Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/362 K.2024/504

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kurum tarafından 13/08/2020 tarihinde onaylanan ve 18/08/2020 tarihinde ... üzerinden ...7 İhale Kayıt Numarası ile ".... İşletme Müdürlüğüne bağlı...

Hariç Enerji Üretimini Gerçekleştirmek Üzere İşletme, Periyodik Bakım, Onarım Ve Revizyon İşlerinin 43 Kişiyle 2 Yıl Süreli Olarak Yaptırılması Hizmet Alımı İşi" isimli hizmet alım işine yönelik ihale ilanı yayınlandığını, bahse konu ihalenin 10/09/2020 tarihinde gerçekleştirildiğini, müvekkili şirket uhdesinde kaldığını, taraflar arasında sözleşme akdedilmesini müteakip müvekkili şirket tarafından sözleşmeden kaynaklı tüm edimlerin yerine getirildiğini, sözleşme konusu işin sonlandırılmasını müteakip müvekkili şirket tarafından davalı kuruma ibraz edilen belgeler ile başvurulara rağmen,

davalı kurum tarafından müvekkili şirketin 119.353,52-TL değerindeki hak edişinin bloke edilerek ödeme yapılması taleplerinin reddedildiğini, bununla davalı kurum tarafından müvekkili şirket tarafından düzenlenen hakediş raporu ve bu uğurda hazırlanan faturaya da herhangi bir ihtiraz-i kayıt öne sürülmediğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin dayanağı olan ihalenin, personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olduğunu, davaya konu edilen hakkedişin bloke edilmesinin sebebinin de, kurumca gönderilen cevabi yazıdan anlaşılacağı üzere, ödenmesi gerektiğinden bahisle zikredilen işçilik alacakları, çalıştırılan personelin ücret,

fazla mesai, kıdem ve ihbar tazminatı, izin ücreti gibi işçilik alacak - tazminat kalemlerinin bulunması olduğunun düşünüldüğünü, davalı kurum tarafından usul ve yasaya aykırı şekilde müvekkili şirketin ihale konusu işten ötürü istihkak(hakediş) ödemesinin bloke edildiğini, ilgili durumun usul ve yasaya aykırı olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmede davalı kurumun işçilik alacaklarının ödenmesi sebepli hakedişi bloke edebileceğine dair hüküm bulunmadığnı, söz konusu hakedişin ödenmesi için tek koşulun müvekkili şirket tarafından ilişiksizdir belgesi sunulması olduğunu,

söz konusu belge ibraz edilmesine rağmen müvekkili şirkete hakediş bedelinin ödenmemesinin açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili ile davalı Kurum arasında işçilik alacaklarına ilişkin müteselsil sorumluluğun yalnızca işçilere karşı olduğu ve müvekkili ile davalı kurum arasındaki ilişkinin müteselsil sorumluluk kapsamında olmadığı,

işçilik alacaklarının asıl işveren konumunda bulunan davalı kurumca işçilere ödenmesi halinde işçiler nezdinde kalktığı ve mevzuata göre asıl işveren olan davalı kurumun ödediği miktarları hangi hal ve şartlarda müvekkiline rücu edebileceği, rücu alacağının ancak tüm şartlarının oluşması halinde dava açılmak suretiyle müvekkili şirketten talep edilebileceği,

buna ilişkin olarak müvekkili ile davalı kurum arasında akdedilen sözleşme ve ihale dokümanına göre rücu edileceğine dair herhangi bir hüküm bulunmayan her türlü işçilik alacaklarına ilişkin müvekkili ile davalı kurum arasında bulunan müteselsil sorumluluğun yalnızca işçilere karşı o işyeri ile sınırlı olduğunun ortada olduğunu, işçilik alacaklarına ilişkin olarak davalı kurumca müvekkili şirkete isnat edilebilir herhangi bir borç mevcut olmadığı gibi doğmasının da muhtemel olmadığını, davalı kurumun sözleşmede özgür irade ile kararlaştırılan hükümleri yok sayarak müvekkiline ait hakediş bedelini,

müvekkili şirket açısından rücu kabil olmayan işçi alacaklarına karşılık tuttuğunu, bununla birlikte müvekkili şirketin mevzuat, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine göre sorumlu tutulmadığı ve tarafına ödenmeyen miktarlar yönünden sorumlu kılınmaya çalışıldığını, müvekkili şirket tarafından....'dan ilişiksizlik belgesi temin edilerek davalı kuruma ibraz edildiğini, İlişiksizlik belgesinin düzenlenebilmesi için, müvekkili şirketin, ihale konusu işle ilgili sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası, fark isçilik üzerinden hesaplanan prim, damga vergisi,

eğitime katkı payı ve özel işlem vergisi ile bunlara ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer fer’ilerinden oluşan borçların bulunmaması gerektiğini....

Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik gereği işveren tarafından, idareye ihale konusu işle ilgili olarak.... ya borcunun bulunmadığına dair ilişiksizlik belgesi ibraz edilmedikçe işverenin hakedişlerinin ödenemeyeceğini beyanla, davanın kabulüne, 119.353,52-TL (yüz on dokuz bin üç yüz elli üç Türk lirası elli iki kuruş) tutarındaki hakediş bedelinin temerrüt tarihinden itibaren ticari avans faizi ile davalı idareden tahsiline,

vekalet ücreti dahil olmak üzere tüm yargılama giderlerinin davalı kurum üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu hizmet alım işi kapsamındaki....Satın alma ve İhale Yönetmeliğine göre yapılan bahse konu.... .... nolu ihale ile.....'in güvenlik hariç enerji üretimini gerçekleştirmek üzere işletme, periyodik bakım-onarım ve revizyon işlerinin 43 kişiyle 2 yıl süreli olarak yaptırılması hizmet alımı işinin 19.11.2022 tarihinde sona ermesi sebebiyle son hakedişin ödenmesi ve kesin teminatın firmaya iadesinin, işin kesin kabulünün yapılamaması nedeni ile gerçekleştirilemediğini,

hizmet alımı işleri kapsamında firma ile imzalanan sözleşme ve eklerindeki düzenlemeler gereği firma her türlü işçilik alacağından sorumlu olduğundan işçilik alacaklarını tamamıyla ödediğine ilişkin teşekküllerine herhangi bir bilgi-belge sunmadığını, işçilik alacaklarına yönelik sözleşmesel yükümlüğünü yerine getirmediğinden hizmet alımı işinin kabulünün yapılamadığını, kesin teminatın ve son hakedişin ödenemediğini,

ihale dokümanı hükümleri doğrultusunda çalışan personelin kıdem tazminatları ile birlikte tüm işçilik alacaklarının ödenmesi akabinde ödemeye ilişkin usulüne uygun alınacak belgelerin İşletme Müdürlüğüne tevdi edilmesi halinde hizmet alımı işinin kabulünün yapılması ile son hakedişten kalan bakiye ve teminatların iadesinin yapılabileceğinin firmaya bildirildiğini, davacı yüklenicinin istihdam ettiği işçilerin işçilik alacaklarının firmanın sorumluluğunda olduğunu, davacının ihalenin 3/g kapsamında olduğunu ve buradan hareketle işçilik alacaklarından yüklenicinin sorumlu olacağını bile bile ihaleye katıldığını, ihaleyi üstlendiğini,

hakedişleri aldığını, ancak külfet vakti gelince işçilik alacaklarından sorumlu olmayacaklarını ve sözleşme maddesinin geçerli olmadığını iddia etmesinin basiret yükümlülüğüne de dürüstlük ilkesine de açıkça aykırı olduğunu, davacı ile imzalanan sözleşme ve eklerinde işin bitiminde işçilik alacaklarından sorumlu olduğuna ilişkin birçok düzenleme mevcut olduğunu, yüklenici firmanın istihdam ettiği işçinin muhatabı ve sorumlusunun yüklenici olduğunu, Sözleşme ve Şartnamelerde çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı davacının sorumluluğunda olduğunun açıkça düzenlendiğini,

yükleniciye teminatının ve son hakedişin iade edilebilmesi için idareye ve çalışanlara borcunun olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, davacının Teşekkülleri bünyesinde tutulan alacaklarının firmaya ödenebilmesi tüm işçilik alacaklarının ödendiğine dair belgelerin kuruluşlarına ibraz edilmesi gerektiğini, açıklanan sözleşme hükümleri karşısında davacının iddialarının tamamen asılsız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu beyanla, davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER, KABUL VE DEĞERLENDİRME: Dava, sözleşmeden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Dava açılmadan evvel arabulucuya müracaat edilmiş olup işbu dava şartı yerine getirilmiştir. Mahkememizce dava konusu ihale dosyasının bir örneği dosya kapsamına alınmıştır.

Uyuşmazlık konusunda rapor düzenlenmek için alınan 02/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda; hakediş ödemesi yapılırken davalı idarenin, davacıdan isteyebileceği belgelerin neler olduğunun taraflar arasında imzalanan sözleşmede belirtildiği,

ancak belirtilen bu belgeler arasında dava dışı işçilerden alınacak olan ibranamelerin bulunmadığı tespit edilmekle birlikte, davacı firmanın, taraflar arasında imzalanan sözleşme ve eki idari ve teknik şartnamede belirtilmeyen çalışan personelin kıdem tazminatı ile birlikte tüm işçilik alacaklarının ödendiğine dair işçilerden alacağı ibranameleri son hakediş raporuna eklemediği ve sonrasında ibraz etmediği gerekçesiyle, davacının son hakedişinden yapılan kesintinin hukuka uygun olup olmadığının hukuki değerlendirmesi ve takdiri mahkememize ait olduğundan, tarafınca bu konuda herhangi bir değerlendirme yapılmadığı,

mahkememiz tarafından hukuka uygun olmadığının değerlendirilmesi durumunda ise davacı tarafından davalıdan talep edilecek miktarın, davacının son hakedişinin davacı hesabına aktarılmasına ilişkin ödeme belgelerinin dava dosyasına ibraz edilmesi durumunda ayrıca değerlendileceği, belge sunulmaması durumunda ise davalı idarenin davacı dilekçesindeki miktara ilişkin herhangi bir itirazı bulunmadığından dolayı, davacının miktar talebinin davalı tarafından zımnen kabul edildiğinden hareketle davacının talep ettiği tutarın, davalıdan talep edilebileceği hususunun da takdirinin mahkememize ait olduğu rapor edilmiştir.

Taraflar arasındaki ihtilafın; taraflar arasında yapılan ...ve .... Müdürlüğüne bağlı... ...'in Güvenlik Hariç Enerji Üretimini Gerçekleştirmek Üzere İşletme, Periyodik Bakım, Onarım Ve Revizyon İşlerinin 43 Kişiyle 2 Yıl Süreli Olarak Yaptırılması Hizmet Alımı İşi"ne ilişkin olarak davacının sözleşme kapsamında davalıdan alacağı olup olmadığı, davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme gereği davacının her türlü işçilik alacağından sorumlu olup olmadığı, işçilik alacaklarının tamamıyla ödenip ödenmediği hususunda olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce tarafların iddiaları ve dosyaya sunulan tüm bilgi ve belgeler nazara alınarak yapılan yargılama neticesinde; taraflar arasında 14.10.2020 tarihinde .... Müdürlüğüne bağlı....'in Güvenlik Hariç Enerji Üretimini Gerçekleştirmek Üzere İşletme, Periyodik Bakım, Onarım Ve Revizyon İşlerinin 43 Kişiyle 2 Yıl Süreli Olarak Yaptırılması Hizmet Alımı İşi"ne ilişkin olarak sözleşme imzalandığı,

davacının davalı kurum tarafından 119.353,52-TL değerindeki hak edişlerinin bloke edilerek ödeme taleplerinin reddedildiğini iddia ettiği, davalının davacının teşekkülleri bünyesinde tutulan alacaklarının firmaya ödenebilmesi için tüm işçilik alacaklarının ödendiğine dair belgelerin kuruluşlarına ibraz edilmesi gerektiğini, davacının sözleşme ve ihale dokümanı hükümleri gereği yerine getirmekle yükümlü olduğu yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve buna bağlı olarak gerek mevzuat gerek sözleşme ve ekleri gereği davacıya hakediş ödenmediğini beyan ettiği görülmüştür.

Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin incelenmesinde.

"Sözleşme Bedeline Dahil Olan Giderler" başlıklı 7. Maddesinde "Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin işçilere ödenecek ücret ve ücret sayılan her türlü işçi alacağı, ihale dökümanı kapsamında yüklenici tarafından karşılanması istenen her türlü alet, cihaz ve sarf malzemesi ....vergi, resim, harç gibi masrafları sözleşme bedeline dahil edilecektir.", "Sözleşmenin Ekleri" başlıklı 9. Maddesinde teknik şartname, idari şartname ve sözleşme tasarısının ihale dökümanının eki ve ayrılmaz parçası olduğu, "Teminata İlişkin Hükümler" başlıklı 12. Maddesinde "12.4.1.

Taahhüdün, sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve Yüklenicinin bu işten dolayı herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren 6 ay içinde ....dan ilişiksiz belgesi getirilmediği takdirde, Yüklenicinin ödenmemiş istihkakları ile kesin teminatı (nakit değilse nakde çevrilerek) ....... tarafından bloke edilebilir.

Yüklenici bu uygulamadan dolayı herhangi bir hak talebinde bulunamaz....", "Ödeme Yeri ve Şartları" başlıklı 13. Maddesinin "13.1. ....Yüklenici bu sözleşme kapsamında tüm personelin işvereni olarak.

İş Kanunu,....Kanunu,.... çalışma hayatı ile ilgili diğer kanun, tüzük ve yönetmeliklere göre; personelin her türlü ücret, vergi, harç,.... ve işsizlik sigortası primi v.s. tüm yasal yükümlülüklerini eksiksiz olarak süresi içinde yerine getirecek ve bunlarla ilgili (Ücret bordrosu, aylık sigorta primleri bildirgesi.... borcu yoktur Belgesi Yüklenicinin,.....'ya idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerden oluşan borçlarının olmadığını belirten belge, muhtasar beyanname ve vergi tahsil alındısı) belgeleri her ay düzenleyeceği faturanın ekinde işletmeye verecektir.

Belgelerde eksiklik tespit edildiği takdirde, eksiklik giderilinceye kadar istihkaka ödenmeyecektir." 14. Fıkrasında "İşçi ücretleri... İle İş Kanunu ve/veya Sözleşme uyarınca işçilere ödenecek diğer tüm ödemelerin herhangi bir bankada... Her bir işçi için banka hesabı açtırılarak, bu hesaplara yüklenici tarafından yatırılacaktır.

İstihkak ödemelerinde, bir önceki ayın istihkak ödemelerinin işçilerin nam-ı hesabına yatmış olduğunu gösterir banka ekstresinin işçi tahakkuku bordroları ekinde işletmeye verilecek ve kontrollünden sonra yükleniciye ödeme yapılacaktır.", "Yüklenicinin Sözleşme Konusu ile İlgili Çalıştıracağı Personele ilişkin Sorumluluğu” başlıklı 23. Maddesinin 1. Fıkrasında “ Yüklenicinin sözleşme konusu ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin altıncı bölümünde belirlenmiş olup,

yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür.” ve aynı fıkranın 17 nolu bendinde de "23.17. İşbu sözleşme kapsamında yüklenicinin istihdam ettiği işçinin muhatabı ve sorumlusu yüklenicidir. Bu konuda ... kesinlikle muhatap değildir.", "Diğer Hususlar" başlıklı 35. Maddesinde de "35.3. Yüklenici söz konusu işte çalışan personelin iş akdini fesih etmeden önce İdarenin onayını alacaktır.

Onay alınmaksızın yapılan fesihler nedeniyle mahkeme kararına dayansın ya da dayanmasın işçiye yapılacak kıdem ve ihbar tazminatı dahil tüm ödemeler için yüklenicinin hak edişinden ya da teminatından kesinti yapılacaktır." hükümlerinin yer aldığı;

sözleşme eki İdari Şartnamenin "Teklif Fiyatına Dahil Olan Masraflar" başlıklı 26. Maddesinde de "Hizmet alımı kapsamında çalıştırılacak işçilere ödenecek ücret ve ücret sayılan her türlü işçi alacağı, ihale dökümanı kapsamında yüklenici tarafından karşılanması istenen her türlü alet, cihaz ve sarf malzemesi ....vergi, resim, harç gibi masrafları sözleşme bedeline dahil edilecektir." hükmüne yer verildiği; sözleşme eki Teknik Şartnamenin "Ödeme" başlıklı 20. Maddesinde "20.2.İşçi ücretleri ve ilgili İş Kanunu ve/veya sözleşme uyarınca işçilere yapılacak tüm ödemeler.... çalışanlar adına banka hesabı açtırılarak gerçekleştirilecektir.

Yüklenici firma tarafından yapılan istihkak ödemelerin işçilerin nam-ı hesabına yatmış olduğunu gösterir banka hesap özetleri işçi tahakkuk bordroları ekinde sunulacaktır. ..." "20.2. Yüklenici çalıştırdığı işçilerin ücretlerini İşletmenin ödeme yaptığı günden itibaren en geç 3 (üç) iş günü içerisinde işçilere ödeyecektir." açıklamalarının yapılmış olduğu görülmüştür.

.....içtihalarında belirtildiği üzere hizmet alım sözleşmeleri, ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.

İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerinden olduğu gözetildiğinde; işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Yukarıda yer alan sözleşme hükümleri gereğince iş bitiminde son hakediş ödemesi yapılırken davacıdan usulüne uygun olarak işçilerden ibranamenin alınması ve ibranamede belirtilen işçilik alacaklarının da banka hesabı aracılığı ile ödendiğine dair belgenin davalı kuruma ibraz edilmesi gerektiği, ancak davacı tarafça bu hususun yerine getirildiğine dair delil sunulmadığı, davacının basiretli tacir olarak iş bu sözleşmeyi imzaladığı ve yukarıda yer alan açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, sözleşme gereği davacının kendisine işveren davalı tarafından usulüne uygun olarak işçi ücretlerine ilişkin ibranameyi sunmadığı gerekçesi ile davalının son hakediş ödememesinin yerinde olduğu anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Hakim .... · ✍ e-imzalı