Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/173 K.2022/529

Mahkememizde görülmekte olan Çek İstirdadı davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Adana ilinde zirai faaliyet yürüttüğünü, bu nedenle çiftçilik yaptığını, yapmış olduğu çiftçilik işi nedeni ile dava konusu çeki İstanbul'da ikamet eden oğlu ...'a gönderilmek üzere 16.11.2020 günü saat 15:00 sıralarında ... - ...

Kargo ... şubesinden gönderimde bulunduğunu, söz konusu kargonun İstanbul ... ilçesindeki şubeye ulaşmış ancak şubeden çıkış yapmadığı gibi şubede kaybolduğunu, bulunamadığının müvekkiline bildirildiğini, müvekkilinin 03.12.2020 günü Adana ... Polis Merkezine başvurarak bu konuda da şikayetçi olduğunu, ancak dava konusu ... Bankası A.Ş. Adana ...

Şubesi ... seri nolu, 20.2.2021 Tarih ve 67.500,00 TL bedelli çekle ilgili olarak Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/... esas sayılı dosyasından çek iptali davasında ödeme yasağı konulması hususunda karar tesisi edildiğini ve Mahkeme tarafından 23/12/2020 tarihinde ödeme yasağı konulduğunu, 30/12/2020 tarihinde ... Bankası A.Ş Adana ... Şubesine ödeme yasağı konulması hususunda müzekkere yazıldığını, ... Bankası A.Ş. Adana ...

Şubesi ... seri nolu, 20.2.2021 Tarih ve 67.500,00 TL bedelli çek için bankada ödeme yasağının işleme alındığını, ancak davalılardan çek arkasındaki son yetkisiz ve meşru olmayan hamil tarafından ibraz edildiğinin öğrenildiğini, davalıların, müvekkilinin ve çeki keşide eden arasında hiçbir hukuki ilişkisi söz konusu olmadığını, davalının kargo firmasında çeki yok eden veya çalan kişi ve kişiler ile ilgili olduğunu, dava konusu çekin müvekkile iadesine, iadesi mümkün olmaması halinde ise çek bedelinin tarafına ödenmesi amacıyla dava açmak zarureti doğduğunu,

dava konusu çekin icra takibine konu edilmesi ihtimali bulunduğundan çekin icra takibine konu edilmemesi yönünde, çekin icra takibine geçilmiş olması halinde ise icra takip dosyasının dava sonuna kadar durdurulması amacıyla ihtiyati tedbir konulmasını, davanın kabulü ile, ... Bankası A.Ş. Adana ...

Şubesi ... seri nolu, 20.2.2021 Tarih ve 67.500,00 TL bedelli çekin iadesine, iadesi mümkün olmaması halinde bedelinin tarafına ödenmesine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin iyi niyetli olduğunu, müşterileri olan ... Şirketi ile davalı faktoring şirketi arasında yasalara uygun olarak yapılan faktoring sözleşmesi ile doğmuş fatura alacaklarının müvekkili şirkete temlik edildiğini ve bu temliğe istinaden anılan çekin müvekkiline teslim edilmiş olduğunu, hukuki ve maddi dayanaktan yoksun açılan davanın ve tedbir talebinin reddini, itiraz edilen tutar üzerinden %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, alacağın %10 u tutarında para cezasına hükmedilmesini, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalılara dava dilekçesi ve tensip zaptı usulüne uygun tebliğ edilmiş olup, taraflar dosyaya cevap dilekçesi sunmamış, duruşmalara da katılmamıştır.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, çekin istirdadı, mümkün olmadığı takdirde çek bedelinin istirdadı talebine ilişkin olup, 67.500,00 TL alacağın davacı şirkete iadesi talep edilmiştir.

Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/... Esas, sayılı dosyası celp edilerek incelenmiş, davacı ... tarafından açılmış, ... A.Ş. Adana ... Şubesi, 20.02.2021 Tarih, 67.500,00 TL. Miktar, Keşidecisi ... ve hamiline olan ... Seri Numaralı Çek, ... A.Ş. Adana Karataş Şubesi, 05.01.2021 Tarih, 19.500,00 TL. Miktar, Keşidesicisi ... olan ... lehtar olan ancak arkası cirolu ... Seri Numaralı Çek, ... A.Ş. ... Şubesi 30.01.2021 Tarih, 25.000,00 TL. Miktar, Keşidecisi ... ve hamiline olan ... Seri Numaralı Çek ve ... A.Ş. Elazığ ... Şubesi, 30.01.2021 Tarih, 10.000,00 TL. Miktar, Keşidecisi ... ve hamiline olan ... Seri Numaralı Çeklerin zayii nedeniyle iptalleri davası olduğu ve dava konusu çek üzerine 23/12/2020 tarihinde ödeme yasağı konulmuş olduğu anlaşılmıştır.

Davalı Faktoring Şirketi vekilince dosyamız yönünden zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulmamış olduğundan davanın usulden reddi talep edilmiş olup, çek istirdadı davalarında arabuluculuğa başvurmak dava şartı değildir. Zira Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2019/... Esas, 2020/... Karar sayılı ilamında; "...Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesi kapsamında açılan çek istirdadı ve dava konusu çek nedeniyle davalıya borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece dava türü itibarıyla arabulucaya müracaat edilmesinin dava şartı olduğu gerekçesiyle HMK’nin 115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddine karar verilmiştir. TTK’nin 792. maddesi kapsamında açılan çek istirdadı davasında arabulucuya başvurmak dava şartı değildir... Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak kaldırılmasına.." şeklinde hüküm verilmiş olmakla davalı vekilinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

Adana C.Başsavcılığına, ... Adana ... Şubesine, Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesine, Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesine, Sakarya Ticaret Sicil Müdürlüğüne, Bakırköy C.Başsavcılığına, davalı şirketlere yazılan müzekkere cevapları dosya arasına alınmış, davacı tanığının beyanı tespit edilmiş, bilirkişiden rapor alınmıştır.

Davacı tanığı ...'ın duruşmada alınan beyanında aynen; "..davacıyı yaklaşık 15 yıldır tanırım, ben çiftçilik işi ile uğraşıyorum, davacı da çiftçidir, dava konusu çekin sahibi benim, çeki ...'a verdim, bahçeme serpmek için davacıdan hayvan gübresi satın almıştım, bu alışveriş karşılığında dava konusu çeki kendisine vermiştim, davalıları tanımam, çekin bana ait olup olmadığı konusunda beni arayan olmadı, ödeme gününde kendi bankam ... Adana ... Şubesinden beni arayıp çek üzerinde ödeme yasağı olduğunu söylediler, şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.

Dosyaya ibraz edilen mali müşavir bilirkişisi 14/01/2022 tarihli raporda. İlgili çekin arkasının davalılardan .... Ltd. Şti tarafından cirolanarak davalılardan .... Ltd. Şti'ne verilmiş olduğu, ilgili çekin bu şirket tarafından cirolanarak diğer davalı ... iç ve Dış Tic.Aş' ye verilmiş olduğu, ilgili çekin bu şirket tarafından cirolanarak davalılardan ... A.Ş 'ye verilmiş olduğu, ... Kargo Adana Bölge Müdürlüğü tarafından ...'a hitaben 09/12/2020 tarihinde yazılan yazıda.

"16/11/2020 tarih ... gönderi takip mumaralı ... Şube çıkışlı ... şube varışlı Gönderici: ... Alıcısı :... olan 1 adet dosya alıcısına ulaştırılamamış - olup, araştırmamız devam etmektedir. İş bu belge gönderici isteği üzerine verilmiştir. Bilgilerinize rica ederim saygılarımla, ... Adana Bölge Müdürü" yazılı olduğu, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığından mahkemize gelen 14/12/2021 tarihli cevabi yazıda.

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı hazırlık bürosundan mahkememize gelen 14/12/2021 tarihli cevabi yazıda faili meçhul olduğunun yazılı olduğu, ...ndan mahkemeye gelen 15/03/2021 tarihli cevabı yazıda. İlgili çekin görüntülerinin gönderilmiş olduğu, takas sistemi üzerinden ... A.Ş. tarafından sorulmuş olduğu belirtilmiş, ... Anonim Şirketinden mahkemeye gelen 20/12/2021 cevabı yazıda.

İlgili yazıda belirtilen ... seri nolu 20.02.2021 keşide tarihli 67.500,00 TL çek Faktoring hizmeti almak üzere şirkete devir ve temlik edilmiş ve 20/11/2020 tarihinde teslim alınmış olduğu, davalı ... İç ve Diş Ticaret Aş. tarafından ... A.Ş. ye hitaben alacak bildirim formu ödeme talimatı belgesi imzalanmış olduğu, ilgili talimatta davalı ... A.Ş. tarafından ...

Ltd Şti'ne düzenlenen 2 adet arşiv fatura bedeli toplamı olan 138.062,36 TL 'nin 67.500,00 TL kısmının devir edilmiş olduğu, ... ve Tic. Şirketi tarafından diğer davalı ... Aş.' ye ilgili 67,500,00 TL bedelli çekin cirolanarak verilmiş olduğu anlaşılmış olup ilgili çekinde davalı ... Aş tarafından davalı ...

A.Ş. adlı firmaya cirolanarak teslim edilmiş olduğu, İlgili faturalardan 118.018,88 TL bedelli faturanın 60.018,88 TL'lik kısmının 20.043,48 TL bedelli faturanın ise 7.481,12 TL kısmının faktoring şirketine devir edilmiş olduğu belirtilmiştir.

Davacı vekilinin itirazları ve dosya içine alınan bir kısım belgelerin incelenmesi amacıyla dosya yeniden önceki bilirkişiye tevdii edilmiş, Mali Müşavir bilirkişisi 29/04/2022 tarihli ek raporunda. İlk kök raporda da bahsettiği üzere davalı ... AŞ. ile ... A.Ş. arasında 06/11/2020 tarihinde faktoring hizmetlerinden yararlandırma sözleşmesinin imzalanmış olduğu, İlgili sözleşmeye istinaden davalı ... AŞ. tarafından ...

AŞ. 'ye hitaben alacak bildirim formu ödeme talimatı belgesi imzalanmış olduğu, ilgili talimatta davalı ... AŞ tarafından ... Ltd Şti'ne düzenlenen 2 adet e-arşiv fatura bedeli toplamı olan 138.062,36 TL 'nin 67.500,00 TL kısmının devir edilmiş olduğu ... Ve Tic. tarafından diğer davalı ... AŞ.' ye ilgili 67.500,00 TL bedelli çekin cirolanarak verilmiş olduğu anlaşılmış olup ilgili çekinde davalı ... AŞ tarafından davalı ...

A.Ş. adlı firmava cirolanarak teslim edilmis olduğu, ilgili faturalardan 118.018,88 T1 bedelli faturanın 60.018,88 TL 'lik kısmının 20.043,48 TL bedelli faturanın ise 7.481,12 TL kısmının faktoring şirketine devir edilmiş olduğu, davalı ... AŞ vekili tarafından 09/03/2022 tarihinde sunulan belgeler içerisinde ilgili fatura münderecatlarından yazılı olan malların teslimi ile ilgili olarak herhangi bir belge/belgelere rastlanılmadığı belirtmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesindeki, “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde düzenleme mevcuttur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/(19)11-2738 esas, 2021/1513 Karar sayılı ilamında; "..6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesindekiki düzenlemenin, çeki elinde bulunduran kişinin geçerli ve birbirini takip eden cirolarla yetkili hamil olduğunu ispat etmesi durumunda ancak çeki kötü niyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap etmesi durumunda iade ile mükelleftir...6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki düzenleme, çeki 6102 sayılı TTK’nın 788. maddesine göre geçerli bir ciro ile hakkın devredildiği ve yine 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat eden yetkili hamiller içindir.." kararı mevcuttur.

Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2014/10768 Esas, 2014/20288 Karar, 23/12/2014 Tarihli ilamında; "..Dava, 6102 sayılı yasanın 792. maddesine dayalı istirdat istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Çek üzerindeki ciro silsilesi tam olup, davalının yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır.

Anılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir.

Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.

Mahkemece davacının çekin yetkili hamili olduğu belirlenemediği gibi, davalının sunmuş olduğu deliller hatalı değerlendirilerek davalının çeki elinde bulundurmakta haksız olduğundan bahisle davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalının dava konusu çeki davacıya yönelik soygun eyleminden sonra iktisap etmiş olması ve defter kaydının bulunmaması davalının cirantası ile ticari ilişkisi bulunmadığını ve davalının çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermemektedir.

Bu nedenlerle ve davalının yürütülen ceza davasında sanık olmadığı da gözetilerek davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.." kararı mevcuttur. Adana BAM.9.Hukuk Dairesinin 2019/... Esas, 2021/... Karar sayılı ilamı da benzer doğrultudadır.

İstanbul BAM.12.Hukuk Dairesi'nin 2018/... Esas, 2020/... Karar sayılı kararında; "..Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkindir.

Davacı.. kargo ile taşınması sırasında kendisinin hamili olduğu çeklerin çalındığını ve kötüniyetli firmaların eline geçtiğini, davalının da çeki iktisabında kötüniyetli olduğunu ileri sürmüş, ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

Bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır..." kararı mevcuttur.

Tüm dosya kapsamından, davacının dava konusu çeki İstanbul'da ikamet eden oğlu ...'a gönderilmek üzere 16.11.2020 günü ... Kargo şubesinden gönderimde bulunduğu, kargonun ulaştığı şubede kaybolduğu, davacının dava konusu ... Bankası A.Ş. Adana ...

Şubesi ... seri nolu, 20.2.2021 Tarih ve 67.500,00 TL bedelli çekin iadesini, mümkün olmadığı takdirde bedelinin ödenmesini talep ettiği anlaşılmış olup, çekin ciro silsilesinde bir eksiklik olmadığı, son cironun da davalıya ait olduğu görülmekle, davacının davalının çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerekmekte olup, dosya kapsamına alınan tüm delil ve belgelerin incelenmesi neticesinde davacının davalının çeki iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğuna ilişkin dosyaya kesin ve inandırıcı delil sunamamış olduğu kanaatine varılmakla açılan davanın reddine,

davalı ... vekilinin davacıdan icra inkar tazminatı ve para cezası alınmasına yönelik talebinin şartları oluşmadığından reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.