Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E.2023/918 K.2025/261

Dava konusu istem: Davacı adına, hakkında düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca kasasında görünen yüksek tutarda nakit parayı değerlendirerek elde ettiği faiz gelirini beyan etmediği ve taşıtları için yaptığı bazı masrafların amortisman yoluyla giderleştirilmesi gerektiğinden bahisle 2010 yılı için re'sen tarh edilen kurumlar vergisi ile verginin bir katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

Dava konusu vergi ve cezada hukuka uygunluk bulunmadığından söz konusu vergi ve cezanın kaldırılması yolunda verilen Vergi Mahkemesi kararının, Danıştay Dördüncü Dairesince, kararda ve kararın verildiği toplantıda düzenlenen tutanakta imza eksikliği bulunduğu gerekçesiyle bozulması üzerine bozma kararına uyduğunu belirten ...Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:

i. Dava konusu vergi ziyaı cezalı tarhiyatın davacının taşıtları için yaptığı bazı masrafların amortisman yoluyla giderleştirilmesi gerektiğinden bahisle bulunan matrah farkına isabet eden kısmı yönünden yapılan inceleme:

Hakkında düzenlenen vergi inceleme raporu incelendiğinde, davalı idarece yapılan harcamaların normal bakım ve tamir giderleri dışında iktisadi kıymeti artırıcı bir gider olduğuna yönelik herhangi bir araştırma ve geçerli bir tespitin bulunmadığı anlaşıldığından cezalı tarhiyatın anılan matrah farkına isabet eden kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

ii. Dava konusu vergi ziyaı cezalı tarhiyatın kasada görünen yüksek tutarda nakit paradan elde edilen faiz gelirinin beyan edilmediğinden bahisle bulunan matrah farkına isabet eden kısmı yönünden yapılan inceleme:

İnceleme elemanınca davacının kasasında bulundurduğu ihtiyaç fazlası nakit paranın şirket ortaklarına borç olarak verildiği ve bu borca karşılık faiz geliri elde edildiği hususunda herhangi bir araştırma yapma gereği duyulmadan sadece kasadaki fazla nakit miktarına bakılarak faiz geliri elde edildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Oysa ki vergilendirmede vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyeti esas olup davacının kasasındaki fazla nakit paranın borç olarak verildiği, borç verilmişse kimlere ne kadar borç verildiği ve karşılığında faiz alınıp alınmadığı hususlarında somut bir tespit yapılması gerekmektedir. Bu tespitler yapılmadan salt kasada fazla nakit bulundurmanın iktisadi ve ticari icaplara uygun olmadığı gerekçesiyle faiz kazancı elde edildiği sonucuna ulaşılması ve elde edildiği iddia edilen bu faiz kazancı üzerinden vergi tarh edilmesi vergilendirme ilkesiyle bağdaşmamaktadır.

Bu durumda, davacı tarafından borç para verilerek karşılığında faiz kazancı elde edildiği hususu davalı idarece hukuken kabul edilebilir tespitlerle birlikte somut bir şekilde ortaya konulmadığından, cezalı tarhiyatın anılan matrah farkına isabet eden kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

iii. Karar sonucu:

Vergi Mahkemesi bu gerekçelerle vergi ve cezayı kaldırmıştır.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 02/11/2021 tarih ve E:2017/2891, K:2021/6026 sayılı kararı:

i. Vergi Mahkemesi kararının, davacının taşıtları için yaptığı bazı masrafların amortisman yoluyla giderleştirilmesi gerektiğinden bahisle bulunan matrah farkına isabet eden cezalı tarhiyata ilişkin hüküm fıkrası yönünden yapılan inceleme:

Davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, temyize konu kararın davacı şirketin taşıtları için yapmış olduğu harcamalarından kaynaklanan cezalı tarhiyata ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.

ii. Vergi Mahkemesi kararının, kasada görünen yüksek tutarda nakit paradan elde edilen faiz gelirinin beyan edilmediğinden bahisle bulunan matrah farkına isabet eden cezalı tarhiyata ilişkin hüküm fıkrası yönünden yapılan inceleme:

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (B) işaretli fıkrasında vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, gerçek mahiyetin yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği düzenlenmiştir. Aynı Kanun'un 134. maddesinin birinci fıkrasında, vergi incelemesinden maksadın ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu hükmüne yer verilmiştir.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun "Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı" başlıklı 13. maddesinin ilgili kısımları şu şekildedir:

"(1) Kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır. Alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama ve kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler her hal ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilir.

(2) İlişkili kişi; kurumların kendi ortakları, kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade eder. Ortakların eşleri, ortakların veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu ile üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımları da ilişkili kişi sayılır..."

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 16. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ticaret şirketlerinin tacir sayılacağı belirtilmiş ve "Ücret İsteme Hakkı" başlıklı 20. maddesinde şu hükme yer verilmiştir:

"Tacir olan veya olmayan bir kişiye, ticari işletmesiyle ilgili bir iş veya hizmet görmüş olan tacir, uygun bir ücret isteyebilir. Ayrıca, tacir, verdiği avanslar ve yaptığı giderler için, ödeme tarihinden itibaren faize hak kazanır."

Değinilen mevzuat hükümleri ve hakkında yapılan tespitler dikkate alındığında, davacının kasa hesabında günlük ihtiyacı olan miktarın üzerinde nakit bulundurmasının her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği ilkesine ve ticari teamüllere uygun olmadığı, davacının kanuni temsilcisinin bu konuda yaptığı açıklamalarında hukuken kabul edilebilir bilgi ve belgeye dayanmadığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda davacı şirketin şirket kaynağını ortaklarına bedelsiz olarak kullandırdığının kabulü gerekmektedir.

Bu nedenle, reeskont faiz oranı üzerinden faiz hesaplaması yapılarak bulunan matrah farkları üzerinden cezalı tarhiyat yapılmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

iv. Karar sonucu:

Daire bu gerekçeyle Vergi Mahkemesi kararının, davacının taşıtları için yaptığı bazı masrafların amortisman yoluyla giderleştirilmesi gerektiğinden bahisle bulunan matrah farkına isabet eden cezalı tarhiyata ilişkin hüküm fıkrasını onamış; kararın, kasada görünen yüksek tutarda nakit paradan elde edilen faiz gelirinin beyan edilmediğinden bahisle bulunan matrah farkına isabet eden cezalı tarhiyata ilişkin hüküm fıkrasını bozmuştur. Davalı idare tarafından yapılan kararın düzeltilme istemini de reddetmiştir.

...Vergi Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı:

Vergi Mahkemesi bozulan hüküm fıkrası yönünden aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu vergi ve cezalarda hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, temyize konu kararın bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

X - KARŞI OY

Temyiz isteminin kısmen kabulü ile ısrar kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.