözlü sınav komisyonunun oluşturulduğu,

davacıya önceden hazırlanan sorular arasından kura yoluyla çektirilen soruların sorulduğu görülmekle birlikte, Yönetmeliğin 11. maddesi uyarınca, her bir komisyon üyesi tarafından ayrı ayrı doldurulan Sözleşmeli Öğretmen Alımı Sözlü Sınav Değerlendirme Formunda adayların Eğitim Bilimleri ve Genel Kültür Bilgisini ölçmeye yönelik olarak puan değeri (0 - 10) olan iki ayrı kriterin bulunduğu, komisyon üyelerinden Z.Ç ve M.Ç tarafından davacının Genel Kültür Bilgisine puan verilmediği, neden puan verilmediğinin ise açıklanmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacının sözlü sınavda değerlendirilmesine ilişkin olarak komisyon üyeleri tarafından davacının Genel Kültür Bilgisine puan verilmemesi ve neden puan verilmediğinin de açıklanmaması, sözlü sınavdaki takdir yetkisinin objektif olarak kullanıldığı hususunda şüphe uyandırdığı için, davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan bu karar, davacının doğrudan sözlü sınavda başarılı olduğu anlamına gelmeyip, yukarıda belirtilen husus dikkate alınarak yeniden yapılacak sözlü sınav sonucunda ortaya çıkacak olan değerlendirme ve puana göre davacı hakkında işlem tesis edilmesi gerektiği açıktır.

Bu durumda, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

EK GEREKÇE

X- Dava, 20/11/2021 tarihinde sözleşmeli öğretmen adaylarına yönelik yapılan sözlü sınavda 55 puan alan davacı tarafından, başarısız sayılmasına ilişkin işleme karşı yaptığı itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Temyize konu ısrar dosyasına davalı idare tarafından sunulan ve davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı olan sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerince verilmiş puanlara ilişkin tutanak ve sınav sonuçlarına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in 9. maddesine uygun bir şekilde sözlü sınav komisyonunun oluşturulduğu,

davacıya önceden hazırlanan sorular arasından kura yoluyla çektirilen soruların sorulduğu görülmekle birlikte, Yönetmeliğin 11. maddesi uyarınca, her bir komisyon üyesi tarafından ayrı ayrı doldurulan Sözleşmeli Öğretmen Alımı Sözlü Sınav Değerlendirme Formunda adayların Eğitim Bilimleri ve Genel Kültür Bilgisini ölçmeye yönelik olarak puan değeri (0 - 10) olan iki ayrı kriterin bulunduğu, komisyon üyelerinden Z.Ç ve M.Ç tarafından davacının Genel Kültür Bilgisine puan verilmediği, puan yerine (-) işaretinin verildiği ve neden puan verilmediğinin komisyon üyeleri tarafından açıklanmadığı tespit edilmiştir.

Bu durumda, davacının sözlü sınavda değerlendirilmesine ilişkin olarak komisyon üyeleri tarafından davacının Genel Kültür Bilgisine puan verilmemesi ve neden puan verilmediğinin de açıklanmaması, sözlü sınavdaki takdir yetkisinin objektif olarak kullanıldığı hususunda şüphe uyandırdığından davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde bu yönden de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır Açıklanan nedenlerle, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, yukarıda belirtilen gerekçenin de eklenerek onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.

KARŞI OY

XX- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, Danıştay Onikinci Dairesinin 19/03/2024 tarih ve E:2023/4049, K:2024/1382 sayılı kararında yer alan gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.